Μια σπάνια φωτογραφική μαρτυρία από την περίοδο της γερμανικής Κατοχής στην Κοζάνη φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο διασώθηκαν ελάχιστα ελληνικά τεκμήρια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Την ανάρτηση έκανε ο συλλέκτης Γιάννης Τσιομπάνος, υπογραμμίζοντας ότι οι περισσότερες εικόνες της εποχής προέρχονται από τους ίδιους τους κατακτητές, καθώς στους Έλληνες είχαν επιβληθεί αυστηροί περιορισμοί στη χρήση φωτογραφικών μηχανών.
Αναλυτικά η ανάρτηση:
Γιατί άραγε υπάρχουν στην επιφάνεια τόσες πολλές φωτογραφίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου κυρίως όμως από την πλευρά των Γερμανών κατακτητών και όχι των Ελλήνων;
Οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ότι τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής, πέρα από τα ραδιόφωνα, είχαν προχωρήσει σε κατασχέσεις και αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση των φωτογραφικών μηχανών.
Ο λόγος ήταν σαφής: να αποτρέπεται η καταγραφή στρατιωτικών θέσεων και κυρίως να ελέγχεται η πληροφορία και η ναζιστική προπαγάνδα ως μηχανισμός.
Έτσι, οι περισσότερες φωτογραφίες, που φτάνουν σε μας μέχρι σήμερα, προέρχονται από τους ίδιους τους κατακτητές, οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα και την άδεια να φωτογραφίζουν, σε αντίθεση με τους Έλληνες πολίτες.
Κι όμως, μέσα σε αυτές τις συνθήκες, υπήρξαν άνθρωποι που, με κίνδυνο για τη ζωή τους, κατέγραψαν τη δική τους ιστορία.
Μία τέτοια συγκλονιστική φωτογραφία, τραβηγμένη κρυφά από τον Κοζανίτη Ιωάννη Δ. Κουζιάκη, αποτυπώνει τον πατέρα Αυγουστίνο Καντιώτη, ο οποίος εκείνη την περίοδο λειτουργούσε στην Κοζάνη και οργάνωνε συσσίτια για τους απόρους, τους πρόσφυγες και τα παιδιά της πόλης.
Σύμφωνα με τη χειρόγραφη μαρτυρία στην πίσω πλευρά της φωτογραφίας, καθημερινά διανέμονταν έως και 8.000 μερίδες φαγητού, όχι μόνο σε κατοίκους της Κοζάνης, αλλά και σε πρόσφυγες από τις γύρω κατεστραμμένες περιοχές.
Αναφέρεται επίσης ότι περισσότερα από 500 παιδιά, που βρίσκονταν στους δρόμους, συγκεντρώθηκαν και οδηγήθηκαν στην «Εστία», όπου βρήκαν φροντίδα και προστασία. Κι όλα αυτά χάρη σε ένα προσωπικό που δούλευε νύχτα-μέρα αφιλοκερδώς.
Για τους συλλέκτες, η ύπαρξη και η διαδικασία απόκτησης φωτογραφικών τεκμηρίων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίως από την πλευρά των Γερμανών κατακτητών, είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες· γι’ αυτό και τα τεκμήρια των κατακτημένων, ακριβώς επειδή δημιουργήθηκαν υπό απαγορεύσεις και περιορισμούς, θεωρούνται σαφώς σπανιότερα.
Επομένως η φωτογραφία αυτή δεν είναι απλώς ένα στιγμιότυπο. Είναι τεκμήριο
και μας υπενθυμίζει ότι η Ιστορία δεν διασώζεται μόνο από τους ισχυρούς, αλλά κι από εκείνους που, σιωπηλά και επίμονα, επέμειναν να καταγράφουν.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον συνάδελφο συλλέκτη Δημήτρη Αστερή, έναν άοκνο συλλέκτη φωτογραφιών του ελλαδικού χώρου, για την παραχώρηση του τεκμηρίου, ώστε να συμπεριληφθεί στο προσωπικό μου λεύκωμα «Κοζάνη – Οδοιπορικό στο Χρόνο», εξαντλημένο εδώ και χρόνια (κυκλοφόρησε το 2012), και να αποτελέσει σήμερα άλλο ένα δημόσιο κτήμα της συλλογικής μας μνήμης.
