Ενενήντα επτά χρόνια ζωής και 87 διοργανώσεις μετρά φέτος η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης η οποία ταυτίστηκε με την πόλη στην οποία γεννήθηκε, ανοίγοντας για πρώτη φορά τις πύλες της το 1926.
Η ΔΕΘ αποτέλεσε διαχρονικά σύμβολο και σημείο αναφοράς για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα, δίνοντας ώθηση στην τοπική αλλά και στην εθνική οικονομία. Το αποτύπωμά της έντονο στην επιχειρηματική και οικονομική ζωή του τόπου, αλλά και στην ψυχαγωγία η οποία παραμένει ισχυρό «χαρτί» των διοργανωτών με εκδηλώσεις και μουσικά events καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της.
Έχοντας περάσει «δια πυρός και σιδήρου» η ΔΕΘ ετοιμάζεται να γιορτάσει σε τρία χρόνια έναν αιώνα ζωής, καθώς το 2026 κλείνει 100 χρόνια από την ίδρυσή της. Παράλληλα, παρακολουθώντας τις εξελίξεις και το διεθνές ανταγωνιστικό εκθεσιακό περιβάλλον οραματίζεται ένα νέο μέλλον και νέες ευκαιρίες ανάπτυξης μέσα από την ανάπλαση των εκθεσιακών και συνεδριακών εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με τη διοίκηση της ΔΕΘ-Helexpo ΑΕ, πρόκειται για ένα μεγάλο αναπτυξιακό στοίχημα τόσο για τον εκθεσιακό φορέα όσο και για τη Θεσσαλονίκη η οποία μέσω της ανάπλασης αναμένεται να… ανέβει εκθεσιακά κατηγορία.
Η «νέα ΔΕΘ» θεωρείται βέβαιο πως θα ανοίξει τον δρόμο για νέες εκθέσεις και νέες διεθνείς συνεργασίες, ενώ οι πολίτες και οι επισκέπτες της Θεσσαλονίκης θα έχουν στη διάθεσή τους έναν μεγάλο ανοιχτό χώρο πρασίνου και πολιτισμού στο κέντρο της πόλης.
Πρωτιές στη ΔΕΘ
Όλα αυτά τα χρόνια η ΔΕΘ υπήρξε άρρηκτα συνδεδεμένη με την πορεία της Θεσσαλονίκης μέσα στον χρόνο και σημείο ανάδειξης τεχνολογικών επιτευγμάτων καθώς έδωσε πολλές φορές το «βήμα» για την προβολή κορυφαίων -για την εποχή τους- καινοτομιών από την Ελλάδα και όλο τον κόσμο.
Όλα ξεκίνησαν στις 28 Απριλίου 1925, όταν ο εμπνευστής της ΔΕΘ, ο βουλευτής Νικόλαος Γερμανός κατέθεσε στο τότε υπουργείο Εθνικής Οικονομίας την καινοτόμα πρότασή του για μία διεθνή έκθεση, την πρώτη στην Ελλάδα. Ζήτησε άδεια να υλοποιήσει την έμπνευσή του, την πήρε και έμεινε στην ιστορία ως ο «πνευματικός πατέρας» της ΔΕΘ. Ήταν η εποχή που η «Εκθεσιακή Ιδέα» άρχισε να κυριαρχεί στην Ευρώπη.
Ο Νικόλαος Γερμανός στα εγκαίνια της 1ης ΔΕΘ
Τα εγκαίνια της πρώτης Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 1926 τραβώντας τα βλέμματα των μεγαλύτερων Ελλήνων και ξένων επιχειρηματιών της εποχής. Η 1η Έκθεση διήρκεσε δυο εβδομάδες σηματοδοτώντας την έναρξη ενός σημαντικού κεφαλαίου για την οικονομία της περιοχής. Οι περιγραφές του Κυριάκου Ποζρικίδη στα βιβλία του για την ιστορία της ΔΕΘ είναι συγκλονιστικές όχι μόνο για τα πρώτα χρόνια του θεσμού, αλλά και για τη συνέχεια.
1η ΔΕΘ: 100.000 οι επισκέπτες στο Πεδίον του Άρεως
Η πρώτη ΔΕΘ φιλοξενήθηκε στο πεδίο Ασκήσεων του Γ΄ Σώματος Στρατού (Πεδίον του Άρεως) συνολικής έκτασης 37.500 τ.μ., εκ των οποίων η Έκθεση κατέλαβε τα 7.000 τ.μ. Ο χώρος βρισκόταν ανάμεσα στις λεωφόρους Στρατού και Βασιλέως Γεωργίου, ακριβώς πίσω από το κτίριο της τότε Ηλεκτρικής Εταιρίας το οποίο δεν υφίσταται σήμερα. Η μοναδική είσοδος της Έκθεσης βρισκόταν επί της Βασιλέως Γεωργίου, είχε μήκος 15 μέτρα και ύψος 7 μέτρα.
Οι στεγασμένοι εκθεσιακοί χώροι περιλάμβαναν 9 περίπτερα για ελληνικές και ξένες συμμετοχές, ενώ υπήρχαν περίπου 30 ανεξάρτητες προσωρινές κατασκευές για μεμονωμένες ή ομαδικές συμμετοχές. Οι επισκέπτες, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε τότε η οργανωτική επιτροπή της ΔΕΘ, ανέρχονταν στους 100.000!
Για την… ιστορία, σε εκείνη την 1η διοργάνωση, η μπίρα, στο περίπτερο του ΦΙΞ, κόστιζε 1 δραχμή το ποτήρι!
Δεξίωση στο… κυλικείο με σαμπάνια
Μετά την επιτυχία της πρώτης διοργάνωσης, η 2η ΔΕΘ «μεγάλωσε» σε έκταση, φήμη και ακτινοβολία. Οι επίσημες κρατικές συμμετοχές από δυο γίνονται έξι (σ.σ. στις συμμετοχές της Βουλγαρίας και της Σοβιετικής Ένωσης προστίθενται εκείνες της Πολωνίας, της Ελβετίας, της Ρουμανίας και της Ουγγαρίας). Η δεξίωση των εγκαινίων έγινε στο… κυλικείο -«όπου προσφέρθηκε καμπανίτης»- υπό τους ήχους του… «Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά», ενώ την 3η ΔΕΘ επισκέφθηκε για πρώτη φορά Έλληνας πρωθυπουργός, ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Όμως, δεν έχει την ίδια επιτυχία η 4η ΔΕΘ του 1929, η οποία διεξήχθη υπό τη σκιά της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα, 29 μέρες μετά τη λήξη της Έκθεσης ήρθε η «Μαύρη Τρίτη» με το ιστορικό κραχ της Wall Street.
Η επόμενη Έκθεση συνέπεσε με τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη σύσταση του ελληνικού κράτους, ενώ το 1931 η ΔΕΘ καινοτόμησε με την εισαγωγή του θεσμού της λαϊκής ημέρας και το εισιτήριο των 5 δραχμών προκειμένου να προσελκύσει επισκέπτες οι οποίοι είχαν ταλαιπωρηθεί από τη διεθνή οικονομική κρίση.
Σημαντική χρονιά ήταν το 1937, καθώς έγινε η οριστική παραχώρηση των νέων χώρων της ΔΕΘ, στη σημερινή θέση. Σε αυτές τις νέες εγκαταστάσεις πραγματοποιήθηκε η τελευταία προπολεμική έκθεση: η 15η ΔΕΘ εγκαινιάστηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 1940 (με τέσσερις ξένες κρατικές συμμετοχές: της Γερμανίας, της Γιουγκοσλαβίας, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας) και έκλεισε τις πύλες της στις 22 Οκτωβρίου. Λίγες μέρες αργότερα κηρύχτηκε ο πόλεμος, ενώ πολλοί από τους εκθέτες δεν πρόλαβαν ούτε καν να πάρουν τα εκθέματά τους. Τα περίπτερα λεηλατήθηκαν από τους ίδιους τους Θεσσαλονικείς, πριν πέσουν στα χέρια των Γερμανών.
Η γερμανική κατοχή και η ανατίναξη των περιπτέρων
Στις 11 Απριλίου 1941 εγκαταστάθηκαν στους χώρους της ΔΕΘ γερμανικές μονάδες που παρέμειναν εκεί μέχρι και τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα αρχεία της Έκθεσης και ο εξοπλισμός της λεηλατήθηκαν από τους Γερμανούς, ενώ το κεντρικό περίπτερο της Εθνικής Παραγωγής χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς ως αποθήκη ραδιοφωνικών πομπών και ασυρμάτων. Τα υπόλοιπα περίπτερα μετατράπηκαν σε αποθήκες πυρομαχικών, όπλων και κινητήρων αεροπλάνων.
Τον Οκτώβριο του 1944 οι Γερμανοί, βλέποντας πως πλησιάζει η ήττα τους, ανατίναξαν τα πολεμοφόδιά τους (και μαζί και τα περίπτερα της Έκθεσης) για να μην πέσουν στα χέρια των αντιπάλων τους. Στη συνέχεια τα περίπτερα επισκευάστηκαν και αξιοποιήθηκαν ως αποθήκες από τις δυνάμεις των συμμάχων.
Η μεταπολεμική εποχή
Το σχέδιο Μάρσαλ συμπεριέλαβε και τους λεηλατημένους χώρους της ΔΕΘ, που εκμεταλλεύεται τη χρηματοδότηση με τρόπο ευφυή και το 1951, μετά από 10 χρόνια «σιωπής» η ΔΕΘ ξεκινά και πάλι τη λειτουργία της, αποφασισμένη να γράψει μια λαμπρή πορεία. Τα εγκαίνια της 1ης μεταπολεμικής ΔΕΘ και 16ης στη σειρά πραγματοποιήθηκαν το πρωί της 16ης Σεπτεμβρίου 1951, παρουσία του βασιλιά Παύλου, της βασίλισσας Φρειδερίκης και πλήθους υπουργών.
Η πρώτη φορά μεταπολεμικά που η ΔΕΘ εγκαινιάστηκε από πρωθυπουργό (και συγκεκριμένα από τον Αλέξανδρο Παπάγο) ήταν το 1954, ενώ από το 1957 μέχρι και το 1962 την Έκθεση εγκαινίαζε ανελλιπώς ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής.
Τα πρώτα εγκαίνια στο Παλέ ντε Σπορ
Για πρώτη φορά η τελετή των εγκαινίων έγινε στο ημιτελές -τότε- αλλά επιβλητικό Παλέ ντε Σπορ. Μάλιστα αυτή η τελετή -στην 29η ΔΕΘ του 1964- έβγαλε και… ειδήσεις: Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος ανακοίνωσε ότι «… την Δευτέραν φεύγω για να φέρω μονίμως πλέον εις την Ελλάδα την πριγκίπισσαν Άνναν- Μαρίαν». Τα εγκαίνια δεν έγιναν από τον Κωνσταντίνο, αλλά από τον τότε πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, παρουσία δυο… μελλοντικών πρωθυπουργών: του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και του Ανδρέα Παπανδρέου οι οποίοι είχαν τότε τα χαρτοφυλάκια του υπουργού Οικονομικών και του αναπληρωτή υπουργού Συντονιστή αντίστοιχα.
Ρεκόρ επισκεπτών το 1966
Με περιορισμένο αριθμό προσκλήσεων πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της 30ης ΔΕΘ, στις 4 Σεπτεμβρίου 1965, στον 2ο όροφο του κτιρίου Διοίκησης, καθώς οι διοργανωτές ήθελαν να προλάβουν εκδηλώσεις πολιτικού χαρακτήρα. Το 1966, η 31η ΔΕΘ εγκαινιάστηκε από τον Κωνσταντίνο και την Άννα Μαρία στο Παλέ ντε Σπορ. Με 1.600.000 (αριθμός-ρεκόρ) επισκέπτες, η συγκεκριμένη χρονιά αποτελεί ορόσημο, καθώς η έκθεση φτάνει στο απόγειο της επιτυχίας της, με τους Έλληνες εκθέτες να ανέρχονται πλέον σε 400 και τους ξένους σε 1.500 κατά μέσο όρο ανά διοργάνωση! Παράλληλα απογειώνεται η κοσμική και καλλιτεχνική ζωή της.
Από το 1967 και για μια επταετία τα εγκαίνια κηρύσσονταν από τη χουντική κυβέρνηση του Γεωργίου Παπαδόπουλου, ενώ το 1974, τα εγκαίνια της 39ης ΔΕΘ πραγματοποιήθηκαν (το απόγευμα της 31ης Αυγούστου) από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ο οποίος μιάμιση ώρα νωρίτερα μίλησε στο Μακεδονία Παλλάς σε πλήθος 300.000 ατόμων που τον αποθέωσε. Το 1975, περιορίστηκε η διάρκεια της έκθεσης από τρεις σε δυο εβδομάδες.
Η μετεξέλιξη σε ΑΕ
Το 1977 αποτελεί ακόμη ένα ορόσημο για τη ΔΕΘ, καθώς από Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου μετατρέπεται σε Ανώνυμη Εταιρία με τον διακριτικό τίτλο «Helexpo -ΔΕΘ ΑΕ», ενώ λίγους μήνες αργότερα, το 1978 κατασκευάστηκε -σε χρόνο ρεκόρ- για την 43η ΔΕΘ το περίπτερο 13, το οποίο παραμένει και σήμερα το μεγαλύτερο περίπτερο που διαθέτει η Έκθεση. Τα εγκαίνια έγιναν δύο μήνες μετά τον καταστρεπτικό σεισμό της Θεσσαλονίκης.
ΔΕΘ και εκλογές
Η 46η ΔΕΘ πραγματοποιήθηκε το 1981 σε ασταθές πολιτικό περιβάλλον, καθώς στη διάρκειά της παραιτήθηκε η κυβέρνηση του Γεωργίου Ράλλη και προκηρύχθηκαν εκλογές.
Έτσι η ΔΕΘ συνέπεσε με προεκλογική περίοδο κάτι που… επαναλήφθηκε αρκετές φορές τα επόμενα χρόνια.
Η διάσπαση και η επανένωση
Το 1999 ο εθνικός εκθεσιακός φορέας διασπάστηκε σε δύο εταιρείες, τη ΔΕΘ και τη HELEXPO, ενώ το 2013 ήρθε η επανένωση της ΔΕΘ -HELEXPO σε ένα κοινό εταιρικό σχήμα και -όπως τονίζει η διοίκησή της- «η ιστορία της επιτυχίας είναι έτοιμη να επαναληφθεί».
Τα ακροβατικά και το λούνα παρκ
Η ΔΕΘ δεν είχε μόνο οικονομικό και πολιτικό χαρακτήρα, ούτε συγκέντρωνε το ενδιαφέρον μόνο του επιχειρηματικού κόσμου. Ήταν για πολλές δεκαετίες και μια όαση ψυχαγωγίας για τους επισκέπτες της και μάλιστα από την 1η διοργάνωση: Τα ακροβατικά, οι μάγοι και τα λούνα παρκ ήταν κύρια συστατικά της ψυχαγωγικής ΔΕΘ, καθώς ο Ν. Γερμανός, είχε φροντίσει από το 1926 να δημιουργήσει εντός του εκθεσιακού χώρου, στο Πεδίον του Άρεως, περιοχές ψυχαγωγίας, καθώς ήξερε ότι θα προσέλκυαν κόσμο και θα τον κρατούσαν κοντά στην Έκθεση.
Το 1930 έκοβε την ανάσα ο ακροβάτης ο οποίος ποδηλατούσε πάνω σε ένα σύρμα μήκους 50 μέτρων, σε ύψος 20 μέτρα από το έδαφος και μάλιστα έχοντας μια κοπέλα στην πλάτη του. Αργότερα, στις ατραξιόν, περιλαμβανόταν ένας μηχανικός «άνθρωπος» ο οποίος συνομιλούσε με τους επισκέπτες, τα ηλεκτρικά αυτοκινητάκια, ο «γύρος του θανάτου», αλλά και το λούνα παρκ με το γραντ-ρου (ένα είδος προσομοίωσης πτήσης), ο «οίκος του γέλωτος» (το γνωστό παιχνίδι με τους καθρέφτες), ο «χορός του τάπητα» (κάτι αντίστοιχο με το σημερινό «ταψί») και πολλά άλλα παιχνίδια και ακροβατικά.
Στη δεκαετία του ’80 το λούνα παρκ απομακρύνθηκε σταδιακά, ενώ για αρκετά χρόνια καταργήθηκαν και τα ακροβατικά, αλλά παρέμειναν ζωντανά στις καρδιές των Θεσσαλονικέων οι οποίοι ανταποκρίθηκαν θετικά όταν στη 78η ΔΕΘ είδαν σε ένα τεντωμένο σύρμα, δεμένο μεταξύ του περιπτέρου 7 και του πύργου του ΟΤΕ μια μηχανή και τρεις ακροβάτες να κάνουν ριψοκίνδυνα νούμερα χωρίς δίχτυ ασφαλείας.
Ντέμης Ρούσος και Δαλιδά στο Παλέ!
Συστατικό στοιχείο της Έκθεσης ήταν και οι μουσικές εκδηλώσεις με συναυλίες κορυφαίων Ελλήνων και ξένων τραγουδιστών όπως ο Ντέμης Ρούσος και η Δαλιδά οι οποίοι εμφανίστηκαν στο Παλέ ντε Σπορ στη διάρκεια της Έκθεσης του Σεπτεμβρίου. Στην κορυφή των καλλιτεχνικών γεγονότων ήταν επί σειρά ετών ο διαγωνισμός ελληνικού τραγουδιού της Θεσσαλονίκης.
Οι συναυλίες και τα μουσικά γεγονότα ήταν πάντα στο… DNA της ΔΕΘ και παραμένουν…
*Οι πληροφορίες για την ιστορία της ΔΕΘ αντλήθηκαν από τα βιβλία «Ιστορίες της Έκθεσης» και «Μαγικές Εικόνες -Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης» του διευθύνοντος συμβούλου της ΔΕΘ-Helexpo, Κυριάκου Α. Ποζρικίδη – Οι φωτογραφίες είναι από την ιστοσελίδα της ΔΕΘ-Helexpo www.helexpo.gr
Πηγή: GRTIMES
