Mε αφορμή το 11ο Φεστιβάλ ποντιακών χορών
Με ιδιαίτερη πατριωτική ευαισθησία και ανησυχία ως χορευτής και χοροδιδάσκαλος των ποντιακών χορών από το 1969 καταθέτω την γνώση και εμπειρία μου, σε ό,τι αφορά στο μεγάλο πρόβλημα της ταυτότητας των ποντιακών χορών.
Πιστεύω, πως η συμβολή των ποντίων πρωτοχορευτών στην Ελλάδα όπως των: Νίκο Σωματαρίδη, Μιχάλη Καραβέλα, Ευθύμη Ευθυμιάδη, Παναγιώτη Σαββίδη, Σιαπανίδη Νίκο, Μιχάλη Γεωργιάδη , Γιάννη Ταϊγανίδη, Νίκο Παλασίδη και πολλών άλλων συγχορευτών τους πρόβαλε και ανέδειξε τον ποντιακό χορευτικό πολιτισμό.
Είναι αναγκαίο και απαραίτητο όλοι εμείς, που γίναμε κοινωνοί της χορευτικής μας παράδοσης, μετά από πενήντα χρόνια ένοχης σιωπής, σε ό,τι αφορά στην αλλοίωση και παραχάραξη του χορευτικού μας πολιτισμού, να αφυπνιστούμε και να υπερασπίσουμε με κάθε τρόπο τη χορευτική μας ηθική και ταυτότητα.
Στον ποντιακό ελληνισμό τόσο στο χορό όσο και στο τραγούδι τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά την αναγνώριση της ποντιακής γενοκτονίας από το ελληνικό κοινοβούλιο, αναδείχθηκαν παρακμιακές ομάδες και λογικές, που κινήθηκαν στον μορφωτικό ενδοτισμό και στην Τουρκολαγνεία.
Οι Πόντιοι στην Ελλάδα έγιναν οι καλύτεροι πρεσβευτές του Κεμαλισμού, χορεύοντας και τραγουδώντας τους χορούς και τα τραγούδια των γενοκτόνων τους.
Σ’ αυτήν την κατάπτωση και εν μέσω οικονομικής κρίσης όλοι εμείς, που γίναμε κατά το παρελθόν οπτικοί και ακουστικοί μάρτυρες αυτού του πολιτισμού, καλούμαστε να υπερασπίσουμε με κάθε τρόπο την ρωμαίικη ταυτότητα και την χορευτική μας αξιοπρέπεια.
Όπως το 1994 μετά από πολύχρονους αγώνες διεκδικήσαμε την αναγνώριση της ποντιακής γενοκτονίας με την ίδια ζέση θα πρέπει να διεκδικήσουμε αυτή την φορά την αρχέγονη χορευτική μας ταυτότητα.
Με την πίστη στην αλήθεια και την ορθότητα θα πρέπει να είμαστε πεπεισμένοι, ότι και πάλι θα κερδίσουμε.
Σ’ αυτήν την προσπάθεια και στράτευση δεν έχουν θέση λογικές ισορροπιών ,γνωριμιών και σκοπιμοτήτων .Οι ποντιακοί χοροί και ρυθμοί αποτελούν τη μήτρα και τη φύτρα του αρχαίου μας πολιτισμού. Αν τις χάσουμε, τότε θα είμαστε υπόλογοι απέναντι στις παλιές αλλά και στις νέες γενιές.
Oι ποντιακοί χοροί καταγράφονται αναλυτικά και λεπτομερειακά από την πλειοψηφία των ποντίων λογίων της πρώτης γενιάς, που το πατριωτικό τους ένστικτο και ενδιαφέρον τους οδήγησε στην πλήρη περιγραφή και ταυτοποίησή τους.
Οι χοροί που προστέθηκαν ως ποντιακοί πέραν αυτών, δεν μπορεί να είναι ποντιακοί, γιατί, αν ήταν, θα περιγράφονταν έστω και από έναν ιστορικό της πρώτης γενιάς.
Αυτοί, που έστησαν με ιδιωτική τους ευθύνη και πρωτοβουλία τη βιομηχανία αναπαραγωγής δήθεν ποντιακών χορών, κινήθηκαν έξω και πέρα από την ιστορική αλήθεια. Η εμφάνιση χορών με ποντιακή ταυτότητα μετά από πενηντάχρονη ανυπαρξία και άγνοια επαληθεύει το ψευδεπίγραφο της ταυτότητάς τους.
Οι ποντιακοί χοροί περιγράφτηκαν και καταγράφτηκαν στο σύνολο τους από τους κατ’ εξοχήν γνώστες, που δεν ήταν άλλοι από τους ιστορικούς και λαογράφους του ποντιακού ελληνισμού: Σάββας Ιωαννίδης, Δημοσθένης Οικονομίδης, Παντελής Μελανοφρύδης, Ανανίας Νικολαΐδης ,Ιωάννης Παρχαρίδης, Δημήτριος Λαζαρίδης, Ξένος Ξενήτας (Άκογλου),Ανέστης Παπαδόπουλος ,Δημήτριος Παπαδόπουλος Μητροπολίτης Χρύσανθος ,Άνθιμος Παπαδόπουλος, Χρήστος Καλαντίδης, Λεωνίδας Ιασονίδης, Γεώργιος Ζερζελίδης και τέλος Επιτροπή ποντιακών Μελετών
Οι ποντιακοί χοροί είναι δεκατρείς στον αριθμό και συνοδεύονται όλοι από τραγούδι ,εκτός των πολύ γρήγορων ρυθμών (Τρομαχτόν, τα Μαχαίρια.)
1ος Τικ’ Μονό – Από ‘πάν’ κεκά)
2ος Τικ’ διπλό- Λαγγευτόν- -Χοροντικόν-Κοδεσποινιακόν- ‘Σ σο γόνατον- Από πάν κεικά- Τσιμερίτ’κον.
3ος Ομάλ’ Μονό,
4ος Ομάλ’ Διπλό, Αργόν –Γιαβάσικον ή Γιαβαστόν – Διπάτ- Ποταμέτ’κον- Κοδεσποινιακόν Τραπεζούντας.
5ος Εμπροπίσ’-Λάχανα- Τρεχτόν- Κοτσιχτόν Ομάλ’ -Ομάλ’ Κερασούντας, Σαμψουνταίϊκον Ομάλ.
6ος Κοτσαγγέλ’, – Αέρανος
7ος Τρυγόνας- Τέρς
8ος Πατούλας -Πιπιλομάτενα
9ος Χαιρεννίτσα-Εικοσιένα-Αρμενίτσα.
10ος Τρομαχτόν –Σιμιχτόν –Τραπεζουνταίικον
11ος Σαρίγους – Σαρίγουζης
12ος Σέρα-Λάζικον-Τιναχτόν-Τρομαχτόν – Πυρρίχιος.
13ος) Τα μαζαίρια- Πιτσά ογινή -πιτσάκοϊν
Την ίδια άποψη με τους παραπάνω έχει και ο πρώτος ερευνητής του ποντιακού χορού στην Ελλάδα, ο Δημήτρης Κουτσογιαννόπουλος, που μετά από σαραντάχρονη περιοδεία και έρευνα σε όλους τους προσφυγικούς οικισμούς, μάς καταθέτει με ειλικρίνεια τα εξής:
“Το υλικόν των ποντιακών τραγουδιών και χορών το άντλησα από την πρώτην προσφυγικήν γενιά των ποντίων χορευτών και τραγουδιστών”. “Τίποτε το ξένον δεν προσετέθη εις αυτούς , αλλά και τίποτε δεν αφηρέθη… Εχορογραφήθησαν οι χοροί αυτοί ,που εχορεύοντο εις τον Πόντον”.
Οι χοροί, που μας καταγράφει, είναι 18 ( δεκαοχτώ), από τους οποίους οι δεκατρείς είναι ποντιακοί με την πρόσθεση των δύο χορευτικών παραλλαγών, του Ομάλ Κάρς και Νικοπόλεως και των ευρωπαϊκών Μηλίτσα, Μητερίτσα και τριών χορών του Κάρς (Αρμένικοι ), που υιοθετηθήκαν και χορεύονταν κατά κόρον στον Πόντο: Κότσαρι, Λετσίνα, Κότσ’.
Οι παραπάνω δεκατρείς χοροί είναι όλοι παμποντιακοί. Χορεύονταν σχεδόν σ’ όλες τις περιοχές του Πόντου με πολύ μικρές παραλλαγές και έχουν ως ιστορική κοιτίδα τους αρχαίους ελληνικούς χορούς, που τους διέσωσαν οι πρόγονοί μας αδιάρρηκτα ενωμένους μαζί με τα τραγούδια και τη γλώσσα τους μέσα στους αιώνες, στην τραπεζούντια χώρα. Η άποψη, ότι το κάθε ποντιακό χωριό και πόλη είχε τους δικούς του χορούς, είναι ιστορικά ατεκμηρίωτη , εθνικά και πατριωτικά διασπαστική, μειοδοτική και εθνολογικά επικίνδυνη για την ενιαία, συνεχή και αδιαίρετη προέλευση και καταγωγή του ποντιακού ελληνισμού.
Οι όποιες διώξεις και μετοικεσίες της τραπεζούντιας χώρας ( Ματσούκα –Αργυρούπολη) δεν παρήγαγαν κανέναν ποντιακό χορό. Οι δε χοροί, που χόρευαν οι Πόντιοι στα διάφορα μέρη του ξενιτεμού τους Μετένια ή Κάρς, ήταν οι ίδιοι ιστορικοί τους χοροί. Και βέβαια ως κοσμοπολίτες χόρεψαν και χορούς ξένων εθνοτήτων (όπως ο εθνικός αρμενικός Τάμσαρα , ο εθνικός Τουρκμένικος Χαλάϊ, Ο κουρδικός Γιουβαλαντούμ, κ.τ.λ. )που υπήρχαν πάμπολλοι στα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αυτοί οι χοροί σε καμία περίπτωση και με κανέναν ισχυρισμό δεν μπορούν να υιοθετηθούν ως ποντιακοί χοροί.
Μία άλλη ενότητα ανύπαρκτων χορών είναι “οι φαντασιακοί“, που είναι αποτέλεσμα προσωπικής επινόησης ενός ποντίου ή μιας πόντιας στον Πόντο ή στην Ελλάδα, που από έλλειψη ιστορικής και χορολογικής γνώσης και με γνώμονα τον εντυπωσιασμό και την προσωπική προβολή, δημιούργησαν νέους χορούς βαπτίζοντας τους ως “ποντιακούς”!
Ακόμα και νέοι χορευτές στην Ελλάδα δημιούργησαν δικούς τους χορούς, όπως: Μοσκώφ, Σαμψών, Λέτση κ.τ.λ.
Οι διαφορετικές παραλλαγές και ονομασίες του ίδιου χορού από περιοχή σε περιοχή δεν στοιχειοθετούν διαφορετικούς χορούς, σύμφωνα με την κοινή θέση των λαογράφων. Π.χ. ο χορός Εμπροπίς (αρχαίος συρτός), συναντιέται με τις ονομασίες (Λάχανα, Ομάλ Κερασούντας, Ομάλ Σαμψούντας, Κοτσιχτόν ομάλ, Τρεχτόν κ.τ.λ. αλλά είναι ακριβώς ο ίδιος χορός.
Αγαπητοί πατριώτες, με απόλυτη συνείδηση και γνώση, με σεβασμό στον ποντιακό πολιτισμό και τις αξίες, που αυτός εμπεριέχει, καταθέτω με την παρέμβασή μου αυτή πέρα από την εμπειρία και την γνώση, που έχω ως παλιός χορευτής και τις αδιαμφισβήτητες γραφές των ιστοριογράφων μας όπως του αείμνηστου Γ. Ζερζελίδη, που καταγράφει την ανησυχία του για την αλλοίωση των χορών, που παρατηρούσε στους ποντιακούς συλλόγους της εποχής του: “Οι ποντιακοί χοροί δε χρειάζονται δάσκαλο και διδασκαλία, όλοι, μικροί και μεγάλοι, τους έμαθαν και τους ξέρουν από παράδοση.
Ο μόνος δάσκαλός τους είναι ο κύκλος του χορού και τα μουσικά όργανα”.
Είναι άμεση ανάγκη η Παμποντιακή ομοσπονδία Π.Ο.Ε. να ασχοληθεί υπεύθυνα με τους ποντιακούς χορούς σπάζοντας τη σιωπή της και να επιβάλει σ’ όλους τους ποντιακούς συλλόγους να χορεύουν μόνο τους ποντιακούς χορούς, που είναι αυτοί που μας άφησαν ως παρακαταθήκη οι πρόγονοί μας και πρέπει να τους σεβαστούμε.
Μέχρι τότε οι σύλλογοι θα πρέπει να στρατευθούν όλοι μαζί στη μεγάλη προσπάθεια επαναποντιοποίησης του χορευτικού πολιτισμού.
Οι προσωπικές απόψεις του κάθε “ψευδοερευνητή” για τάχα άγνωστους και σπάνιους ποντιακούς χορούς, που τους γνωρίζουν μόνον αυτοί και κανένας άλλος, θα πρέπει να απομονωθούν, γιατί προσβάλλουν τη μνήμη ενός λαού, που, αν και ξεριζώθηκε, γνωρίζει πολύ καλά τη γλώσσα ,τα τραγούδια και τους χορούς του.
Αυτή η αέναη και διαρκής αναζήτηση άγνωστων ποντιακών χορών αντιστοιχεί με την αναζήτηση μυστικοπρακτόρων και κατασκόπων της ψυχροπολεμικής περιόδου.
Αγαπητοί συμπατριώτες, για να κατανοήσουμε το μέγεθος της χορευτικής μυθομανίας, που διακατέχει ορισμένους, αρκεί να δούμε, ότι μέσα σε διάστημα τριάντα χρόνων, έχουν εφεύρει εκατόν πενήντα (150) ποντιακούς χορούς.
Το δικαίωμα στην ιστορική αλήθεια και υπεράσπιση των παραδόσεων κάθε λαού δεν είναι προνόμιο κανενός ειδήμονα, ερευνητή ή αυτόκλητου λαογράφου, αλλά ιστορική παρακαταθήκη κάθε λαού, και φυλετικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου, που σέβεται την ύπαρξη και τη συνέχειά του….
