Πέρασαν 6 χρόνια από το Σεπτέμβρη του 2019, όταν ο σημερινός πρωθυπουργός από το βήμα του ΟΗΕ ανακοίνωνε τη βίαια απολιγνιτοποίηση της Χώρας μας. Βιαιότερη τελικά από τον αρχικό προγραμματισμό, αφού ο κύκλος του λιγνίτη θα κλείσει μέσα στο 2026, αντί του αρχικού 2028.
Πώς διαμορφώνεται σήμερα ο ενεργειακός χάρτης στη Δυτική Μακεδονία;
– Ήδη έκλεισαν οριστικά 10 συνολικά Λιγνιτικές Μονάδες συνολικής ισχύος 3000 MW περίπου.
Λειτουργούν περιστασιακά ο ΑΗΣ Πτολεμαΐδα 5, 660 MW και oι Μονάδες 3, 4 και 5 του Αγίου Δημητρίου ισχύος 960 MW που πήραν παράταση εξαιτίας των αναγκών της τηλεθέρμανσης Κοζάνης, μέχρι το Μάιο του 2026. για να ακολουθήσει και το κλείσιμο της Πτολεμαΐδας 5 μέσα στον ίδιο χρόνο.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από 30% περίπου με καύσιμο το λιγνίτη το 2019 για τη συνολικές ενεργειακές ανάγκες της χώρας έπεσε στο 5% και λιγότερο σήμερα.
Αναμένεται μηδενισμός το 2026, υπολογίζοντας την παύση της 5ης μον. Πτολεμαΐδας και την αντικατάστασή της με μονάδα φυσικού αερίου ανοιχτού κύκλου ισχύος 350 MW. Τι σημαίνει ανοιχτού κύκλου. Κάλυψη μόνο έκτακτων Ενεργειακών αναγκών και εφεδρεία της Μονάδας. Απόδοση γύρω στο 35%, αντί 55 έως 60% μιας μονάδας συνδυασμένου κύκλου που θα έμπαινε συστηματικά στο ενεργειακό σύστημα. Στα διάφορα δημοσιεύματα αναφέρεται ως μετατροπή της υφιστάμενης Μονάδας. Δεν πρόκειται περί αυτού αλλά για κατασκευή νέας μονάδας που θα χρησιμοποιήσει τις υφιστάμενες υποδομές.
Εδώ προκύπτει το ερώτημα: Υπάρχουν ποινικές ευθύνες από την αλλαγή και αυτού που θα επιχειρηθεί, το οποίο συνεπάγεται μηδενισμό αξίας της υφιστάμενης υπερσύγχρονης μονάδας που στοίχισε στον Ελληνικό Λαό 1,5 δις και δεν θα προλάβει να λειτουργήσει ούτε για 3 χρόνια .Προσθέτοντας και το κόστος κατασκευής της νέας Μονάδας 350 MW (με καύσιμο επίσης ρυπογόνο, ως προς το παραγόμενο διοξείδιο του άνθρακα, το εισαγόμενο φυσικό αέριο), που θα στοιχίσει περίπου 400 εκ. ευρώ, το συνολικό ποσό ζημίας ανέρχεται σε 2,0 δις ευρώ..
Την ίδια χρονική στιγμή εξελίσσεται η κατασκευή μονάδας ΣΥΘΗΑ( Συμπαραγωγή Θέρμανσης Ηλεκτρισμού) ισχύος 110 MW ηλεκτρικά και 60 MW θερμικά με καύσιμο φυσικό αέριο επίσης, με προσδοκώμενο χρόνο ολοκλήρωσης αρχές του 2027 για να καλύψει δυστυχώς μόνο μέρος των αναγκών των Τηλεθερμάνσεων.
Στην περιοχή και σε όλη τη Δυτ. Μακεδονία οι εξελίξεις είναι ραγδαίες
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ, είναι η πρώτη Περιφέρεια σε μείωση πληθυσμού, είναι η πρώτη Περιφέρεια στην ανεργία, είναι η πρώτη Περιφέρεια στη μείωση του ΑΕΠ, σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
ΟΙ τηλεθέρμανσης, από κοινωνικό αγαθός στις αστικές περιοχές που είναι ανεπτυγμένες, μετατρέπονται σε βρόχο για τους χρήστες. Από το τιμολόγιο των 40 περίπου λεπτών του ευρώ ανά Θερμική μονάδα το 2019 φτάσαμε σε τιμές μεταξύ 65 και 71 λεπτών. Αύξηση πάνω από 65% . Δηλαδή η δαπάνη θέρμανσης για μία μέση κατοικία από 1.500€ ετήσια έφτασε στα 2500 και με ανοιχτό τελείως το πώς θα διαμορφωθεί .Το έργο ΣΥΘΗΑ που προανέφερα κρίνεται ανεπαρκές να καλύψει τη θερμική παραγωγή των 250 έως 300 MWh θερμικών που απαιτούνται για τις τρεις τηλεθερμάνσεις των πόλεων Κοζάνης Πτολεμαΐδας Αμυνταίου .
Οδηγούμαστε λοιπόν στο μηδενισμό της λιγνιτικής παραγωγής μέσα στο 2026 αφήνοντας θαμμένους 500 εκατ. τόνους λιγνίτη, ενώ την ίδια στιγμή εξάγεται λιγνίτης στην γειτονική χώρα, τη Βόρεια Μακεδονία ,που φτάνουν τους 800.000 τον. ετήσια, εισάγοντας ρύπανση από τους παμπάλαιους σταθμούς της γειτονικής μας χώρας και φτηνή ηλεκτρική ενέργεια για λογαριασμό μεγάλου επιχειρηματικού Ομίλου. Αντί να είναι σε λειτουργία η σύγχρονη επίσης μονάδα του ΑΗΣ Μελί της. Όπως βεβαίως θα έπρεπε να συνεχίσει να λειτουργεί και η μονάδα 5 του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και η Πτολεμαΐδα 5, η πλέον σύγχρονη μονάδα.
Όλα αυτά εξελίσσονται σε ένα περιβάλλον άκρως κερδοσκοπικό, ιδιαίτερα ευνοϊκό για τη ΔΕΗ αε που από κρατική Εταιρεία με κοινωνικό πρόσημο για την περιοχή έχει μετατραπεί σε ελκυστικό χρηματιστηριακό προϊόν, αθετώντας κάθε γραπτή ή προφορική δέσμευση απέναντι στην κοινωνία, τις οποίες φρόντιζε να καλλιεργεί κατά την περίοδο της προγενέστερης παρουσίας της, όταν χρειαζόταν κοινωνικές συναινέσεις.
Για όσα συμβαίνουν χωροτακτικά σε αλλαγές χρήσεων γης σύντομα θα κριθούν από δικαστικές αποφάσεις. Οι ευνοϊκές όμως νομοθετήσεις σε βάρος της τοπικής κοινωνίας από την σημερινή κυβέρνηση τελειωμό δεν έχουν:
-Κατάργηση όλων των Μ.Π.Ε (Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) και ΑΕΠΟ (Αποφάσεις Έγκρισης Περιβ. Όρων), που τις συνόδευαν για την εξόρυξη του λιγνίτη και τις υποχρεώσεις αποκατάστασης των εδαφών διαχρονικά.
-Την ίδια στιγμή η ΔΕΗ απαλλάχθηκε από τις υποχρεώσεις αυτές ύψους πάνω από 1.5 δις ευρώ.
-Δωρεάν παραχώρηση 14.000 στρεμ. από το Ελληνικό δημόσιο προς τη ΔΕΗ εκτάσεων που απαλλοτριώθηκαν υπέρ Ελληνικού δημοσίου (νόμος μικρής ΔΕΗ), ουδέποτε χρησιμοποιήθηκαν για εξόρυξη λιγνίτη,. Αποχαρακτηρίστηκαν ως προς τη χρήση τους, για να μετατραπούν σε εκτάσεις εγκατάστασης φωτοβολταϊκών.
-Δωρεάν παραχώρηση άλλων 30.000 στρεμμάτων ιδιοκτησίας δημοσίου με μηδενική χρέωση για την ΔΕΗ. Της παραχωρήθηκαν ως κρατικής εταιρείας για τις ανάγκες εξόρυξης λιγνίτη.
-Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε 50.000 και πλέον στρέμματα, κατάλληλων γεωργικών εκτάσεων μέσα στο πυρήνα των ορυχείων.
Όλα τα παραπάνω «νομιμοποιήθηκαν» με ένα άρθρο και ένα νόμο, αμφίβολης συνταγματικής εναρμόνισης.
Όλα εξελίσσονται για μας, για την Δυτική Μακεδονία δραματικά με αρνητικό πρόσημο.
Έξη χρόνια τίποτε πιστικό δεν προγραμματίζεται για το μεταλιγνιτικό μέλλον της περιοχής και τους ανθρώπους της.
Αντίθετα και παρά τις διεθνής ενεργειακές εξελίξεις το φυσικό αέριο γίνεται το Εθνικό μας καύσιμο και παραμένει.
Η ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού της Χώρας μας είναι υπό αίρεση, αμφισβητείται.
Εμμονική τήρηση μιας αδιέξοδος επιλογής, την ίδια στιγμή που στην Ευρώπη οι δεσμεύσεις μηδενικών ρύπων παρατείνονται λόγω της ενεργειακής κρίσης.
Οι άνθρωποι αγνοούνται που ζουν στον τόπο αυτό.
Κατασπαταλάται η γη που μπορεί να αποτελέσει τη νέα αναπτυξιακή πρόταση για την περιοχή.
Δέσμιοι μεγάλων συμφερόντων και αποκλεισμού ενεργειακού της τοπικής κοινωνίας .Η περιοχή μπορεί έστω και τώρα με τόσα τελεσμένα που έχουν δρομολογηθεί :
Να αποτελέσει περιοχή παράδειγμα για την ορθολογική ανάπτυξη και χωροθέτηση των ΑΠΕ, αυτόνομη ενεργειακά.
Με ενεργειακή δημοκρατία που μετέχουν οι πολίτες, οι ενεργειακές κοινότητες, η αυτοδιοίκηση.
Που η ενέργεια μπορεί να γίνει δωρεάν παρεχόμενο αγαθό για τους αγρότες και την κοινωνία, δωρεάν ή επιδοτούμενο αγαθό για τις επιχειρήσεις που θα εγκατασταθούν και είναι εγκατεστημένες στη Δυτ. Μακεδονία, για να δοθεί επιπλέον κίνητρο να καλύψουν το επιπλέον κόστος λόγω δύσκολων καιρικών συνθηκών που αντιμετωπίζουν.
Και όλα αυτά για να γίνουν, χρειάζονται πολιτική-κυβερνητική βούληση με προαπαιτούμενο την αποκεντρωμένη λειτουργία των δομών του κράτους και την συμμετοχή των θεσμικών φορέων της Δ.Μακ. , που είναι ουσιαστικά αποκλεισμένοι από κάθε κέντρο σχεδιασμού και αποφάσεων.
Στρατάκης Γιάννης
π. Νομάρχης Φλώρινας- τ. Περιφ. Σύμβουλος
