Αναδρομικές μειώσεις στα εφάπαξ, από 10% έως 20% κατά μέσο όρο (ανάλογα με τα οικονομικά του κάθε Ταμείου) φέρνει ο νέος τρόπος υπολογισμού των παροχών για όσους συνταξιοδοτήθηκαν μετά τις 31 Αυγούστου του ’13 ή πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν στο μέλλον από τα Ταμεία του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.
Σύμφωνα με την τελική απόφαση του υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Γιάννη Βρούτση, τα ποσά εφάπαξ που θα χορηγούν τα ταμεία Πρόνοιας – ΝΠΔΔ (ΤΑΠΙΤ, ΤΑΥΤΕΚΩ και ΤΠΔΥ) διαμορφώνονται, πλέον, για όσους συνταξιοδοτούνται από την 1η Σεπτεμβρίου του ’13 και μετά με βάση το «διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών, σε ατομικές μερίδες, για κάθε ασφαλισμένο και με νοητή κεφαλαιοποίηση» (αντί των προκαθορισμένων παροχών) και, σύμφωνα με τα οικονομικά και πληθυσμιακά δεδομένα κάθε ταμείου ξεχωριστά, όπως αυτά προκύπτουν από σύνθετους μαθηματικούς τύπους (τις συνολικές εισφορές, τα έτη συσσώρευσης, την ετήσια μεταβολή της βάσης υπολογισμού των εισφορών όλων των ασφαλισμένων, συντελεστή βιωσιμότητας με βάση την περιουσία, την αξία συνολικών υποχρεώσεων στο έτος, τον αριθμό των συνταξιοδοτούμενων κ.ά.). Προβλέπεται, ωστόσο, μεταβατική διάταξη (διπλός τρόπος υπολογισμού για όσους έχουν ασφάλιση πριν από την 1/1/2014) περιορίζοντας σημαντικά τις απώλειες για όσους έχουν πολλά χρόνια ασφάλισης έως τις 31/12/2013 και απέχουν λίγο από την ημερομηνία συνταξιοδότησης.
ΠΟΙΟΙ ΘΙΓΟΝΤΑΙ
Με αυτά τα δεδομένα για τους ασφαλισμένους που αποχώρησαν μέχρι τις 31/8/2013, η εφάπαξ παροχή εξακολουθεί να υπολογίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των καταστατικών των ταμείων και τη γενικότερη νομοθεσία, δηλαδή χωρίς καμία αλλαγή ή νέα μείωση (θα ισχύουν οι μειώσεις, έως 40%, που ήδη έχουν γίνει). Οι ασφαλισμένοι που θίγονται είναι:
[1] Ασφαλισμένοι που έχουν χρόνο ασφάλισης πριν και μετά την 1/1/2014. Το τελικό ποσό θα αποτελείται από δύο τμήματα: Την αξία των συσσωρευμένων δικαιωμάτων τους έως τις 31/12/2013 και την αξία των υποχρεώσεων με βάση τα συσσωρευμένα δικαιώματα των ασφαλισμένων μετά την 31/12/2013, με βάση τις εισφορές στις ατομικές μερίδες για το χρονικό διάστημα από 1/1/2014 και μετά.
[2] Ασφαλισμένοι που αποχώρησαν ή αποχωρούν από την 1η Σεπτεμβρίου του ’13 και μετά. Το ποσό της εφάπαξ παροχής για τον χρόνο ασφάλισης από 1/1/2014 και μετά, ισούται με βάση την αρχή της ισοδυναμίας με τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών κατά την ημερομηνία αποχώρησης. Για τη συσσώρευση των εισφορών γίνεται χρήση πλασματικού ποσοστού επιστροφής, το οποίο ορίζεται ως η ετήσια μεταβολή της βάσης υπολογισμού των εισφορών για το σύνολο των ασφαλισμένων στο Ταμείο και με βάση μαθηματικό τύπο.
ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΟ ΤΟ ΕΦΑΠΑΞ ΣΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΟΦΕΙΛΕΣ
Χαμηλότερα θα είναι, ωστόσο, τα εφάπαξ για τους ασφαλισμένους σε Ταμεία τα οποία έχουν απλήρωτες υποχρεώσεις (όπως στο Ταμείο Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων).
Μολονότι η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι οι οφειλές για τα απλήρωτα εφάπαξ «αποσβένονται σε 15 έτη» και αποφεύγονται δραματικές μειώσεις (έως 80% που θα οδηγούσαν σε εφάπαξ 7.000 ευρώ), από την 1/1/2014 και μετά, το ετήσιο ποσό απόσβεσης των οφειλών (ή τυχόν δανείων) επιβαρύνει τον ετήσιο συντελεστή βιωσιμότητας με βάση τον οποίο, διαμορφώνονται, ανάλογα οι παροχές των νέων κατ’ έτος δικαιούχων», χωρίς δηλαδή το διπλό σύστημα που εφαρμόζεται για όσους έχουν χρόνια ασφάλισης πριν από την 1/1/2014.
Η συγκεκριμένη διάταξη, σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών των Ταμείων, καθιστά αβέβαιο το ύψος του εφάπαξ για τους νέους δικαιούχους.
Παράδειγμα
Οι 25.472 δημόσιοι υπάλληλοι που έχουν κάνει αίτηση συνταξιοδότησης μέχρι τις 31/8/2013 θα λάβουν το εφάπαξ με το παλαιό σύστημα υπολογισμού (μέσο εφάπαξ 29.000 ευρώ), οι υπόλοιποι 18.573 με αιτήσεις από την 1η Σεπτεμβρίου και μετά θα έχουν διπλό τρόπο υπολογισμού και μείωση περί το 14% (25.000 ευρώ), αλλά, δεν μπορεί να εκτιμηθεί το ποσό του εφάπαξ για τους επόμενους που θα καταθέσουν φέτος αιτήσεις αν το Ταμείο, ελλείψει εσόδων, αφήσει απλήρωτα εφάπαξ από 1/1/2014 (θα προηγείται η εξόφληση των προηγουμένων και θα εφαρμόζεται διαφορετικός τρόπος υπολογισμού).
Διπλό σύστημα και για την επιστροφή εισφορών
- Με διπλό τρόπο θα υπολογίζονται και οι εισφορές που θα επιστρέφονται σε όσους ασφαλισμένους συνταξιοδοτούνται χωρίς να έχουν τις προϋποθέσεις για τη λήψη εφάπαξ.
- Για επιστροφή εισφορών χρόνου ασφάλισης έως 31/12/2013 η παροχή προκύπτει σύμφωνα με τις διατάξεις των καταστατικών και τη γενικότερη νομοθεσία των Ταμείων που ισχύουν μέχρι την ημερομηνία αυτή.
- Για επιστροφή εισφορών χρονικών διαστημάτων από 1/1/2014 και μετά, το ύψος του ποσού της παροχής προκύπτει από τη συσσωρευμένη αξία των εισφορών στην ατομική μερίδα.
Τέλος στα ελλείμματα
«Μπαίνει τέλος στο απαράδεκτο φαινόμενο να δίνονται εφάπαξ 50%, 60% και 70% πάνω από το σύνολο των εισφορών, δεν θα ξαναγεννηθούν ελλείμματα στα Ταμεία Πρόνοιας και οι σημερινές γενιές εργαζομένων θα πάρουν εφάπαξ παροχή στο μέλλον», δήλωσε ο υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση αποτελεί τη χρυσή τομή και το αποτέλεσμα των προσπαθειών του υπουργείου, της Εθνικής Αναλογιστής Αρχής, αλλά και της συνεργασίας με την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ.
Η δημοσίευση της υπουργικής απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αναμένεται να «ξεπαγώσει» τις πληρωμές εφάπαξ, καθώς το ΤΑΠΙΤ (ξενοδοχοϋπάλληλοι, εμποροϋπάλληλοι, λιμενεργάτες, εργαζόμενοι στο μέταλλο, στα τσιμέντα κ.ά.) και το ΤΑΥΤΕΚΩ (ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΟΣΕ, ΕΡΤ, Εμπορική τράπεζα, πρώην Ιονική) είχαν σταματήσει, από 1/1/2014, την έκδοση αποφάσεων.
