Εξωδικαστικός μηχανισμός: Νέο πλαίσιο για την προστασία της κύριας κατοικίας – Πώς λειτουργεί

Από σήμερα 21 Σεπτεμβρίου 2026 τίθεται σε ισχύ το νέο, ενισχυμένο πλαίσιο για την προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η νέα ρύθμιση απαντά στο διαχρονικό αίτημα των πολιτών για ένα ενισχυμένο πλέγμα προστασίας της πρώτης κατοικίας, εισάγοντας παράλληλα μεγαλύτερη ευελιξία για εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες.

Πιο συγκεκριμένα, οι δανειολήπτες έχουν πλέον τη δυνατότητα, κατά την υποβολή της αίτησής τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, να  αιτούνται ρύθμιση των οφειλών τους με προστασία της κύριας κατοικίας τους διαχωρίζοντας αυτήν από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία τους. Με τη νέα, ταχεία διαδικασία ρύθμισης, εξασφαλίζουν μεγαλύτερη διαγραφή οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, καθώς για τον υπολογισμό της ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη μόνο η αξία της κύριας κατοικίας. Ως αντιστάθμισμα, ο οφειλέτης συναινεί στην εκούσια ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων (μέσω μιας απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού).

Για την κατηγορία των ευάλωτων και επιλέξιμων οφειλετών, μάλιστα, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλουν την συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση ρύθμισης, δηλαδή αυτή που περιλαμβάνει τη διάσωση της κύριας κατοικίας και τη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων. Σε κάθε περίπτωση, ο οφειλέτης δύναται να αποδεχθεί ή να απορρίψει την αντιπρόταση αυτή. Εάν δεν την αποδεχτεί, θα λάβει την πρόταση του εξωδικαστικού όπως ισχύει, χωρίς εκποίηση των λοιπών ακινήτων.

Με την οριστική υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης, απαγορεύεται ρητά κάθε πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης, πλειστηριασμού ή λήψης ασφαλιστικών μέτρων στην κύρια κατοικία του οφειλέτη, υπό τον όρο τήρησης της ρύθμισης. Επιπλέον, η ίδια η σύμβαση αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου, διασφαλίζοντας μια σύντομη, ξεκάθαρη και απόλυτα συναινετική διαδικασία για όλα τα μέρη.

Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, “με τη νέα ρύθμιση, διασφαλίζεται πλέον μόνιμα και αποτελεσματικά η προστασία της κύριας κατοικίας των πολιτών. Σε μια περίοδο που οι οικονομικές προκλήσεις απαιτούν άμεσες και δίκαιες λύσεις, το νέο πλαίσιο συνδυάζει την κοινωνική ευαισθησία με τη ρεαλιστική διευθέτηση των οφειλών. Δίνεται έτσι μια σταθερή, δεύτερη ευκαιρία σε εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες να ρυθμίσουν βιώσιμα τα χρέη τους, χωρίς τον φόβο να χάσουν το σπίτι τους”.

Ακολουθεί Παράδειγμα Ρύθμισης

Οφειλέτης με συνολικές οφειλές € 300.000 και κύρια κατοικία αξίας € 150.000 υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού στην οποία δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, συνολικής αξίας € 50.000.

Βήματα οφειλέτη σύμφωνα με τη νέα διαδικασία

1. Υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, δηλώνοντας ότι επιθυμεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα προστασίας κύριας κατοικίας.
2. Η πλατφόρμα διαχωρίζει αυτόματα την κύρια κατοικία αξίας € 150.000 από τα υπόλοιπα ακίνητα.
3. Η ένταξη στη ρύθμιση συνεπάγεται ότι συναινεί στη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων αξίας € 50.000.
4. Προκύπτει ρύθμιση μόνο με βάση την αξία της κύριας κατοικίας.

Βήμα 1 — Υπολογισμός νέας οφειλής (με βάση μόνο την κύρια κατοικία)

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η ρύθμιση βασίζεται αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας:

Νέα βάση υπολογισμού = € 150.000

Οι πιστωτές υποχρεούνται να προτείνουν ρύθμιση που:

• διασώζει την κύρια κατοικία
• ρευστοποιεί τα λοιπά ακίνητα
• μειώνει την οφειλή σε βιώσιμο επίπεδο

Διαγραφή οφειλής:

Αρχική οφειλή:                         300.000 €

Αξία λοιπών ακινήτων:              50.000 € (ρευστοποίηση)

Διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο:150.000 €

Ικανοποίηση πιστωτών από τη ρευστοποίηση λοιπών ακινήτων: 50.000 €

Οφειλή προς ρύθμιση:              150.000 €

Βήμα 2 — Νέα μηνιαία δόση

Η νέα οφειλή προς ρύθμιση ύψους 150.000 € ρυθμίζεται σε μέχρι 35 έτη (ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη)

Βήμα 3 — Προστασία της κύριας κατοικίας

Με την υπογραφή της σύμβασης:

• Απαγορεύεται ο πλειστηριασμός της κύριας κατοικίας από τους πιστωτές που ρυθμίζονται μέσω εξωδικαστικού (τράπεζες/servicers/δημόσιο/φορείς κοινωνικής ασφάλισης)
• Η σύμβαση έχει ισχύ εκτελεστού τίτλου
• Ο οφειλέτης προστατεύεται μόνιμα, εφόσον τηρεί τη ρύθμιση

Με το νέο πλαίσιο:

• Ο οφειλέτης σώζει το σπίτι του
• Η οφειλή μειώνεται στο μισό της αρχικής από € 300.000 σε € 150.000
• Οι δόσεις γίνονται βιώσιμες
• Η διαδικασία είναι συναινετική και γρήγορη