Σε μονομερή καταγγελία της σύμβασης ύψους 43 εκατ. ευρώ για την προμήθεια λιγνίτη από το μεγαλύτερο μέχρι πρότινος προμηθευτή της προχώρησε προχώρησε προ ημερών η REK Bitola στη Β. Μακεδονία.
Σύμφωνα με τη REK Bitola, η εταιρεία Markovski, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις, εξακολουθεί να μην εκπληρώνει τις συμφωνηθείσες υποχρεώσεις της.
Σε σχετικές δηλώσεις, ο επικεφαλής της REK Bitola κ. Toni Petruševski επεσήμανε ότι η συνεχιζόμενη αδυναμία παράδοσης των συμφωνηθεισών ποσοτήτων από την εταιρεία Markovski έθεσε σε κίνδυνο την ενεργειακή σταθερότητα της χώρας και ανάγκασε τη διοίκηση της REK Bitola να προχωρήσει στην έκτακτη αγορά επιπλέον ποσοτήτων καυσίμου από άλλους προμηθευτές, προκειμένου να μη διακοπεί η λειτουργία των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων του συγκροτήματος.
Επιπλέον, υποστηρίζεται ότι οι πρακτικές της Markovski αποτελούν κίνδυνο για τη γεωμηχανική ευστάθεια του ορυχείου Brod Gneotino.
Σημειώνεται ότι η καταγγελία της σύμβασης συνεπάγεται και την ενεργοποίηση της τραπεζικής εγγύησης ύψους 120 εκατ. ευρώ που είχε καταβάλει η εταιρεία.
Από την πλευρά του κυβερνώντος VMRO-DPMNE εξακοντίζονται βέλη ενάντια στην προηγούμενη κυβέρνηση και προσωπικά τον πρώην πρωθυπουργό κ. Ζόραν Ζάεφ, καθώς υποστηρίζεται ότι εταιρείες που σχετίζονται με το οικογενειακό του περιβάλλον λειτουργούσαν ως υπεργολάβοι της Markovski και απομυζούσαν μεγάλα ποσά, κάτι που είχε άμεση επίπτωση στην αδυναμία της εταιρείας να ανταπεξέλθει στις συμβατικές της υποχρεώσεις, με τελικούς αποδέκτες τους καταναλωτές, οι οποίοι υποχρεούνταν να πληρώνουν υψηλότερες τιμές ενέργειας εξαιτίας της προκληθείσας κατάστασης.
Από ορισμένες πηγές υποστηρίζεται ότι οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να ωφελήσουν σημαντικά τις εξαγωγές λιγνίτη από τα ορυχεία της Δυτικής Μακεδονίας -και δη τα λιγνιτωρυχεία Αχλάδας και Προσηλίου- προς τη γειτονική χώρα, για την ικανοποίηση των αναγκών της ηλεκτροπαραγωγής από το θερμοηλεκτρικό συγκρότημα στη Μπιτόλα.
Εξάλλου, σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, οι εξαγωγές λιγνίτη προς τη Βόρεια Μακεδονία από το λιγνιτωρυχείο Αχλάδας έφτασαν τους 768.827 τόνους το 2023.
Η σημασία που έχουν αποκτήσει πλέον τα λιγνιτωρυχεία της Δυτ. Μακεδονίας για την προμήθεια καυσίμου για την ηλεκτροπαραγωγή στη γειτονική χώρα, αλλά και τα περιθώρια κερδφορίας από τη σχετική δραστηριότητα για τις εταιρείες που εκμεταλλεύονται τα ορυχεία, καταδεικνύονται και από τον διακριτά αυξημένο αριθμό μεταφορέων από τη Β. Μακεδονία που μεταφέρουν με φορτηγά τους το λιγνίτη προς βορρά, λόγω χαμηλότερου κόστους μεταφοράς, χαμηλότερης φορολογίας και χαμηλότερων αμοιβών των οδηγών.
Κατάσταση που, μεταξύ άλλων, έχει εντείνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες φορτηγών που μέχρι πρότινος μετέφεραν λιγνίτη από τα ορυχεία προς τις μονάδες της ΔΕΗ στην περιοχή και πλέον βρίσκονται μπροστά σε αδιέξοδο.
Σημειώνεται ότι πριν από την απολιγνιτοποίηση στη χώρα μας, ο αριθμός των φορτηγών που μετέφεραν λιγνίτη από τα ορυχεία στους ΑΗΣ της ΔΕΗ σε Κοζάνη και Φλώρινας έφταναν περίπου τις 2100, η δραστηριότητα των οποίων σήμερα έχει σχεδόν εκμηδενιστεί.
Άλλες πηγές, όμως, τονίζουν ότι τα λιγνιτωρυχεία της Δυτ. Μακεδονίας δεν είναι ούτε η μόνη, ούτε η προτιμητέα επιλογή για την κυβέρνηση της γειτονικής χώρας.
Προς υποστήριξη αυτής της θέσης, αναφέρονται σε συμφωνία που φέρεται να υπήρξε πρόσφατα μεταξύ των κυβερνήσεων της Β. Μακεδονίας και του Κοσσόβου σε ό,τι αφορά την προμήθεια λιγνίτη.
Μάλιστα, διαρροές από κυβερνητικές πηγές στη Β. Μακεδονία αναφέρουν ότι το πλεόνασμα λιγνίτη που διαθέτει το Κόσοβο, που μάλιστα διατίθεται σε ανταγωνιστικές τιμές, μπορεί να καλύψει το έλλειμμα που προκύπτει μετά την καταγγελία της σύμβασης της REK Bitola με τη Markovski, αλλά και να οδηγήσει σε μείωση της τιμής του ρεύματος στη γειτονική χώρα.
