Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις στη Δυτική Μακεδονία έχουν πρόσβαση σε αναπτυξιακά προγράμματα κάποια πανελλαδικά, κάποια φτιαγμένα ειδικά για την περιοχή λόγω της απολιγνιτοποίησης. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ευκαιριών, αλλά η πληροφορία η οποία είναι διάσπαρτη σε πολλές πηγές. Έτσι, αρκετές επιχειρήσεις αφήνουν τελικά τα χρήματα στο τραπέζι, απλώς επειδή δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως ότι κάτι τις αφορούσε.
Ας τα δούμε πιο απλά.
Πριν προχωρήσει κανείς σε οποιοδήποτε από τα βήματα που περιγράφονται παρακάτω, το πιο σημαντικό σημείο εκκίνησης είναι μια πρώτη επαφή με έναν έμπειρο σύμβουλο. Σε αυτή την αρχική συζήτηση, ο σύμβουλος δεν κάνει απλώς μια τυπική ενημέρωση, αλλά εξετάζει το προφίλ της συγκεκριμένης επιχείρησης το μέγεθος, τον κλάδο, την υφιστάμενη κατάσταση και συνδυάζει αυτά τα στοιχεία με την επενδυτική ιδέα που έχει κατά νου ο επιχειρηματίας. Στόχος είναι να διαπιστωθεί ρεαλιστικά αν και κατά πόσο η επένδυση μπορεί να ενταχθεί σε κάποιο ενεργό πρόγραμμα, ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται και ποιος είναι ο κατάλληλος χρόνος για να ξεκινήσει η προετοιμασία. Ο σύμβουλος, με βάση την εμπειρία του σε αντίστοιχες περιπτώσεις, μπορεί να κατευθύνει την επιχείρηση προς τη σωστή επιλογή προγράμματος, να επισημάνει εκ των προτέρων πιθανά εμπόδια ή ασυμβατότητες και να σκιαγραφήσει σε γενικές γραμμές τα επόμενα βήματα που θα πρέπει να ακολουθηθούν. Μόνο αφού έχει διαμορφωθεί αυτή η αρχική εικόνα, έχει νόημα η επιχείρηση να προχωρήσει στην ουσιαστική προετοιμασία του φακέλου.
- Ποιον αφορούν αυτά τα προγράμματα
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς μεγάλη επιχείρηση για να επωφεληθεί. Στην πλειονότητά τους, τα αναπτυξιακά προγράμματα απευθύνονται σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, από ατομικές επιχειρήσεις μέχρι ΕΠΕ και ΙΚΕ, σχεδόν σε κάθε κλάδο εμπόριο, μεταποίηση, υπηρεσίες, τουρισμό. Καλύπτουν επενδύσεις που κάθε επιχείρηση κάνει έτσι κι αλλιώς στην πορεία της: νέο εξοπλισμό, αναβάθμιση εγκαταστάσεων, ψηφιακά συστήματα, ενεργειακή αναβάθμιση, ακόμα και επέκταση δραστηριότητας. Η διαφορά είναι ότι, όταν αυτή η επένδυση εντάσσεται σε πρόγραμμα, ένα μέρος του κόστους καλύπτεται από επιχορήγηση αντί να βγαίνει εξ ολοκλήρου από την τσέπη της επιχείρησης.
- Γιατί αξίζει να ασχοληθεί κανείς τώρα
Οι περισσότερες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν την αναπτυξιακή χρηματοδότηση σαν κάτι που θα δουν «όταν βρεθεί χρόνος». Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα προγράμματα έχουν συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο και συγκεκριμένο προϋπολογισμό δεν είναι διαθέσιμα για πάντα. Μια επένδυση που έτσι κι αλλιώς σχεδιάζεται να γίνει σε ένα-δύο χρόνια, συμφέρει πολύ περισσότερο αν προγραμματιστεί ώστε να συμπέσει με μια ανοιχτή πρόσκληση, παρά αν γίνει ανεξάρτητα. Το «τώρα» δεν σημαίνει βιασύνη σημαίνει να ξεκινήσει η σκέψη νωρίς, ώστε η επιχείρηση να είναι έτοιμη τη στιγμή που ανοίξει η κατάλληλη πρόσκληση.
- Πώς μοιάζει γενικά η διαδικασία
Η διαδικασία, ανεξάρτητα από το συγκεκριμένο πρόγραμμα, ακολουθεί συνήθως τα ίδια βασικά βήματα. Πρώτα, ελέγχεται αν η επιχείρηση και η επένδυση που έχει κατά νου πληρούν τις βασικές προϋποθέσεις που υπάρχουν σε κάθε πρόσκληση. Στη συνέχεια, ετοιμάζεται ο φάκελος υποψηφιότητας μελέτη της επένδυσης, οικονομικά στοιχεία, δικαιολογητικά και υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσα στην προθεσμία. Μετά την υποβολή ακολουθεί η αξιολόγηση, η οποία μπορεί να διαρκέσει από λίγες εβδομάδες έως αρκετούς μήνες. Αν η αίτηση εγκριθεί, η επιχείρηση προχωράει στην υλοποίηση της επένδυσης και, κατά περίπτωση, στην τμηματική εκταμίευση της επιχορήγησης. Τέλος, υπάρχει μια περίοδος παρακολούθησης μετά την ολοκλήρωση, όπου η επιχείρηση οφείλει να τηρεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις οι οποίες αναφέρονται από την αρχή μέσω της πρόσκλησης του κάθε προγράμματος.
- Τι συνήθως πηγαίνει στραβά
Δεν είναι το ίδιο το πρόγραμμα που δυσκολεύει τις επιχειρήσεις. Είναι λίγα, συγκεκριμένα πράγματα που επαναλαμβάνονται .
Το πρώτο είναι ο χρόνος. Οι προσκλήσεις κρίνονται είτε με σειρά προτεραιότητας μέχρι να εξαντληθεί ο προϋπολογισμός, όσο πιο σύντομα τελειώσει η διαδικασία της προετοιμασίας για την υποβολή της αίτησης τόσες περισσότερες είναι οι πιθανότητες, είτε συγκριτικά, όπου η ποιότητα του φακέλου καθορίζει την κατάταξη.
Το δεύτερο είναι τα σωστά έγγραφα. Ένας λάθος ΚΑΔ, μια ασυμφωνία ανάμεσα σε δύο έγγραφα, μια επένδυση που δεν συνδέεται καθαρά με τους στόχους της πρόσκλησης, όλα αυτά ρίχνουν βαθμολογία ή οδηγούν σε απόρριψη, ακόμα κι όταν η ίδια η επένδυση είναι μια πολύ καλή ιδέα.
Τρίτο, η ρευστότητα. Η επιχορήγηση συνήθως έρχεται τμηματικά και αφορά το καθαρό ποσό χωρίς τον ΦΠΑ και μάλιστα αφού έχουν ήδη εξοφληθεί οι δαπάνες, όχι πριν. Αν δεν έχει σχεδιαστεί από πριν πώς θα καλυφθεί το ενδιάμεσο διάστημα με ίδια κεφάλαια ή δανεισμό το πρόγραμμα μπορεί να γίνει βάρος αντί για ευκαιρία, δημιουργώντας μία μεγάλη τρύπα στα κεφάλαια κίνησης της επιχείρησης.
Και τέταρτο, κάτι που συχνά ξεχνιέται, οι υποχρεώσεις δεν σταματούν με την ολοκλήρωση. Υπάρχει περίοδος τήρησης της επένδυσης, αναφορές προόδου, κανόνες δημοσιότητας. Αυτά η επιχείρηση θα πρέπει να τα γνωρίσει από την αρχή πριν προχωρήσει στο στάδιο της υποβολής.
Με λίγα λόγια: το δύσκολο κομμάτι δεν είναι το ίδιο το πρόγραμμα, αλλά η προετοιμασία και η διαχείριση γύρω από αυτό.
- Από πού ξεκινάει κανείς
Όταν υπάρχει ήδη μια ιδέα επένδυσης, το πρώτο βήμα είναι να διαπιστωθεί αν η δραστηριότητα της επιχείρησης εντάσσεται στους επιλέξιμους ΚΑΔ της τρέχουσας πρόσκλησης και αν το ύψος της επένδυσης κινείται μέσα στα όρια του προγράμματος. Στη συνέχεια, όσο νωρίτερα ξεκινήσει η προετοιμασία, τόσο πιο ομαλά εξελίσσεται η διαδικασία και τόσο καλύτερα προσαρμόζεται η επένδυση σε αυτό που πραγματικά χρειάζεται η επιχείρηση, και όχι απλώς σε αυτό που επιτρέπει το πρόγραμμα.
Εν κατακλείδι
Τα αναπτυξιακά προγράμματα δεν είναι μαγικό εισιτήριο είναι εργαλείο, και όπως κάθε εργαλείο, αξίζει μόνο αν εντάσσεται σε έναν ρεαλιστικό επιχειρηματικό σχεδιασμό. Η επιτυχία δεν μετριέται στο αν εγκρίθηκε η αίτηση, αλλά στο τι μένει στην επιχείρηση αφού όλα αυτά τελειώσουν.
Χριστίνα Μαρκοπούλου,
Σύμβουλος Επιχειρήσεων – Opus West Macedonia
