Η Τραπεζούντα αποτέλεσε διαχρονικά το ιστορικό, διοικητικό και πνευματικό κέντρο του ποντιακού ελληνισμού. Ο ελληνισμός στο βιλαέτι της Τραπεζούντας στις αρχές του 20 ου αιώνα και πριν την έναρξη του Άπαγκοσμίου πολέμου ανέρχονταν στις 404.000 χιλιάδες ελληνικές ψυχές. ενώ οι Τούρκοι Οθωμανοί μόνο στις 188000 .
Τα Πλάτανα της Τραπεζούντας ήταν το επίνειον( λιμάνι), ένας γραφικός αιγιαλός με πανέμορφα νεοκλασικά σπίτια, διάσπαρτα μέσα σε κήπους με οπωροφόρα δέντρα, αμπέλια και πλατάνια αιωνόβια. Υπήρξαν πάντοτε μια πανέμορφη εξοχική τοποθεσία με συμπαγή ελληνικό πληθυσμό. για τους Τραπεζούντιους, που τα καλοκαίρια παραθέριζαν στις εξοχικές τους κατοικίες .
Πολλοί από τα Πλάτανα είχαν μαγαζιά στην Τραπεζούντα και ασχολούνταν με το εμπόριο. Ένα τέτοιο μαγαζί εμπορίας ποτών είχε και ο Δανιήλ Τσανισιτίδης στην κεντρική αγορά της πόλης.
Το 1914 ,λίγο πριν ξεσπάσει ο Ά παγκόσμιος πόλεμος , κάποιος τούρκος φίλος ειδοποίησε τον Δανιήλ, ότι οι Τούρκοι πρόκειται να επιστρατεύσουν όλους τους Ρωμιούς στον τουρκικό στρατό .Τότε ο Δανιήλ πήρε την οικογένειά του και έφυγε στην πρωτεύουσα της Αμπχαζίας, το Σοχούμι την Διοσκουριάδα των αρχαίων Ελλήνων .
Στην πόλη του Σοχούμ την ίδια χρονιά διέφυγαν πολλοί Τραπεζούντιοι για λόγους ασφαλείας. Στον ρωσοτουρκικό πόλεμο, που ακολούθησε, το 1915-16 ,τα τουρκικά στρατεύματα ηττήθηκαν στη μάχη του Σαρίκαμις και τον Απρίλιο του 1916 οι Ρώσοι μπήκαν ως απελευθερωτές στην Τραπεζούντα.
Τότε ο Δανιήλ ξαναγύρισε στα όμορφα Πλάτανα και στην Τραπεζούντα και επιδόθηκε και πάλι στο προσφιλές επάγγελμα του, της εμπορίας ποτών.
Σε κάθε συνεστίαση και χορό, που διοργανώνονταν στην πόλη της Τραπεζούντας, ο Δανιήλ έπαιρνε μέρος στις χοροεσπερίδες της εποχής, ως έμπορος αστός και μέλος της κοσμικής κοινωνίας της πόλης .
Σε μια απ’ αυτές τις αστικές συνεστιάσεις, που διοργάνωσε ο Κώστας Καπαγιαννίδης, γνωστός τραπεζίτης τη πόλης προς τιμήν του Γάλλου τραπεζίτη, Συμεών, η πανέμορφη κόρη του Δανιήλ ,η Ελισσάβετ (Λοϊζα) γνωρίστηκε με τον Γάλλο βαρόνο και αγαπήθηκαν. Την περίοδο αυτή πολυάριθμες γαλλικές εταιρίες ανέλαβαν επενδύσεις σε πολλούς τομείς όπως εμπόριο ξηρών καρπών ,κατασκευή σιδηροδρόμων και εκμετάλλευση μεταλλείων. Ο Συμεών τόσο πολύ που μαγεύτηκε από την ομορφιά και την ευγένεια της ποντιοπούλας Λίζας αφού δεσμεύτηκε με όρκους αιώνιας πίστης και αφοσίωσης, της υποσχέθηκε ότι σε δύο χρόνια θα επιστρέψει για να την νυμφευθεί. Το ίδιο και η τραπεζούντια κόρη ορκίστηκε ότι θα τον περιμένει παραμένοντας πιστή σ’ αυτόν. Ο βαρόνος ύστερα από λίγο καιρό έφυγε για την Μασσαλία και η πιστή πόντια Πηνελόπη αρνούμενη τα πολλά συνοικέσια και προξενιά, που τις πρότειναν, τον περίμενε καρτερικά σχεδόν δύο χρόνια και μόλις επέστρεψε, το 1917 παντρεύτηκαν στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Γρηγορίου της Τραπεζούντας. Λίγο μετά τον γάμο τους, που έγινε στην ελεύθερη Τραπεζούντα πια, αναχώρησαν για την Μασσαλία . Μετά από λίγους μήνες, τον Φεβρουάριο του 1918 ,η Τραπεζούντα ανακαταλήφθηκε από τους Τούρκους και ένα μαύρο πέπλο σκλαβιάς και δυστυχίας ξανάπεσε στην πολύπαθη πόλη, για να οδηγηθεί ο ελληνισμός του Πόντου στο μαρτύριο της εξόντωσης και της γενοκτονίας.
Την ημέρα του γάμου τους κατά την συνήθεια της εποχής η Ελένη μητέρα της νύφης, που είχε ιδιαίτερη αδυναμία στην κόρη της έβγαλε μια αναμνηστική φωτογραφία στο φωτογραφείο των αδελφών Κακούλη ΄΄ Η Μαύρη Θάλασσα ΄΄ την οποία και αναρτώ στην αρχή του κειμένου.
Η μάνα Ελένη φόρεσε την λαϊκή της φορεσιά, τις πανέμορφες μεταξωτές της ζουπούνες, την γραμμωτή της φωτά (ποδιά), και πήρε θέση ανάμεσα στο ζευγάρι όπως συνηθίζονταν . Η νύφη (νεγάμσα) στολίστηκε τα χρυσά της βραχιόλια τα δαχτυλίδια και το μαργαριταρένιο περιδέραιο στο λαιμό της και με το απέριττο κομψό νυφικό και τις άσπρες γόβες καμάρωνε δίπλα στο βαρόνο της..!
Η πόντια μάνα με περίσσιο καμάρι απαθανατίστηκε στη μοναδική φωτογραφία της ζωής της, στο γάμο της κόρης της με τον Γάλλο γαμπρό της. Η κοσμοπολίτικη θεώρηση του ποντιακού πολιτισμού ήταν πάντοτε ανοιχτή στις προκλήσεις του γαλλικού και ευρωπαϊκού διαφωτισμού. Γι’ αυτό οι Πόντιοι της Τραπεζούντας είχαν δημιουργήσει από τις αρχές ακόμα του περασμένου αιώνα ελληνικές κοινότητες τόσο στη Μασσαλία όσο και στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Οι απόγονοι των ΄΄Κομνηνών΄΄ του Πόντου υπήρξαν οι πρώτοι μετανάστες προς την Κορσική της Γαλλίας. Ένα τυχαίο γεγονός στο Παρίσι από έναν Γάλλο διπλωμάτη με το επώνυμο Κομνήν ( Κομνηνός) σε μια δεξίωση του ΝΑΤΟ επιβεβαίωσε απλά αυτόν τον ισχυρισμό . Ο Κομνήν, όταν υποδέχθηκε τον τούρκο στρατιωτικό ακόλουθο και αφού συστήθηκε τού ομολόγησε, ότι φέρει την καταγωγή του από τους Κομνηνούς της Τραπεζούντας….! Τότε ο Τούρκος, κάτωχρος, αποχώρησε από την συνεστίαση. Ακριβώς πίσω από το Τούρκο βρίσκονταν ο Θόδωρος Σπαθόπουλος που παρακολούθησε όλη την στιχομυθία. Στη συνέχεια ο ΄΄Κομνήν΄΄ ομολόγησε στον φίλο και συναθλητή του, Θόδωρο Σπαθόπουλο, ότι στις φλέβες κάθε δεύτερου Γάλλου διανοούμενου κυλάει ελληνικό αίμα.
Ο γαλλικός διαφωτισμός με τις αρχές του επηρέασε καθοριστικά στο τελευταίο μισό του 20ου αιώνα την ποντιακή διανόηση και εξώθησε τους Πόντιους της νότιας Ρωσίας στην διεκδίκηση ενός ελεύθερου ποντιακού κράτους… Εξ’ άλλου είναι γνωστό, ότι στα περισσότερα ελληνικά σχολειά του Πόντου τα γαλλικά διδάσκονταν ως μία από τις ξένες γλώσσες.
Ο Συμεών και η Ελισάβετ έζησαν μετά το τέλος του πρώτου πολέμου στην ηλιόλουστη μεσογειακή πόλη της Μασσαλίας. Εκεί συνεργάστηκαν πολύ στενά με τον μεγάλο έμπορο της Κερασούντος, τον πόντιο οραματιστή Κώστα Κωνσταντινίδη, (που έστελνε τα καράβια του φορτωμένα με τα καλύτερα ποντιακά λεφτοκάρια- φουντούκια του κόσμου), προκειμένου να πραγματοποιηθεί το ΄΄Παμποντιακό συνέδριο στη Μασσαλία με θέμα την ανεξαρτησία του Πόντου. Το συνέδριο έγινε στις 22 Ιανουαρίου του 1918 σε ένα κεντρικό ξενοδοχείο της πόλης.
Το κεντρικό μήνυμα που έστειλε το συνέδριο συνοψίστηκε στο εθνεγερτικό πόρισμα: ΄΄ Πολίτες του Πόντου εγερθείτε ..Υπομνήσετε εις τα φιλελεύθερα έθνη τα ύψιστα δικαιώματά σας εις την ζωήν και την ανεξαρτησίαν…΄΄
Από τον καρπό του έρωτά τους ο Συμεών και η Ελισάβετ απέκτησαν δύο κόρες, την Ελένη και την Χριστίνα, που σπούδασαν αντίστοιχα δικηγορική και δημοσιογραφία.
Ο αδελφός της Ελισάβετ, Νικόλαος, ακολούθησε την αδελφή του στη Μασσαλία και απέκτησε δύο παιδιά τους Αλέξη και Δημήτρη Τσανισιτίδη ( Τσάνη), τα παιδιά των οποίων είναι εγκατεστημένα στο Παρίσι.
Υ.Γ. Η φωτογραφία, που μου εμπιστεύθηκε η καλή φίλη Ελισάβετ Τσανισιτίδου, απλά θα πρέπει να παρακινήσει όλους του συμπατριώτες μας να εμπλουτίσουν την ποντιακή μας ιστορία με κάθε οικογενειακό κειμήλιο, το οποίο αποτελεί ανεκτίμητη ψηφίδα του πολιτισμού μας.
Ευχαριστώ θερμά.
