Τις τελευταίες ημέρες, οι γεωπολιτικές σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται στο επίκεντρο έντονης δημόσιας συζήτησης, με αφορμή τη ρητορική γύρω από τη Γροιλανδία και τις εμπορικές προειδοποιήσεις που έχουν διατυπωθεί σε βάρος ευρωπαϊκών χωρών.
Από τη μία πλευρά, η αμερικανική διπλωματία επιχειρεί να αναδιαμορφώσει τις προτεραιότητές της στην Αρκτική και στη διεθνή οικονομική τάξη. Από την άλλη, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες διερευνούν τρόπους απάντησης μέσω κοινών πολιτικών και μέτρων για τη διαφύλαξη της ενότητας, της κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου.
Σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η Ελλάδα δεν καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε αντιπαλότητες μεγάλων δυνάμεων. Καλείται να επιλέξει συνειδητή στρατηγική αυτονομίας.
Η ουδετερότητα δεν είναι παθητική στάση.
Η πολιτική ουδετερότητα που διατηρεί η Ελλάδα σήμερα, δηλαδή η αποφυγή υπερβολικών δηλώσεων ενταγμένων σε διμερείς αντιπαραθέσεις ΗΠΑ–ΕΕ, δεν αποτελεί αδιαφορία ούτε απομάκρυνση από τον διεθνή στίβο.
Αντιθέτως, αποτελεί:
• εργαλείο σταθερότητας και διατήρησης ανοικτών διαύλων επικοινωνίας,
• πλεονέκτημα γεωστρατηγικής ευελιξίας,
• μήνυμα πολιτικής ωριμότητας σε μια περίοδο έντονης διεθνούς πόλωσης.
Γιατί αυτή η στάση είναι χρήσιμη και πρέπει να διαφυλαχθεί.
Η Ελλάδα δεν ωφελείται από τη συμμετοχή σε έναν ακήρυχτο εμπορικό ή στρατηγικό ανταγωνισμό μεταξύ χωρών πολύ ισχυρότερων και με διαφορετικά συμφέροντα. Αντιθέτως:
• ενισχύει την αξιοπιστία της ως σταθερός διεθνής εταίρος,
• διατηρεί ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας με ΗΠΑ, Ευρώπη και συμμάχους στο ΝΑΤΟ,
• επιλέγει τη συνεργασία, την ασφάλεια και το διεθνές δίκαιο αντί της πόλωσης.
Σε περίπτωση περιφερειακών εντάσεων.
Η διατήρηση στρατηγικής ουδετερότητας σε εξωτερικές αντιπαραθέσεις μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμο πλεονέκτημα, καθώς επιτρέπει περισσότερους διπλωματικούς δρόμους και μειώνει τον κίνδυνο εμπλοκής σε συγκρούσεις που δεν εξυπηρετούν το εθνικό συμφέρον.
Συμπέρασμα
Η ουδετερότητα δεν αποτελεί αδυναμία. Αποτελεί συνειδητή εθνική στρατηγική σε έναν κόσμο που αλλάζει, προσφέροντας στη χώρα μας ευελιξία, αυτονομία και σταθερότητα.
Χάρης Κάτανας
