Ο Αλέξης Τσίπρας εξήγγελλε στη Θεσσαλονίκη και το οικονομικό επιτελείο μετρούσε στην Αθήνα. Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους κάθε νέο μέτρο περνούσε αμέσως από το δημοσιονομικό κόσκινο, ώστε με το τέλος της ομιλίας ο Θάνος Πετραλιάς να έχει ήδη στα χέρια του την πρώτη συνολική κοστολόγηση. Οι υπολογισμοί ανέβαζαν το νέο «πρόγραμμα Θεσσαλονίκης» περίπου στα 13 δισ. ευρώ, χωρίς μάλιστα όπως έλεγαν από την κυβέρνηση, να έχουν αποτιμηθεί όλα όσα ανακοινώθηκαν.
Το πρώτο χτύπημα
Ο λογαριασμός έδωσε αμέσως και τον τόνο της κυβερνητικής αντίδρασης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης είπε ότι ο Αλέξης Τσίπρας πρόσθεσε 13 δισ. ευρώ «μόνο κατά το έτος υλοποίησης όσων εξήγγειλε», τινάζοντας την «μπάνκα στον αέρα», ενώ από το οικονομικό επιτελείο η αποτίμηση χώρεσε σε τέσσερις λέξεις: «Χάσαμε τον λογαριασμό».
Ο Άκης Σκέρτσος πήρε στη συνέχεια μία μόνο εξαγγελία για να δείξει πού, κατά την κυβέρνηση, βρίσκεται το πρόβλημα. «Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άσπρισε το μαλλί του, ούτε τη γνώμη άλλαξε ούτε την κεφαλή του», έγραψε και έβαλε στο κομπιουτεράκι τις 50.000 κοινωνικές κατοικίες που ανακοίνωσε ο πρώην πρωθυπουργός.
Με κόστος περίπου 150.000 ευρώ ανά κατοικία, ο δικός του υπολογισμός έβγαλε 7,5 δισ. ευρώ. Σχεδόν όσο το ποσό που είχε παρουσιαστεί για ολόκληρο το πρόγραμμα της τετραετίας. «Και αυτό είναι ένα μόνο από τα πάνω από 40 μέτρα», σημείωσε, κλείνοντας με το «Καλά θα πάει ΚΑΙ αυτό…».
Ο λογαριασμός από τη Νίκης
Από εκεί και πέρα, στο υπουργείο Οικονομικών άρχισαν να ξεχωρίζουν τα μεγαλύτερα «τσιμπήματα» του λογαριασμού. Η μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά τρόφιμα και είδη υγιεινής υπολογίζεται σε 1,8 δισ. ευρώ τον χρόνο.
Ο διπλασιασμός της έκπτωσης φόρου για τις οικογένειες με παιδιά προσθέτει ακόμη 1 δισ. ευρώ, ενώ η κατάργηση της προκαταβολής φόρου στις ατομικές επιχειρήσεις αποτιμάται σε εφάπαξ κόστος 800 εκατ. ευρώ. Για τη μείωση της προκαταβολής φόρου στα νομικά πρόσωπα από το 80% στο 50%, το ποσό ανεβαίνει στα 2,1 δισ. ευρώ.
Από το οικονομικό επιτελείο υπογράμμιζαν παράλληλα ότι ένα πακέτο αυτού του ύψους ξεπερνά κατά πολύ τα περιθώρια που αφήνουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις δαπάνες. Και προκαλούσαν τον Αλέξη Τσίπρα, εφόσον αμφισβητεί την κοστολόγηση, να καταθέσει το σύνολο των προτάσεών του στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
«Κάλπικες υποσχέσεις» και «πατριωτικοί φόροι»
Ο Παύλος Μαρινάκης ανέβασε και πολιτικά τους τόνους, κάνοντας λόγο για «κάλπικες υποσχέσεις, χωρίς καμία κοστολόγηση» και για «πατριωτικούς φόρους», οι οποίοι, όπως είπε, ξυπνούν τις πιο άσχημες μνήμες, ειδικά στη μεσαία τάξη.
Στο Action24 ο Δημήτρης Μαρκόπουλος έστρεψε την κριτική στην αξιοπιστία του πρώην πρωθυπουργού, λέγοντας ότι «έχει εξαντλήσει το απόθεμα αξιοπιστίας στην ελληνική κοινωνία». Για την προκαταβολή φόρου τόνισε ότι άλλο είναι μια σταδιακή μείωση και άλλο η πλήρης κατάργηση, την οποία χαρακτήρισε επιλογή που δεν αντέχει η ελληνική οικονομία.
Στο ίδιο κανάλι ο Μάκης Βορίδης άνοιξε την παρέμβασή του με το «Τι είχες Γιάννη, τι είχα πάντα» και έφερε στο επίκεντρο τα πραγματικά δημοσιονομικά περιθώρια. Όπως σημείωσε, πλέον υπάρχουν ευρωπαϊκοί κόφτες δαπανών και κανόνες που δεν επιτρέπουν εξαγγελίες ανεξάρτητα από το κόστος τους, παραπέμποντας και στην εμπειρία της περιόδου κατά την οποία η έλλειψη δημοσιονομικής πειθαρχίας οδήγησε τη χώρα σε περιπέτειες.
Το πρέσινγκ
Το έδαφος για αυτή τη σύγκρουση είχε στρωθεί και πριν από την ομιλία. Ο Κωστής Χατζηδάκης, με αφορμή τη μείωση του σταθερού τιμολογίου της ΔΕΗ στα 11,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, είχε χρησιμοποιήσει την επιχείρηση ως παράδειγμα της κυβερνητικής λογικής. «Η κερδοφορία για την οποία μας κουνούσαν το δάχτυλο είναι ακριβώς αυτή που της επιτρέπει σήμερα να στηρίζει τους καταναλωτές», είχε αναφέρει.
Η κυβέρνηση επιλέγει πλέον να μεταφέρει τη συζήτηση από το εύρος των εξαγγελιών στο κόστος τους και εκεί θα επιχειρήσει να κρατήσει τον Αλέξη Τσίπρα. Το ερώτημα θα είναι από πού θα βρεθούν τα χρήματα και η κατηγορία θα συμπυκνώνεται στη φράση που έλεγε στέλεχος στο protothema.gr: τι απομένει από μια υπόσχεση όταν περάσει από το βήμα στο δημοσιονομικό χαρτί.
