Τα σεμινάρια επιχειρηματικότητας έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, ως απάντηση στην ανάγκη για καινοτομία, αυτοαπασχόληση και οικονομική ανάπτυξη. Παρά την έντονη ζήτηση και τις συχνά υψηλές προσδοκίες των συμμετεχόντων, πολλά από αυτά αποτυγχάνουν να επιτύχουν τον βασικό τους στόχο: να δημιουργήσουν ικανούς, ρεαλιστές και βιώσιμους επιχειρηματίες. Η αποτυχία αυτή δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε ένα σύνολο διαρθρωτικών και παιδαγωγικών αδυναμιών.
Πρώτον, ένα βασικό πρόβλημα είναι η υπερβολική έμφαση στη θεωρία εις βάρος της πράξης. Πολλά σεμινάρια περιορίζονται σε παρουσιάσεις εννοιών, μοντέλων και success stories χωρίς ουσιαστική εφαρμογή σε πραγματικές συνθήκες αγοράς. Οι συμμετέχοντες μαθαίνουν τι είναι το business model canvas ή το value proposition, αλλά δεν δοκιμάζονται στη διαδικασία πώλησης, διαπραγμάτευσης με προμηθευτές ή διαχείρισης ταμειακών ροών. Η επιχειρηματικότητα, ωστόσο, είναι κατεξοχήν βιωματική δεξιότητα και δεν μπορεί να καλλιεργηθεί αποτελεσματικά μόνο μέσα από διαφάνειες και διαλέξεις.
Δεύτερον, συχνά παρατηρείται αποσύνδεση από την πραγματικότητα της τοπικής και κλαδικής αγοράς. Πολλά προγράμματα υιοθετούν γενικευμένα παραδείγματα από τη Silicon Valley ή διεθνή startups, αγνοώντας το θεσμικό, φορολογικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο στο οποίο καλούνται να δραστηριοποιηθούν οι εκπαιδευόμενοι. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μη ρεαλιστικών προσδοκιών και επιχειρηματικών ιδεών που δεν μπορούν να επιβιώσουν στο συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον.
Τρίτον, σημαντικό ρόλο παίζει η ποιότητα και το προφίλ των εισηγητών. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα σεμινάρια στελεχώνονται είτε από ακαδημαϊκούς χωρίς πρακτική επιχειρηματική εμπειρία είτε από «επιτυχημένους» επιχειρηματίες που αδυνατούν να μεταδώσουν δομημένη γνώση. Η επιχειρηματική επιτυχία δεν συνεπάγεται αυτομάτως διδακτική ικανότητα, όπως και η θεωρητική κατάρτιση δεν υποκαθιστά την εμπειρία αποτυχίας, κρίσεων και λήψης ρίσκου.
Τέταρτον, τα σεμινάρια συχνά υποτιμούν τις προσωπικές και ψυχολογικές διαστάσεις της επιχειρηματικότητας. Η ανθεκτικότητα, η διαχείριση αβεβαιότητας, η αποτυχία και η μακροχρόνια πειθαρχία αντιμετωπίζονται επιφανειακά ή καθόλου. Αντίθετα, προβάλλεται μια εξιδανικευμένη εικόνα του επιχειρείν, η οποία οδηγεί σε γρήγορη απογοήτευση όταν οι συμμετέχοντες έρχονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα.
Πέμπτον, απουσιάζει συχνά η συνέχεια και η υποστήριξη μετά το πέρας του σεμιναρίου. Χωρίς mentoring, δίκτυα συνεργασιών και πρακτική καθοδήγηση, η γνώση που αποκτήθηκε παραμένει αποσπασματική και ανενεργή. Η επιχειρηματική πορεία είναι μαραθώνιος και όχι σύντομο πρόγραμμα εκπαίδευσης, κάτι που πολλά σεμινάρια αδυνατούν να ενσωματώσουν στον σχεδιασμό τους.
Συμπερασματικά, τα σεμινάρια επιχειρηματικότητας αποτυγχάνουν όταν αντιμετωπίζουν την επιχειρηματικότητα ως αφηρημένο γνωστικό αντικείμενο και όχι ως σύνθετη, δυναμική και βαθιά ανθρώπινη διαδικασία. Η επιτυχία τους προϋποθέτει ρεαλισμό, πρακτική εφαρμογή, ποιοτικούς εισηγητές και μακροχρόνια υποστήριξη. Χωρίς αυτά, κινδυνεύουν να παράγουν περισσότερο ενθουσιασμό παρά ουσιαστικά αποτελέσματα.
Δρ Νέστωρ Κολοβός
Engineering Geologist M.Sc., Ph.D.
Πτυχιούχος Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων
Life & Business Coach
