Καθώς η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών συρρικνώνεται, ένα φαινόμενο γίνεται όλο και πιο ορατό: η υποβάθμιση της ποιότητας της τροφής. Δεν πρόκειται απλώς για αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών, αλλά για μια βαθιά κοινωνική και οικονομική μετατόπιση με σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία, την αγροτική παραγωγή και τη διατροφική ασφάλεια.
Όταν το εισόδημα δεν επαρκεί, ο καταναλωτής αναγκάζεται να δώσει προτεραιότητα στην τιμή και όχι στην ποιότητα. Φθηνότερα προϊόντα, συχνά υπερ-επεξεργασμένα, πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά, αντικαθιστούν τα φρέσκα και θρεπτικά τρόφιμα. Η επιλογή αυτή δεν γίνεται από άγνοια, αλλά από ανάγκη. Το αποτέλεσμα είναι μια διατροφή φτωχότερη σε θρεπτικά συστατικά και πλουσιότερη σε θερμίδες χαμηλής αξίας.
Η πίεση, όμως, δεν περιορίζεται στον καταναλωτή. Με μειωμένη ζήτηση για ποιοτικά προϊόντα, πιέζεται και ο παραγωγός. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι, αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος παραγωγής και περιορισμένα περιθώρια κέρδους, οδηγούνται συχνά σε πρακτικές εντατικοποίησης ή εγκατάλειψης της παραγωγής υψηλής ποιότητας. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: χαμηλή αγοραστική δύναμη, χαμηλή ποιότητα, περαιτέρω υποβάθμιση της προσφοράς.
Οι επιπτώσεις είναι μακροπρόθεσμες. Η κακή διατροφή συνδέεται άμεσα με χρόνιες παθήσεις, όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, αυξάνοντας το κόστος για τα συστήματα υγείας και μειώνοντας την ποιότητα ζωής. Παράλληλα, υπονομεύεται η αξία της τοπικής αγροτικής παραγωγής και της διατροφικής μας παράδοσης.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να είναι ατομική. Απαιτείται συνδυασμός πολιτικών: ενίσχυση του εισοδήματος, στήριξη της ποιοτικής αγροτικής παραγωγής και διασφάλιση ότι η υγιεινή τροφή δεν θα αποτελεί προνόμιο των λίγων, αλλά δικαίωμα των πολλών. Γιατί η ποιότητα της τροφής είναι, τελικά, αντανάκλαση της ποιότητας της κοινωνίας μας.
Δρ Νέστωρ Κολοβός
Γεωλόγος M.Sc., Ph.D.
Πτυχιούχος Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων
