Μια σημαία μπορεί να υψωθεί σε λίγα λεπτά. Η μνήμη, όμως, χρειάζεται φροντίδα ολόκληρο τον χρόνο. Όταν τελειώσουν οι παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου, τι θα θυμούνται τα παιδιά μας; Θα γνωρίζουν γιατί η Ελλάδα είπε «Όχι»; Θα γνωρίζουν ποιοι πλήρωσαν το τίμημα της ελευθερίας; Φέτος, ας μην αρκεστούμε σε μια όμορφη φωτογραφία με τη γαλανόλευκη. Ας δώσουμε στην επέτειο θέση μέσα στο σπίτι μας, στη συζήτηση με τους νέους, στην προσωπική μας ευθύνη. Γιατί ό,τι δεν γνωρίζουμε, δύσκολα μπορούμε να το παραδώσουμε στην επόμενη γενιά.
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, η φασιστική Ιταλία απαίτησε την είσοδο στρατευμάτων της στην ελληνική επικράτεια. Η άρνηση στο τελεσίγραφο σήμανε την αρχή του πολέμου. Στην Πίνδο, στην Ήπειρο και στη Δυτική Μακεδονία, στρατιώτες αντιμετώπισαν τις κακουχίες, τον φόβο και τον θάνατο. Στο πλευρό τους στάθηκαν αθόρυβα γυναίκες και άνδρες των ορεινών χωριών, μεταφέροντας τρόφιμα και πολεμοφόδια.¹ Το «Όχι» δεν έμεινε στα λόγια. Έγινε πορεία μέσα στο χιόνι και αγωνία. Η Ιστορία έχει ημερομηνίες, αλλά πρωτίστως έχει πρόσωπα.
Γι’ αυτό, φέτος οφείλουμε να μην ξεχάσουμε την ξεχωριστή και ιστορική αυτή ημέρα. Σε αυτό έχουμε τη βοήθεια των προγόνων μας. Τι θα μας έλεγαν άραγε οι ήρωες του 1940; Θα μας μίλουσαν καρδιακά, λεγοντας μας απλές και αληθινές σκέψεις με προτροπές: «Εσείς που ζήτε το 2026, ανοίξτε ένα βιβλίο για το Έπος του 1940. Αναζητήστε μια επιστολή από το μέτωπο, μια αυθεντική μαρτυρία, την ιστορία ενός ανθρώπου από τον τόπο μας. Σταθείτε με τα παιδιά μπροστά σε ένα ηρώο και διαβάστε τα ονόματα. Κάθε όνομα ήταν κάποτε μια ζωή, μια οικογένεια, μια ελπίδα. Οι μεγαλύτεροι ας διηγηθούν όσα άκουσαν από τους γονείς τους και οι νεότεροι ας ρωτήσουν. Μπορεί μια τέτοια συζήτηση να χαραχθεί βαθύτερα από οποιονδήποτε πανηγυρικό. Ένας λαός δεν χάνει την Ιστορία του μόνο όταν του την αφαιρούν, αλλά και όταν παύει να τη διαβάζει.»
Μετά από όλα αυτά, θα πρέπει να κάνουμε κάποια ακόμη βήματα. Να αγάπησουμε την Ελλάδα μας. Να βάλουμε τη σημαία στο μπαλκόνι μας! Όχι από συνήθεια, ούτε για επίδειξη, αλλά από ευγνωμοσύνη. Να εξηγήσουμε στο μικρό παιδί γιατί την υψώνουμε και στον έφηβο τι σημαίνει να αγαπά την πατρίδα χωρίς να περιφρονεί άλλους λαούς. Η ελευθερία δεν εξαντλείται σε μια επέτειο. Δοκιμάζεται καθημερινά στον σεβασμό, στη δικαιοσύνη, στη φροντίδα του πλησίον. Πατριωτισμός δεν είναι να μιλάς πιο δυνατά από τους άλλους. Είναι να αναλαμβάνεις το μερίδιο της ευθύνης σου. Η γαλανόλευκη αποκτά βαθύτερο νόημα όταν μέσα στο σπίτι που την υψώνει καλλιεργούνται η αλήθεια και η αγάπη για την πατρίδα.
Την ίδια ημέρα η Εκκλησία μας εορτάζει και τιμά την Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου. Το 1952 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος καθιέρωσε τον συνεορτασμό της με την εθνική επέτειο.² Η Αγία Σκέπη δεν είναι ένα ακόμη σύμβολο της ημέρας. Φανερώνει την πίστη μας στη διαρκή μητρική πρεσβεία της Παναγίας προς τον Υιό της. Δεν μας υπόσχεται ζωή χωρίς δάκρυα ούτε μας απαλλάσσει από τις ευθύνες μας. Μας καλεί να προσευχόμαστε, να εμπιστευόμαστε τον Χριστό και να γινόμαστε στήριγμα εκείνων που δοκιμάζονται. Η σκέπη που επικαλούμαστε γίνεται αληθινό μάθημα αγάπης όταν ανοίγουμε και εμείς την αγκαλιά μας στον συνάνθρωπο. Οι προγονοί μας το έζησαν αυτό στη ζωή τους και όταν χρειάστηκε και στα στα πεδία των μαχών.
Η 28η Οκτωβρίου δεν μας καλεί να αγαπήσουμε τον πόλεμο. Μας θυμίζει πόσο ακριβή είναι η ειρήνη και πόση ευθύνη απαιτεί η ελευθερία. «Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί», διδάσκει ο Χριστός.³ Ειρηνοποιοί, όχι απλοί θεατές της ειρήνης. Γι’ αυτό η διπλή εορτή δεν μπορεί να εξαντλείται μόνο στην παρέλαση και στα μνημεία. Χρειάζεται να αφήνει αποτύπωμα στη ζωή μας.
Από αυτή την λαμπρή εορτή λοιπον, ας συγκρατήσουμε τρία στοιχεία. Πρώτον, να μελετήσουμε την Ιστορία και να τη μεταδώσουμε στους νέους. Δεύτερον, να υψώσουμε τη σημαία μαζί με το επίπεδο της προσωπικής μας ευθύνης. Τρίτον, να πάμε στην Εκκλησία και να προσευχηθούμε στη χάρη της Παναγίας για τον ευλογημένο τόπο μας. Ας μην περάσει η επέτειος μόνο από τους δρόμους των πόλεών μας. Ας περάσει από το σπίτι, τη σκέψη, την πίστη και την καρδιά μας.
Παραπομπές
¹ Γενικό Επιτελείο Στρατού, «Μάχη Πίνδου – Ελαίας – Καλαμά (28 Οκτωβρίου – 13 Νοεμβρίου 1940)», Πύλη Ενημέρωσης Προσωπικού, 1 Οκτωβρίου 2020.
² Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, Εγκύκλιος υπ’ αριθ. 701, 31 Οκτωβρίου 1952, «Η Αγία Σκέπη της 28ης Οκτωβρίου», περιοδικό Εκκλησία, έτος ΚΘ΄, αριθ. 20, 1 Νοεμβρίου 1952, σ. 305.
³ Ματθ. 5,9.
