- Στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης ευρίσκεται λαμπρό δείγμα γεωμετρικής μικροπλαστικής τέχνης σε χαλκό από την Ολυμπία. Έργο Γεωμετρικής Εποχής (1100 –800 π.Χ.). Το σύμπλεγμα παρουσιάζει την πάλη του Ηρακλή με τον Κένταυρο Νέσσο ή την πάλη του θεού Δία με τον Τυφώνα. Είναι το πρωιμότερο βέβαιο δείγμα μυθολογικής σκηνής.
Σημειωτέον ότι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται αθηναϊκός
αμφορέας, μελανόμορφου ρυθμού, που φέρει αγγειογραφία. Σε αυτήν υπάρχει παράσταση κατά την οποία ο Ηρακλής φονεύει τον Κένταυρο Νέσσο. Η παράσταση αυτή εικονίζεται στον «λαιμό» του αγγείου (αμφορέα). Πιο κάτω, στην «κοιλιά» του ίδιου αγγείου εικονίζονται οι Γοργόνες, οι οποίες κυνηγούν τον Περσέα που αποκεφάλισε την αδελφή τους, την Μέδουσα. Βλ. σελ. 67 Αρχαία Ιστορία Κατσουλάκου, Κοκκόρου-Αλευρά, Σκουλάτου.
- Στο Harvard, Fogg Museum of Harvard University, Ιδιωτικό Πανεπιστήμιο των Η.Π.Α., στο Κέμπριτζ της Μασσαχουσέτης, προάστιο της Βοστώνης, ευρίσκεται αμφορέας του 500 π.Χ.- 480 π.Χ., ερυθρόμορφου ρυθμού, ο οποίος φέρει ερυθρόμορφη αγγειογραφία. Στην αγγειογραφία τούτη εικονίζεται ο δαίμονας της θάλασσας Τρίτων. Ο Τρίτων είναι στεφανωμένος, κρατάει δελφίνι στο δεξιό χέρι του και σκήπτρο στο αριστερό. Είναι μισός άνθρωπος, από την μέση και άνω, και μισός ψάρι, από την μέση και κάτω. Άλλοτε φιλικός προς τους ανθρώπους και άλλοτε εχθρικός, σαν την θάλασσα που είναι άλλοτε άγρια και άλλοτε ήρεμη.
Ας σημειωθεί ότι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται πυξίδα, του 460 π.Χ., ερυθρόμορφου ρυθμού, που εμφανίζει αγγειογραφία. Στην ερυθρόμορφη τούτη αγγειογραφία παριστάνεται ο Τρίτων να αναγγέλλει στην Δωρίδα την αρπαγή της θυγατέρας της Αμφιτρίτης από τον θεό της θάλασσας Ποσειδώνα. Στην ίδια παράσταση εικονίζονται κόρες Νηρηίδες που δείχνουν να είναι ανήσυχες και φοβισμένες.
- Το 2016 απεκαλύφθη, όπως διαβάσαμε τότε στο διαδίκτυο, στην αρχαία ελληνική ιωνική-ποντιακή πόλη Κοτύωρα του Πόντου άγαλμα της θεάς Κυψέλης, της Μητέρας των θεών. Το άγαλμα τούτο έχει βάρος 200 κιλών και ύψος 1,10 μ. Είναι έργο Ελληνιστικής Εποχής και δη περί το 100 π.Χ.
- Στο Μουσείο Anticenmuseum της Ελβετίας υπάρχει αμφορεύς του 550 π.Χ., ο οποίος παριστά την γέννηση της θεάς Αθηνάς. Η Αθηνά ξεπηδά πάνοπλη εκ της κεφαλής του πατρός της Διός με όλον τον οπλισμό της.
Σημειωτέον ότι η αρχαιότερη παράσταση γέννησης της θεάς Αθηνάς είναι του 7ου αιώνος π.Χ., ήτοι 700 π.Χ.-600 π.Χ., δηλαδή Αρχαϊκής Εποχής, σε αγγειογραφία ενός πιθαμφορέως της νήσου μας Τήνου. Κατά την παράσταση αυτή η θεά Αθηνά απεικονίζεται να ξεπηδά από τη κεφάλι του Δία φέρουσα όλον τον οπλισμό της, ενώ παρίσταται και η θεά του τοκετού Ειλειθυία, η οποία δεν θα μπορούσε να απουσιάσει από τοκετό, ως οικεία θεά.
- Στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου ευρίσκεται αγγείο με αγγειογραφίες μελανόμορφου ρυθμού του 570-560 π.Χ., ενεπίγραφο εις την αρχαία ελληνική γλώσσα, η οποία (ελληνική γλώσσα) διατηρήθηκε σε όλη τη διάρκεια της αρχαιότητος μέχρι σήμερα. Το αγγείο τούτου είναι γνωστό ως παναθηναϊκός αμφορέας. Δινόταν ως βραβείο στους αθλητές των αγώνων στα Παναθήναια, αγώνες στην Αθήνα προς τιμήν της Αθηνάς. Είχε μέσα λάδι από τις ιερές ελιές της Αθηνάς. Στην μία όψη παριστάνεται η θεά Αθηνά πάνοπλη, ενώ εμπρός της υπάρχει μία κάθετη επιγραφή που γράφει : ΤΩΝ ΑΘΕΝΕΘΕΝ ΑΘΛΩΝ. Στην άλλη όψη υπάρχει παράσταση του αγωνίσματος στο οποίο βγήκε νικητής ο αθλητής.
Η αρχαία ελληνική γλώσσα α) έχει αδιασάλευτη ιστορική πορεία, β) έχει πλούσιο λεξιλόγιο, ετυμολογία, συντακτικό, γραμματική γ) παραμένει διαχρονικά αστείρευτη πηγή άντλησης διεθνούς επιστημονικής ορολογίας σε όλες τις επιστήμες και δ) διδάσκεται σε όλον τον κόσμο. Από την UNESCO ορίστηκε η 9η Φεβρουαρίου ως παγκόσμια ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Στις 9 Φεβρουαρίου 1857 απεβίωσε ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός.
Η γλώσσα μας είναι η αρχαιότερη γλώσσα του κόσμου και τούτο το αποδεικνύει η ελληνική γραφή επί ξύλου του 5.600 π.Χ. στο νεολιθικό οικισμό του Δισπηλιού Καστοριάς. Ο νεολιθικός οικισμός του Δισπηλιού χρονολογείται από την Πρώιμη Νεολιθική περίοδο μέχρι το τέλος της Μέσης Νεολιθικής περιόδου, ήτοι 6000 π.Χ. – 4000 π.Χ. Ο λιμναίο αυτός προϊστορικός οικισμός έκρυβε στα σπλάχνα του ένα σπουδαίο εύρημα του 5260 π.Χ. Στον οικισμό τούτο ευρέθη μια ξύλινη πλάκα με ελληνική γραφή, γραμμένη πριν α) 1660 χρόνια από τα γραπτά ευρήματα των Σουμερίων (3600 π.Χ.), ήτοι 5260-3600=1660, β) 2260 χρόνια πριν τις ελληνικές μινωϊκές πήλινες πινακίδες της γραμμικής γραφής (3000 π.Χ.-1600 π.Χ.) , ήτοι 5260-3000 = 2620, και γ) 4660 χρόνια πριν τις μυκηναϊκές πήλινες πινακίδες της γραμμικής γραφής (1600 π.Χ.-1100 π.Χ.), ήτοι 5260-1600 = 4660).
Ο Γεώργιος Χουρμουζιάδης, Καθηγητής της Ιστορικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης προέβη στην δημοσιοποίηση της αποκάλυψης αυτού του ευρήματος. Η αποκάλυψη της ξύλινης πινακίδας με ελληνική γραφή, έγινε στα πλαίσια ανασκαφών και χρονολογήθηκε με βάση την μέθοδο του άνθρακα –14, στον «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ», στο έτος 5260 π.Χ., δηλαδή στην Πρώιμη/Αρχαιότερη Νεολιθική Περίοδο (6000 π.Χ.-5000 π.Χ.)
Το εύρημα τούτο στη λίμνη Καστοριάς, στον λιμναίο νεολιθικό οικισμό, στο Δισπηλιό Καστοριάς, φέρεται γνωστό και ως «πινακίδα του Δισπηλιού». Το ίδιο εύρημα ανατρέπει όλες τις επίσημες θεωρίες περί καταγωγής της γραφής από την Μεσοποταμία ή την Μέση Ανατολή και επιβεβαιώνει τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, ότι οι (προέλληνες) προ-Έλληνες πρόγονοί μας, οι προϊστορικοί κάτοικοι του γεωγραφικού Διαμερίσματος της Ελληνικής Μακεδονίας μας και ολόκληρης της Ελλάδος, που αποκαλούμε Πελασγούς, είναι οι εφευρέτες της γραφής. Κατόπιν τούτου : Η Ελλάς λοιπόν εφηύρε τη γραφή, και όχι οι Σουμέριοι.
Τα ίδια τα γράμματα της ξύλινης αυτής πλάκας, που είναι ελληνικότατα και ουσιαστικά, αποδεικνύουν την πηγή του ελληνικού αλφαβήτου. Το ελληνικό αλφάβητο έχει προέλευση ελληνική. Το ελληνικό αλφάβητο δεν προέρχεται από τους Φοίνικες. Ο σπουδαίος αρχαίος Έλλην ιστορικός μας Ηρόδοτος που υποστηρίζει πως το ελληνικό αλφάβητο προέρχεται από τους Φοίνικες, «ως προς τούτο το στοιχείο σφάλλεται» (=σφάλλει). Ο αγαπητός μας ιστορικός Ηρόδοτος είναι ο μόνος ιστορικός από όλους τους αρχαίους ιστορικούς μας που δέχεται ότι το ελληνικό μας αλφάβητο προέρχεται από τους Φοίνικες. Είναι ανεξήγητο το ότι οι επιστήμονες αποδέχθηκαν τον ισχυρισμό ενός μόνον ιστορικού μας (του Ηροδότου) και όχι όλων των άλλων αρχαίων Ελλήνων ιστορικών μας που είχαν αντίθετη άποψη και υποστήριζαν ότι το ελληνικό μας αλφάβητο και ελληνική προέλευση έχει, και το εφηύρον οι Έλληνες Λίνος, Παλαμήδης και άλλοι.
- Στο Μουσείο Τζινλί Κιόσκ της Κωνσταντινουπόλεως ευρίσκεται σήμερα ο «Χάλκινος Ηρακλής», ο οποίος ευρέθη το 1867 στο χωριό Λικνάδες του Δήμου Βοϊου Π.Ε. Κοζάνης. Οι αρχαίοι Έλληνες Μακεδόνες του Βοϊου της Άνω Μακεδονίας θεωρούσαν τον Ηρακλή γενάρχη και φυλετικό ήρωα όλων των Μακεδόνων. Την ίδια αντίληψη και πίστη είχαν όλοι οι Έλληνες Μακεδόνες της ελληνικής Μακεδονίας μας. Γι΄ αυτό άλλωστε είχαν αφιερώσει προς τον Ηρακλή τόπους λατρείας, αναθηματικά ανάγλυφα, επιγραφές και αγάλματα. Τον ελάτρευον ως θεό, όπως ακριβώς και οι Έλληνες άποικοι του 8ου αιώνος π.Χ. στην Δύση και δη στην αρχαία ελληνική πόλη Μόνοικο (νυν Μονακό Γαλλίας). Στην πόλη τούτη ο μοναδικός ναός που υπήρχε ήτο ο ναός του Ηρακλή. Ο Ηρακλής ήτο ο μόνος που είχε ιερό οίκο, ναό. Ήτο επομένως Μόνοικος (μόνος+οίκος). Εξ αυτού και η ονομασία της αρχαίας πόλεως Μόνοικος (Μονακό).
Έτι, στο χωριό Λικνάδες Βοϊου Δυτικής Κοζάνης ευρέθη το 1979 η Τρίμορφη Εκάτη Χθονία, η οποία σήμερα ευρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κοζάνης. Προσέτι στο ίδιο χωριό, Λικνάδες Βοϊου ευρέθη άγαλμα από μάρμαρο, ακέφαλο γυναικείο κορμί, το 1964.
- Στο Βερολίνο, στο Staatliche Museum, ευρίσκεται αμφορέας του 500 π.Χ. – 490 π.Χ., ερυθρόμορφου ρυθμού, με ερυθρόμορφη αγγειογραφία. Στην απεικόνιση αυτή παριστάνεται σύμπλεγμα εξαιρετικής συνθέσεως με τον Ερμή και έναν Σάτυρο του Διονύσου. Ο Θεός Ερμής κρατάει στο αριστερό του χέρι κάνθαρο και στο δεξιό του οινοχόη. Ο Σάτυρος, ο Ορείμαχος, παίζει την βάρβατο, μουσικό όργανο Οι γλυκύτατοι ήχοι του μουσικού τούτου οργάνου σαφηνεύουν το ελάφι που συνοδεύει τον Ερμή και τον Σάτυρο.
Στο νησί μας Δήλο υπάρχει σπουδαίο ψηφιδωτό από το σπίτι των προσωπείων», του δευτέρου μισού του 2ου αιώνος π. Χ., ήτοι του 150 π.Χ.-100 π.Χ. Το ψηφιδωτό αυτό παριστάνει τον θεό Διόνυσο, με εντυπωσιακή ενδυμασία να είναι στεφανωμένος εκ στεφάνου από φύλλα κισσού. Στο δεξιό του χέρι ο ίδιος κρατάει θύρσο και στο αριστερό του τύμπανο. Είναι καθισμένος πάνω στο αγαπημένο του ζώο πάνθηρα, με όλο του το σώμα προς μια πλευρά. Το ζώο απεικονίζεται άγριο και επιδεικνύει τα επιθετικά νύχια του.
- Στο Βρετανικού Μουσείου του Λονδίνου ευρίσκεται ανάγλυφη ενεπίγραφη, εις την αρχαία ελληνική μακεδονική γλώσσα, επιτύμβια στήλη. Η επιτύμβια τούτη στήλη ευρέθη εις την αρχαία ελληνική μακεδονική Πέλλα της αρχαίας Ελληνικής Μακεδονίας και ανήκει χρονολογικά στον 4ο αιώνα π.Χ. ήτοι 400 π.Χ.-300 π.Χ.
Σημειωτέον ότι στην Αρχαία μας Πέλλα ευρέθη ανάγλυφη ενεπίγραφη, εις την αρχαία ελληνική μακεδονική γλώσσα, επιτύμβια στήλη. Είναι μία από τις αρχαιότερες και ωραιότερες ελληνικές μακεδονικές στήλες. Απεικονίζει οικογενειακή στιγμή. Παριστάνεται η νεκρή Φιλοπάτρα, σύμφωνα με την επιγραφή, καθιστή επί καρέκλας. Η νεκρή φέρει μαντήλα στην κεφαλή της. Αποχαιρετά την οικογένειά της. Είναι η στιγμή του οδυνηρού αποχαιρετισμού. Η νεκρή φαίνεται να είναι υπέργηρη. Κοιτά κατάματα τη νεαρή θυγατέρα της, με την οποία φαίνεται να συζητεί. Εμπρός της κόρης της ευρίσκεται ο υιός της κόρης της και εγγονός της νεκρής γηραιάς γυναικός, έτοιμος κι αυτός με τη σειρά του να αποχαιρετήσει την προσφιλή του γιαγιά. Στο κέντρο της ανάγλυφης αυτής επιτύμβιας στήλης όρθιος και γενειοφόρος ο σύζυγος της νεκρής γυναίκας Παυσανίας, υιός του Ανδρίσκου, ο οποίος φαίνεται να συζητά με τον υιό που είχαν ο Παυσανίας και η νεκρή σύζυγός του Φιλοπάτρα. Πίσω ακριβώς από την καθισμένη νεκρή, όρθια κι αυτή, η νύμφη πιθανόν της νεκρής Φιλοπάτρας, σύζυγος του υιού της, ο οποίος συνομιλεί με τον πατέρα του. Η νύμφη αυτή ευρίσκεται δίπλα στο πλευρό του συζύγου της, υιό της νεκρής πεθεράς της, για συμπαράστασή του.
Δύο γυναίκες, σε μικρότερη κλίμακα, βρίσκονται κοντά στα πόδια της νεκρής. Ως εκ της θέσεώς των και του μικροτέρου της κλίμακος, είναι θεραπαινίδες, βοηθοί, υπηρέτριες της νεκρής γυναικός. Δέσποινα (=Κυρία) η νεκρή, θεραπαινίδες (=υπηρέτριες) οι δύο σε μικρότερη κλίμακα και χαμηλά υπάρχουσες δύο γυναικείες μορφές της αναγλύφου αυτής στήλης.
Η επιγραφή τούτη στον πρώτο στίχο της αναγράφει :
……..ΠΑΤΡΑ ΑΝΤΙΜΑΧΟΣ ΦΙΛΟΠΑΤΡΑ ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ
και η δεύτερη σειρά αναγράφει :
ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ ..ΑΣΜΙΚΥΛΟΥ ΑΝΔΡΙΣΚΟΥ
Συνήθως η αναγραφή του ονόματος και του γεννήτορος (πατρός) στις αρχαίες ελληνικές επιγραφές είναι σε ευθεία γραμμή. Εδώ είναι σε κάθετη γραμμή. Τέσσερα τα ονόματα της πρώτης σειράς (α΄ στίχου), τέσσερα (4) και τα ονόματα του γεννήτορος εκάστου. Σε ευθεία γραμμή θα είχαμε τα ονόματα ως εξής :
(ΦΙΛΟ)ΠΑΤΡΑ ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ ΑΝΤΙΜΑΧΟΣ ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ
ΦΙΛΟΠΑΤΡΑ ..ΑΣΚΙΜΥΛΟΥ ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ ΑΝΔΡΙΣΚΟΥ
- Στο Μουσείο του Βερολίνου Γερμανίας ευρίσκεται ερυθρόμορφο αγγείο -κύλικας του 480 π.Χ., με παράσταση διδασκαλίας σε σχολείο. Δεξιά ο δάσκαλος διδάσκει γράμματα προς μικρό μαθητή που στέκει όρθιος εμπρός του. Στην άκρη, καθιστός σε πτυσσόμενο κάθισμα (=δίφρο), ο παιδαγωγός του παιδιού, που το πηγαινοφέρνει από το σπίτι στο σχολείο. Αριστερά παριστάνεται σκηνή από μάθημα μουσικής.
- Στο Μουσείο Antikenmuseum της πόλεως Βασιλείας της Ελβετίας ευρίσκεται ελληνικός ερυθρόμορφος κρατήρας του 440 π.Χ. Στην αγγειογραφία του παριστάνει τα δύο αδέλφια Ώτο και Εφιάλτη, υιούς του Ποσειδώνος, μία έλαφο και την θεά Άρτεμιν. Οι δύο νέοι επιτίθενται στην έλαφο, χωρίς να υποψιάζονται ότι το τέλος τους πλησιάζει. Η Άρτεμις φαίνεται να τεντώνει το δοξάρι της με τα αλάθητα βέλη κατά των δύο αυτών νέων. Η έλαφος είναι το αγαπημένο ζώο της Αρτέμιδος και η Άρτεμις δείχνει την οργή της προς τους δύο νέους για την επίθεσή τους στην έλαφο.
Οι δύο τούτοι υιοί του Ποσειδώνος, Ώτος και Εφιάλτης, είχαν συλλάβει παλαιότερα τον θεό Άρη και είχον αυτόν δέσμιον εις χαλκούν αγγείον επί δεκατρείς (13) μήνες. Απηλευθερώθη δε ο Άρης υπό του θεού Ερμή. Αργότερον ο Άρης κατετόξευσε τους δύο αυτούς υιούς του Ποσειδώνος, προτού αυτοί ενηλικιωθούν. Εξοντώθησαν οι δύο νέοι εννεατείς.
Κατά μεταγενέστερους μύθους οι δύο τούτοι υπερμεγέθεις νέοι ερωτεύθησαν την θεά Ήρα και την θεά Άρτεμιν. Όταν η θεά Άρτεμις κατέφυγε στο νησί Δήλο, ως έλαφος επήδησε μεταξύ αυτών. Οι νέοι θέλησαν να ακοντίσουν, να σκοτώσουν το ελάφι, και εφονεύθησαν αμοιβαίως, δηλαδή καθώς το ελάφι εκινείτο ανάμεσά τους οι δύο αυτοί νέοι αλληλοεξοντώθηκαν από τα ίδια τα βέλη τους (Απολλόδωρ. Α, 7, 4). Οι δύο αυτοί νέοι, τα δύο αυτά αδέλφια, Ώτος και Εφιάλτης, αλληλοεξοντώθηκαν «πριν το γνούδι το ανθερό τους σκιώσει το πηγούνι», δηλ. πριν γίνουν γενειοφόροι, πριν γίνουν άνδρες, καθόσον ήσαν εννεαετείς, είχον ηλικία εννέα ετών.
Κατ΄ έτερον μύθον, οι δυο αυτοί υιοί του Ποσειδώνος εκυνήγουν μίαν έλαφον, το ιερό ζώο της θεάς Αρτέμιδος. Δυσαρεστηθείσα η θεά μετεμορφώθη η ιδία εις έλαφον κινούμενη πέριξ και μεταξύ των δύο αυτών αδελφών, ποιούσα ελικοειδείς κινήσεις σχήματος αριθμού 8 (οκτάρια). Στην προσπάθεια των δύο αδελφών κυνηγών Ώτου-Εφιάλτη να φονεύσουν την εξύπνως κινουμένη έλαφον, τα δύο αδέλφια έπεσαν νεκρά βληθέντα από τα αφ΄ εαυτών βέλη, (= σκοτώθηκαν από τα μεταξύ τους βέλη), οδυρομένου του πατρός των, Ποσειδώνος.
Σε προγενέστερο χρόνο ανήρτησα στο διαδίκτυο το άρθρο μου με ημεροχρονολογία 4-7-2024 και τίτλο : «Ότο Ρεχάγκελ, ο γιος του θεού των αρχαίων Ελλήνων Ποσειδώνα, και οι Μυρμιδόνες του» και το άρθρο μου με ημεροχρονολογία 25-2-2026 και τίτλο : «Εθνική Ποδοσφαίρου Ανδρών του 2004 και Ότο Ρεχάγκελ». Και σε αυτά τα δύο κείμενα γίνεται λόγος για τους δυο αυτούς υιούς του Ποσειδώνος, Ώτο και Εφιάλτη, τους οποίους ο Ποσειδών απέκτησε με την Ιφιδάμεια ή Ιφιμέδεια, δηλ. την εγγονή του, αφού πατέρας της ήτο ο Τρίοψ (-οπος) ή ο Τρίοπας (-όπου), υιός του Ποσειδώνος
Ένα από τα ωραιότερα και πιο γνωστά ψηφιδωτά που ευρέθησαν στην αρχαία Πέλλα είναι το έργο του Γνώσιου ή Γνώση που παριστά κυνήγι ελαφιού. Δύο κυνηγοί-νέοι συλλαμβάνουν ένα ελάφι. Ο ένας κρατά με το αριστερό χέρι του το κέρατό του και με το δεξιό κρατώντας σπάθη επιχειρεί να το θανατώσει. Λόγω της έντασης της στιγμής έχει φύγει από την κεφαλή του το καπέλο του. Ο άλλος νέος-κυνηγός κραδαίνει με τα δυο χέρια πέλεκυν και επιχειρεί θανατηφόρο κτύπημα κατά του ζώου. Χαμηλά εικονίζεται κύων εφορμών κατά του παγιδευθέντος ελαφιού. Το ψηφιδωτό τούτο χρονολογείται στις αρχές της Ελληνιστικής Εποχής. (323-31 π.Χ.).
Ο ψηφοθέτης στο εν λόγω ψηφιδωτό που απεικονίζει κυνήγι ελαφιού με φωτοσκιάσεις αποδίδει την αίσθηση του χώρου. Η υπογραφή του καλλιτέχνη ΓΝΩΣΙΣ ΕΠΟΙΗΣΕΝ που σώζεται στο άνω μέρος του ψηφιδωτού αποτελεί την παλαιότερη μέχρι σήμερα αναγραφή ονόματος. Το ψηφιδωτό τούτο είναι του 4ου π.Χ. αιώνος, περί το 330 π.Χ.-300 π.Χ. Από δεύτερη πηγή το ψηφιδωτό φέρεται ως έργο του 280 π.Χ. Το ψηφιδωτό αυτό ήταν στρωμένο σε δάπεδο σπιτιού της αρχαίας Πέλλας. Το ψηφιδωτό αυτό ευρίσκεται στον Αρχαιολογικό χώρο της Πέλλας.
* ερευνητής – μελετητής – αναλυτής 23-3-2026
