Αν ψάχνεις έναν τρόπο να διατηρήσεις τον εγκέφαλό σου υγιή, η κολύμβηση είναι η δραστηριότητα που θα σε βοηθήσει να κατακτήσεις τον στόχο σου.
Ο μύθος ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει έναν ορισμένο αριθμό νευρώνων και συναπτικών συνδέσεων και ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα δεν αναγεννώνται έχει καταρριφθεί. Οι επιστήμονες έχουν πλέον αποδείξεις για τη λεγόμενη νευρογένεση. Μάλιστα, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η αερόβια άσκηση μπορεί να συμβάλει στη νευρογένεση και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αναστροφή ή στην αποκατάσταση της βλάβης στους νευρώνες και τις συνδέσεις τους. Ιδίως η κολύμβηση φαίνεται να ωφελεί σημαντικά την υγεία του εγκεφάλου.
«Το τακτικό κολύμπι έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει τη μνήμη, τη γνωστική λειτουργία, την ανοσολογική απόκριση και τη διάθεση. Μπορεί ακόμα να βοηθήσει στην αποκατάσταση της βλάβης που προκαλεί το στρες και στη δημιουργία νέων νευρικών συνδέσεων στον εγκέφαλο», αναφέρει σε άρθρο της η Seena Mathew, επίκουρη καθηγήτρια Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Mary Hardin-Baylor.
Πώς η κολύμβηση ωφελεί τον εγκέφαλο
Πώς η αγαπημένη αυτή δραστηριότητα του καλοκαιριού (ενίοτε και του χειμώνα) συνδέεται με την υγεία του εγκεφάλου μας; Κατ’ αρχάς, μέσω της αύξησης των επιπέδων μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται εγκεφαλικός νευροτροφικός παράγοντας (BDNF). Η συγκεκριμένη πρωτεΐνη διεγείρει την πλαστικότητα του εγκεφάλου, δηλαδή την ικανότητά του να αλλάζει, να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες συνάψεις, που με τη σειρά της ενισχύει τη γνωστική λειτουργία, συμπεριλαμβανομένης της μάθησης και της μνήμης. Έχει, επίσης, βρεθεί ισχυρή σχέση μεταξύ των επιπέδων του παραπάνω παράγοντα και της αύξησης του μεγέθους του ιππόκαμπου, της περιοχής του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για τη μάθηση και τη μνήμη.
Οι αλλαγές που επιφέρει η κολύμβηση δεν σταματούν εδώ. Τα αυξημένα επίπεδα του εγκεφαλικού νευροτροφικού παράγοντα έχει αποδειχθεί ότι ενισχύουν τη γνωστική απόδοση και συμβάλλουν στη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης. Τέλος, η αερόβια άσκηση εν γένει προάγει την απελευθέρωση συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών, ανάμεσά τους η σεροτονίνη, τα αυξημένα επίπεδα της οποίας έχουν συνδεθεί με μείωση της κατάθλιψης και του άγχους, και βελτίωση της διάθεσης.
Πού κρύβεται το μυστικό της κολύμβησης
Αν και οι ερευνητές δεν έχουν ακόμα αποκωδικοποιήσει πλήρως τη σχέση μεταξύ κολύμβησης και εγκεφάλου, βρίσκονται σε καλό δρόμο. Το πρώτο πράγμα που κερδίζουμε πηγαίνοντας για ένα μπάνιο είναι η βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας. Η κολύμβηση ενεργοποιεί όλες τις κύριες μυϊκές ομάδες, έτσι η καρδιά χρειάζεται να εργαστεί σκληρά, γεγονός που αυξάνει τη ροή του αίματος σε όλο το σώμα. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί στη δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων (αγγειογένεση), καθώς και σε απελευθέρωση ενδορφινών.
Στο σημείο αυτό η ειδικός διευκρινίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος της σχετικής έρευνας έχει γίνει σε αρουραίους, λόγω της γενετικής και ανατομικής ομοιότητάς τους με τον άνθρωπο. Αναφέρει, μάλιστα, ότι σε μια τέτοια μελέτη αποδείχθηκε πως το κολύμπι διεγείρει εγκεφαλικές οδούς που καταστέλλουν τη φλεγμονή στον ιππόκαμπο και αναστέλλουν τον κυτταρικό θάνατο. Υπογραμμίζει, επίσης, ότι ένα από τα ερωτήματα που προσπαθούν τώρα να απαντήσουν οι ερευνητές είναι το πώς η κολύμβηση ενισχύει τη βραχυπρόθεσμη και τη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Τα καλά νέα είναι ότι παρόμοια αποτελέσματα δίνει και η έρευνα σε ανθρώπους, που υποδηλώνει ένα σαφές γνωστικό όφελος από την κολύμβηση σε όλες τις ηλικίες. Για παράδειγμα, μελέτη που συνέκρινε τη γνωστική ικανότητα μεταξύ αθλητών σε σπορ ξηράς και κολυμβητών σε νεαρή ενήλικη ηλικία έδειξε ότι 20 λεπτά μέτριας έντασης κολύμβηση με πρόσθιο βελτίωσαν τη γνωστική λειτουργία των συμμετεχόντων και στις δύο ομάδες.
