Στο επίκεντρο της συζήτησης για τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο επανέρχονται οι εκκρεμείς αιτήσεις ενεργειακών κοινοτήτων στη Δυτική Μακεδονία που αφορούν στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκών έργων.
Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ενεργειακών Κοινοτήτων Ελλάδος ζητά από την κυβέρνηση και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ειδική ρύθμιση για τα έργα της κατηγορίας Γ2, δηλαδή για αιτήματα σε Φλώρινα και Κοζάνη, υποστηρίζοντας ότι είχαν υποβληθεί πριν από τις αλλαγές στο πλαίσιο προτεραιοτήτων. Σε υπόμνημά του κάνει λόγο για χαρτοφυλάκιο περίπου 950 MW και προτείνει τη σύνδεση των έργων με υποχρεωτική αποθήκευση, καθώς και ειδικό τρόπο αποζημίωσης.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου κ. Μάριος Δράμαλης αναλύει στον ΟΤ το ζήτημα της διαθεσιμότητας του ηλεκτρικού χώρου, την προτεραιότητα των συγκεκριμένων αιτήσεων και το κοινωνικό και οικονομικό όφελος που, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να προκύψει από την τοπική ιδιοκτησία των έργων. Παράλληλα, εξηγεί την πρόταση για αποζημίωση 80 ευρώ/MWh και το σκεπτικό της σύνδεσής της με την εγκατάσταση μπαταριών.
ΕΡ.: Κύριε Δράμαλη, ποιο είναι σήμερα το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ενεργειακές κοινότητες σε σχέση με τη σύνδεσή τους στο δίκτυο και ποια είναι η ιδιαιτερότητα της Δυτικής Μακεδονίας;
ΑΠ.: Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ένα. Υπάρχουν τρεις παράγοντες: η διαθεσιμότητα ηλεκτρικού χώρου, η προτεραιοποίηση των αιτήσεων και η ωριμότητα των έργων. Στη Δυτική Μακεδονία, όμως, υπάρχει μια κρίσιμη ιδιαιτερότητα. Οι ενεργειακές κοινότητες είχαν καταθέσει τις αιτήσεις τους ήδη από το 2021, δηλαδή πριν αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο με τον ν. 4951/2022 και την Υπουργική Απόφαση (ΥΑ) του Αυγούστου 2022. Η αρχική νομοθεσία προέβλεπε όρους σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ σε 6 μήνες. Ετσι πολλοί συμπολίτες μας επένδυσαν στις ενεργειακές κοινότητες και έγιναν δέσμιοι οι ίδιοι και οι ιδιοκτήτες των χωραφιών του υπουργείου που άλλαζε εν κινήσει νόμους και προτεραιοποιηση. Η ίδια η ΥΑ δημιούργησε ειδικά την υποομάδα Γ2 για έργα ενεργειακών κοινοτήτων Κοζάνης και Φλώρινας άνω των 100 MW, με ανώτατο όριο 400 MW προσφορών σύνδεσης.
ΕΡ.: Άρα ποια είναι η θέση σας;
ΑΠ.: Δεν ζητάμε να παρακάμψουμε ένα ενιαίο σύστημα κατανομής του ηλεκτρικού χώρου. Ζητάμε να αντιμετωπιστεί μια συγκεκριμένη ιστορική εκκρεμότητα έργων που είχαν καταθέσει τις αιτήσεις τους πριν αλλάξει το σύστημα προτεραιοτήτων. Και υπάρχει και δεύτερο στοιχείο. Δεν ζητάμε να συνδεθούν «γυμνά» φωτοβολταϊκά. Προτείνουμε η σύνδεση να συνδυαστεί υποχρεωτικά με αποθήκευση, ώστε τα έργα να αξιοποιούν καλύτερα τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο και να περιορίζουν τις περικοπές.
ΕΡ.: Πώς απαντάτε στο επιχείρημα ότι ο περιορισμένος ηλεκτρικός χώρος πρέπει να κατανέμεται με ενιαία κριτήρια;
ΑΠ.: Συμφωνούμε ότι ο ηλεκτρικός χώρος δεν μπορεί να μοιράζεται με αυθαίρετα ή πελατειακά κριτήρια. Το αίτημά μας όμως δεν είναι αυτό. Η πρότασή μας αφορά συγκεκριμένα έργα της Γ2 στις δύο Περιφερειακές Ενότητες, με αιτήσεις που ξεκινούν από το 2021. Το συνολικό χαρτοφυλάκιο που ζητάμε να εξεταστεί ανέρχεται περίπου στα 950 MW, ενώ περίπου 800 MW προβλέπονται ήδη από την ΥΑ Προτεραιοτήτων. Επομένως μιλάμε για περίπου 150 MW πρόσθετης ενεργοποίησης πέραν αυτού που ήδη προβλέπεται. Και υπάρχει ένα πολύ σημαντικό επιχείρημα. Η Δυτική Μακεδονία είναι ακριβώς η περιοχή όπου δημιουργήθηκε ηλεκτρικός χώρος μέσα από την απολιγνιτοποίηση. Δεν είναι λογικό η περιοχή που υπέστη το κόστος της ενεργειακής μετάβασης να μην μπορεί να αξιοποιήσει αυτόν τον χώρο για την παραγωγή της νέας καθαρής ενέργειας. Αυτό όμως που μπορούμε να πούμε με ασφάλεια είναι ότι τα 950 MW, με την παραδοχή της μελέτης μας για περίπου 1.600 MWh ετήσιας παραγωγής ανά MW, αντιστοιχούν σε περίπου 1,52 TWh ετήσιας παραγωγής. Το σημαντικότερο είναι ότι η παραγωγή αυτή δεν θα είναι απλώς ένα ακόμη ιδιωτικό χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ. Η ιδιοκτησία και τα οικονομικά οφέλη μπορούν να παραμείνουν σε πολίτες, ΟΤΑ και τοπικούς φορείς, ανάλογα με τη σύνθεση κάθε ενεργειακής κοινότητας.
ΕΡ.: Ποιο είναι το μετρήσιμο κοινωνικό όφελος από την υλοποίηση έργων μέσω ενεργειακών κοινοτήτων σε σχέση με αντίστοιχα ιδιωτικά έργα ΑΠΕ;
ΑΠ.: Δεν υποστηρίζουμε ότι ένα φωτοβολταϊκό μιας ενεργειακής κοινότητας παράγει περισσότερη πράσινη ενέργεια από ένα αντίστοιχο ιδιωτικό φωτοβολταϊκό. Η διαφορά βρίσκεται στο ποιος εισπράττει την οικονομική αξία της επένδυσης και πώς αυτή επιστρέφει στην τοπική κοινωνία. Στην περίπτωση των ενεργειακών κοινοτήτων, το μοντέλο μπορεί να δημιουργήσει έσοδα για τους συμμετέχοντες πολίτες, συμψηφισμό/μείωση ενεργειακού κόστους για συμμετέχοντες φορείς, οικονομικό όφελος για ΟΤΑ και δημοτικές επιχειρήσεις, συμμετοχή ευάλωτων καταναλωτών, τοπικές επενδύσεις και θέσεις εργασίας, και, ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, μεταφορά της οικονομικής δραστηριότητας από το παλιό λιγνιτικό μοντέλο σε ένα μοντέλο τοπικής ιδιοκτησίας καθαρής ενέργειας.
Το ίδιο το πρόγραμμα «Απόλλων» είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της λογικής. Προβλέπει Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών στις Περιφέρειες με συμμετοχή ΟΤΑ, ΓΟΕΒ-ΤΟΕΒ, ΔΕΥΑ και ευάλωτων νοικοκυριών και στη συνέχεια ανταγωνιστική διαδικασία για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών. Άρα το κοινωνικό όφελος μπορεί να μετρηθεί σε ευρώ: πόσα έσοδα παραμένουν στην περιοχή, πόσες παροχές συμψηφίζονται, πόσοι πολίτες συμμετέχουν και πόσο μειώνεται το ενεργειακό τους κόστος.
ΕΡ.: Ζητάτε ειδική τιμή αποζημίωσης για τα έργα των ενεργειακών κοινοτήτων. Η κυβέρνηση προκρίνει τις ανταγωνιστικές διαδικασίες για τη στήριξη των ΑΠΕ ώστε να προκρίνονται τα έργα με τις χαμηλότερες προσφορές και να περιορίζεται η επιβάρυνση των καταναλωτών. Γιατί θεωρείτε ότι οι ενεργειακές κοινότητες πρέπει να αποτελέσουν εξαίρεση;
ΑΠ.: Δεν ζητάμε μια μόνιμη προνομιακή ταρίφα για τις ενεργειακές κοινότητες. Ζητάμε ένα ειδικό μεταβατικό πλαίσιο για συγκεκριμένα έργα της Δυτικής Μακεδονίας, τα οποία βρίσκονται σε εκκρεμότητα από πριν από την αλλαγή του συστήματος. Η αποζημίωση να συνδεθεί με την αποθήκευση. Δηλαδή φωτοβολταϊκό με υποχρεωτική αποθήκευση και λειτουργική ενίσχυση που θα αντανακλά όχι μόνο την παραγωγή αλλά και την υπηρεσία ευελιξίας που παρέχει στο σύστημα. Η πρόταση του υπομνήματός μας είναι 80 ευρώ/MWh, με αναφορά στη μεθοδολογία του «Απόλλωνα». Αυτό έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι στην κριτική περί «ακριβής επιδότησης». Δεν ζητάμε να πληρώνεται ακριβά ένα απλό φωτοβολταϊκό. Ζητάμε να αμείβεται ένα έργο που παράγει και αποθηκεύει ενέργεια και συνεπώς προσφέρει μεγαλύτερη αξία στο σύστημα.
ΕΡ.: Αν δεν γίνει δεκτή ούτε ειδική ταρίφα ούτε προτεραιότητα σύνδεσης, ποιο είναι το εναλλακτικό μοντέλο;
ΑΠ.: Αυτό που ζητάμε είναι πρώτα οι ενεργειακές κοινότητες να αποκτήσουν πραγματική πρόσβαση στον ηλεκτρικό χώρο και να μην χαθούν έργα που βρίσκονται σε εκκρεμότητα επί έξι χρόνια. Το εναλλακτικό μοντέλο θα μπορούσε να έχει τέσσερα βήματα: ειδική ρύθμιση για τους όρους σύνδεσης, να εξεταστούν κατά προτεραιότητα οι εκκρεμείς αιτήσεις της Γ2 Φλώρινας–Κοζάνης και κάθε έργο να συνοδεύεται από αποθήκευση. Οι ενεργειακές κοινότητες να πάρουν αυτό που τους ανήκει και τους αφαιρέθηκε 4 χρόνια πριν που ήταν πρώτες στην προτεραιοποίηση για όρους σύνδεσης. Ξόδεψαν χρήματα σε μελέτες τοπογραφικά μηχανικούς. Δεν ζητάμε να αποκλειστούν οι ιδιώτες ούτε να καταργηθεί ο ανταγωνισμός. Ζητάμε να μη χαθεί η ιστορική προτεραιότητα των ενεργειακών κοινοτήτων.
Πηγή: ot.gr
