Για την ενεργειακή κρίση
Ας μην κρύβεται η Κυβέρνηση πάντα πίσω από τη διεθνή κρίση. Βεβαίως ο πόλεμος στην Ουκρανία θα επιτείνει το πρόβλημα, η ενεργειακή κρίση στη χώρα μας όμως έχει ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Μπορεί η ΝΔ να μας κατηγορεί για λαϊκισμό αλλά όλα τα μέτρα που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ περιλαμβάνονται στην εργαλειοθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όσο και να επιδοτείς την ακρίβεια, αν δεν παρεμβαίνεις εκεί που δημιουργείται, δε λύνεις το πρόβλημα. Και δημιουργήθηκε από τότε που ξεκίνησε το χρηματιστήριο ενέργειας χωρίς καν την απαιτούμενη εποπτεία, από τότε υπάρχει χειραγώγηση των τιμών, καρτέλ, γιατί η αγορά ενέργειας στη χώρα μας είναι πολύ μικρή. Μιλάμε μόλις για 4 παίκτες, μεταξύ των οποίων και η ΔΕΗ, που ήταν κάποτε δημόσια, αλλά χάριν της ΝΔ πλέον το Δ έχει χαθεί, όπως χάθηκε και ο κοινωνικός της ρόλος και το εργαλείο που μπορούσε να έχει η ελληνική κυβέρνηση για να συγκρατήσει τις τιμές.
Το βασικό δομικό πρόβλημα στο ελληνικό χρηματιστήριο ενέργειας, είναι ότι δεν έχει προθεσμιακή αγορά, δεν έχει δηλαδή σταθερά διμερή συμβόλαια. Αυτό σημαίνει ότι το 100% μπαίνει στο χρηματιστήριο, κάτι που δε συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου τα διμερή συμβόλαια είναι σε ποσοστό 40-60%. Έτσι λοιπόν ξεκίνησε η χειραγώγηση των τιμών και τα υπερκέρδη – για να μην αναφέρω τα «ουρανοκατέβατα» κέρδη, αυτό είναι ένα άλλο μέγεθος, το οποίο και η ίδια η ΕΕ το έχει αναγνωρίσει. Πρόσφατα η Επίτροπος Ενέργειας, η κα Simson, είπε στη Βουλή καθαρά ότι υπάρχουν «ουρανοκατέβατα» κέρδη και κάθε κράτος-μέλος μπορεί να πάρει τα μέτρα του.
Φυσικά ο ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ μιλάει για υπερκέρδη ήδη από το 2020, τότε που η ΔΕΗ πουλούσε 4 φορές πάνω από την τιμή που προμηθευόταν το ρεύμα και όλο αυτό μετακυλιόταν στους καταναλωτές. Αν η ρήτρα αναπροσαρμογής εφαρμοζόταν τον Αύγουστο του 2020, θα είχαμε μείωση των τιμών, γιατί τότε υπήρχε κατάρρευση των τιμών, λόγω πανδημίας. Εφαρμόστηκε όμως τον Αύγουστο του 2021 και όλο αυτό το υπέρογκο κέρδος, τελικά το πλήρωναν οι καταναλωτές.
Και επιτέλους το αντιλήφθηκε και ο Πρωθυπουργός, ο οποίος είπε στη Βουλή ότι θα δώσει εντολή στη ΡΑΕ να ερευνηθεί μήπως υπάρχουν υπερκέρδη. Μέχρι και σήμερα όμως, 8 μήνες μετά τη φοβερή αυτή αύξηση των τιμών, δεν έχει παρθεί κανένα απολύτως μέτρο σε αυτό το επίπεδο. Επιλέγει λοιπόν η κυβέρνηση και ο κ. Μητσοτάκης να μην «ενοχλήσει» τους φίλους, τους μεγάλους επενδυτές, να μην τους μειώσει τα κέρδη, να μην τους φορολογήσει.
Σε ό,τι αφορά στα μέτρα που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ εδώ και καιρό για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, θα αναφερθώ ξανά στη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ), μέτρο που επίσης περιλαμβάνεται στην εργαλειοθήκη της ΕΕ. Το κόστος του εν λόγω μέτρου είναι 1.5 δισ. ευρώ και μπορεί η ΝΔ να επαίρεται για τα δισεκατομμύρια που έδωσε, αλλά είναι προφανές ότι η κυβέρνηση ακολουθεί λάθος πολιτική. Η απάντηση στο γιατί δεν μειώσαμε εμείς τον ΕΦΚ όταν ήμασταν κυβέρνηση είναι ότι τώρα είναι η ενεργειακή κρίση. 18 ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη μειώσει τον ΕΦΚ και έχουν μεγαλύτερους μισθούς από μας. Από πέρσι φωνάζουμε να αυξηθεί ο κατώτατος μισθός.
Προχθές οι χώρες της Ιβηρικής, η Ισπανία και η Πορτογαλία, είχαν μια πολύ μεγάλη επιτυχία, να απεξαρτηθεί η τιμή της λιανικής του ηλεκτρικού ρεύματος από τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου. Η πρόταση αυτή, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεν έχει γεωγραφική αναφορά μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο δικός μας ο Πρωθυπουργός όμως σιώπησε. Γι’ αυτό λέμε ακόμα και σήμερα στον Πρωθυπουργό να εφαρμόσει αυτό που κέρδισαν οι δύο χώρες. Ο κ. Μητσοτάκης όμως πήγε στην Ευρώπη και δεν κέρδισε τίποτα. Υπάρχουν όμως χώρες που διεκδικούν και κερδίζουν.
Πράσινη μετάβαση – Απολιγνιτοποίηση – φυσικό αέριο – ΑΠΕ
Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και ενόψει της πράσινης μετάβασης έχουν μειώσει στο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής τη συμμετοχή του φυσικού αερίου. Αντίθετα στην Ελλάδα κι ενώ έχουμε τους λιγνίτες, μειώνουμε τη συμμετοχή τους πολύ γρηγορότερα, βίαια και αυξάνουμε 24% τη συμμετοχή του φυσικού αερίου. Δεσμεύτηκε λοιπόν η χώρα παραπάνω στο ορυκτό αυτό καύσιμο, το οποίο έχει ημερομηνία λήξης, ήρθε και ο πόλεμος, ήρθε και η αύξηση τιμών διεθνώς και η κατάσταση πλέον είναι τραγική.
Παράλληλα, δεν προχώρησαν οι ΑΠΕ, δεν έχει γίνει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ), με αποτέλεσμα οι τοπικές κοινωνίες να βγαίνουν απέναντι σε οτιδήποτε πάει να γίνει. Αλλού έχουν δίκιο, αλλού έχουν άδικο. Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί η κυβέρνηση ρισκάρει την πράσινη μετάβαση, έχοντας την κοινωνία απέναντι. Έχουμε να κάνουμε με έναν πολύ βαθύ μετασχηματισμό, που απαιτεί να έχεις την κοινωνία μαζί σου. Όσο δεν υπάρχει τάξη στο χώρο και τα απαιτούμενα εργαλεία διάχυσης του οφέλους της μετάβασης στην κοινωνία, θα υπάρχουν προβλήματα κατά την φάση της υλοποίησης δημόσιων πολιτικών.
Η Κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει ούτε την αποθήκευση ενέργειας που είναι απαραίτητη για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Στη Βόρεια Ευρώπη εφαρμόζονται νέες τεχνολογίες (υδρογόνο κτλ) και στην Ελλάδα υποτίθεται κάνουμε απολιγνιτοποίηση και δεν υπάρχει ακόμα το θεσμικό πλαίσιο της αποθήκευσης ενέργειας. Ο κ. Μητσοτάκης εξήγγειλε την βίαιη και πρόωρη απολιγνιτοποίηση, χωρίς κανένα σχέδιο και προετοιμασία, με αποτέλεσμα σήμερα και ενώ δεν έχει προχωρήσει τίποτα, οι άνεργοι στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη να έχουν ξεπεράσει τους 4000 και οι επιχειρήσεις πέριξ των ορυχείων να έχουν καταστραφεί. Και ο κ. Μητσοτάκης κλείνει τις λιγνιτικές μονάδες και αλλάζει συνεχώς τις ημερομηνίες της απολγνιτοποίησης, 2023, 2028, 2025, 2029. Γεγονός που επιβεβαιώνει την έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού. Προχθές πάλι στην Κοζάνη έδωσε παράταση για τουλάχιστον άλλα δύο χρόνια για τις υφιστάμενες μονάδες.
Να απαντήσω και σε όσους λένε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έκανε τίποτε για την πράσινη μετάβαση και την απολιγνιτοποίηση. Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν αυτός που υπέγραψε τη Συμφωνία των Παρισίων και ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την Πράσινη Μετάβαση και την απολιγνιτοποίηση, για την οποία είχαμε έναν ορίζοντα 15ετίας, μέχρι το 2032. Το πρώτο Εθνικό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, το πρώτο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), τις Ενεργειακές Κοινότητες (ΕΚΟΙΝ), που είναι το εργαλείο που διαχέει στις τοπικές κοινωνίες τα οφέλη της μετάβασης. Αναθέσαμε επίσης στην Παγκόσμια Τράπεζα τη μελέτη για τον Οδικό Χάρτη της μετάβασης της Δυτικής Μακεδονίας στη μεταλιγνιτική εποχή. Το κυριότερο ήταν ότι ο σχεδιασμός μας προέβλεπε σταδιακό κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων. Βεβαίως και θα έκλειναν οι μονάδες, δεν είμαστε υπέρ του λιγνίτη, είμαστε υπέρ της πράσινης μετάβασης, αλλά η αντικατάστασή τους θα γινόταν με ΑΠΕ. Δε θα κλείναμε τις μονάδες πριν την ώρα τους για να φέρουμε φυσικό αέριο. Αυτό είναι τραγικό λάθος της κυβέρνησης.
Άλλο ένα παράδειγμα που ως χώρα δε διεκδικήσαμε είναι οι πόροι του Ευρωπαϊκού Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. Για την απολιγνιτοποίηση μας λένε ότι προβλέπονται πόροι 7 με 7.5 δις. Στην πραγματικότητα όμως οι πόροι της απολιγνιτοποίησης είναι 1.6 δις μόνο. Σε μια χώρα που οι λιγνιτικές περιοχές έχουν τη μεγαλύτερη εξάρτηση από το λιγνίτη στο ΑΕΠ τους και την υψηλότερη ανεργία. Επειδή λοιπόν ο Πρωθυπουργός βιάστηκε και δεσμεύτηκε για πρόωρη απολιγνιτοποίηση, έχασε το διαπραγματευτικό ατού για να πάρουμε παραπάνω χρήματα. Είμαστε 9οι στην κατανομή των πόρων στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, πολύ πίσω από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία που δεν έχουν καν δέσμευση για απολιγνιτοποίηση. Στις δε κρατικές ενισχύσεις, οι λιγνιτικές περιοχές παίρνουν μόνο 10% περισσότερα και σε ό,τι αφορά το Εθνικό Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης που είχε συστήσει ο ΣΥΡΙΖΑ μέχρι πρόσφατα οι πόροι του ήταν παγωμένοι από την Κυβέρνηση. Εμείς προβλέπαμε 6% των εσόδων από τα δικαιώματα των ρύπων να πηγαίνουν στις λιγνιτικές περιοχές χωρίς άμεση απολιγνιτοποίηση τότε, και ενόψει βίαιης και εμπροσθοβαρούς απολιγνιτοποίησης κ. Χατζηδάκης το πήγε στο 1%, και ήρθε ο κ. Σκρέκας και το ανέβασε πανηγυρικά στο 4.5% και με νέα τροποποίηση το 4,5% μειώθηκε στο 3,5%. Απαράδεκτο!
Δείτε εδώ το video: https://youtu.be/d78ANBm_KTk
