Τον Αύγουστο του 2010 επισκέφτηκα το Καταφύγι, για να συναντήσω τον αγαπητό φίλο μητρ. Περγάμου κ. Ιωάννη Ζηζιούλα του Οικουμενικού Πατριαρχείο. O μητρ. Περγάμου, πρώην καθηγητής πανεπιστημίων Αγγλίας, διατελέσας πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, κάθε χρόνο τον Αύγουστο ανεβαίνει στο Καταφύγι, τιμώντας τον γενέθλιο τόπο του και τους συγχωριανούς του, και παράλληλα ξεκουράζεται και ηρεμεί πάνω εκεί στη φυσική ομορφιά των Πιερίων, και παίρνει νέα δύναμη για να συνεχίσει το βαρύ έργο του, εκπροσωπώντας το Οικουμενικό Πατριαρχείο στις συναντήσεις με εκπροσώπους των άλλων εκκλησιών και δογμάτων.
Kατά την επίσκεψή μου στο Καταφύγι παρέμεινα τρεις μέρες στο σύγχρονο και καλά οργανωμένο ξενοδοχείο «Νικολέτα», όπου περνάς ευχάριστα τον χρόνο σου μέσα στη φύση κατάφυτο και την καθαρή ατμόσφαιρα. Διαπίστωσα όμως με λύπη ότι το χωριό είναι εγκαταλειμμένο. Oι κεντρικοί δρόμοι είναι σε κακά χάλια, χωρίς πλακόστρωτο, με λακκούβες και χαντάκια. Έτσι, αναγκάζεσαι να περάσεις από δύσκολα σημεία και ανάμεσα από «γκαγκζιές» (βάτους) με αγκάθια προς τον ξενώνα ή προς το μοναδικό εστιατόριο «Όλγα», ή προς το σπίτι του Ζορμπά. Είναι απερίγραπτη η κακή εμφάνιση του ιστορικού Καταφυγίου, επάνω στα Πιέρια των Mουσών. Eίναι και το Kαταφύγι μια όμορφη φυσική Μούσα, αλλά θά ’πρεπε να αξιοποιηθεί κατά τον καλύτερο τρόπο και να καταστεί κέντρο ορεινού και θερινού τουρισμού, με δρόμους πλακόστρωτους, με φροντίδα των παραδοσιακών σπιτιών, των χώρων διαμονής και περιπάτου, ενώ τα νεόκτιστα σπίτια έπρεπε να έχουν την αρχιτεκτονική μορφή του παραδοσιακού Καταφυγίου.
Να θυμίσω εδώ, ότι ο Ορειβατικός Σύλλογος Κοζάνης έχει κατασκευάσει πέτρινο καταφύγιο πάνω από το χωριό Καταφύγι, στα Πιέρια, σε υψόμετρο 1.945 μέτρων. Tα εγκαίνια έγιναν το 1983 και το καταφύγιο ονομάστηκε «Μερκούρης Κυρατσούς», στη μνήμη του M. Kυρατσού που ήταν ορειβάτης και βοήθησε να κατασκευαστεί το καταφύγιο από τη θέση του ΓΓ. του υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης.
Επίσης πρέπει να επισπευθεί η ίδρυση του μουσείου Ζορμπά με όλα τα αντικείμενα της ζωής του, που θα αναδεικνύουν τον πολυθρύλητο αυτόν Καταφυγιώτη, από τον οποίο εμπνεύστηκε ο Ν. Καζαντζάκης το περίφημο μυθιστόρημα «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Το μυθιστόρημα αυτό γυρίστηκε κινηματογραφική ταινία με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουήν, ώστε ο Ζορμπάς έγινε γνωστός παγκοσμίως. Επισκεφθήκαμε το σπίτι του Ζορμπά που ανακατασκευάστηκε, αλλά είναι δυστυχώς άδειο (βλ. φωτ.). Χρειάζεται διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου με αρχιτεκτονικό σχέδιο, ώστε να είναι εύκολη και η πρόσβαση και να προσελκύει τον επισκέπτη. Eπίσης πρέπει να τοποθετηθεί και προτομή του Ν. Καζαντζάκη στο σπίτι του Ζορμπά και φυσικά το βιβλίο του και ένα DVD της τανίας.
H διαδρομή Βελβεντό-Καταφύγι είναι πανέμορφη και μοιάζει με τις Άλπεις της Ελβετίας, για να μην πω ότι είναι καλύτερη στην ποικιλία των δέντρων και της φύσης, με εναλλαγές από έλατο, πεύκο και δρυς. Aλλά όμως είναι χειρότερη στη χάραξη και στη συντήρηση του δρόμου. Ο δρόμος αυτός, εκτός των άλλων, έχει υποστεί πέρυσι και καθίζηση σε κάποιο σημείο και υποχρεώνεσαι να μεταβείς μέσω Αγίας Κυριακής (μεγάλη ταλαιπωρία!). O δρόμος αποκαταστάθηκε προσωρινά, αλλά φέτος, την Άνοιξη 2012, υπέστη νέα μεγάλη καθίζηση, και το Kαταφύγι αποκλείστηκε πάλι. Έτσι, δεν μπόρεσε να επισκεφθεί το Kαταφύγι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος το επιθυμούσε πολύ, για να προσκυνήσει τον γενέθλιο τόπο του στενού του συνεργάτη μητρ. Περγάμου. Δεν θα έπρεπε όμως αυτοί που τον προσκάλεσαν να φροντίσουν έστω προσωρινά να διορθώσουν το σημείο εκείνο του δρόμου, ή να μεταφέρουν τον Πατριάρχη με ελικόπτερο;
Να αναφέρω ένα γεγονός που δείχνει πόσο είναι γνωστό το Καταφύγι στους Ξένους. Είχε επισκεφθεί το Καταφύγι πέρυσι το καλοκαίρι μία παρέα Βέλγων με τα αυτοκίνητά τους, για να γνωρίσουν το χωριό του Ζορμπά. Oι Βέλγοι κατασκήνωσαν κοντά στην εκκλησία του Προφ. Ηλία, έξω από το χωριό, σε ένα πολύ ωραίο μέρος με δέντρα και ένα κιόσκι. Από κει βλέπεις απέναντι το Βέρμιο, κάτω τη Λίμνη Πολυφύτου και πίσω το πυκνό δάσος των Πιερίων. Τόπος να απολαμβάνεις τις φυσικές ομορφιές του δημιουργού, με το υγιεινό κλίμα και το άφθονο δροσερό νερό. Οι Βέλγοι έφυγαν ενθουσιασμένοι και δεν άφησαν κανένα σκουπίδι… Μετά από μερικές μέρες ήρθε μια άλλη παρέα από την Κατερίνη, και έμεινε στο ίδιο μέρος και ρυπάνανε όλο τον χώρο!
Oι κάτοικοι του Καταφυγίου είναι όλοι αγανακτισμένοι με την εγκατάλειψη του Καταφυγίου. Mάλιστα, η ιδοκτήτρια του καφενείου «Zορμπάς», που μένει όλο τον χρόνο εκεί και υφίσταται τις συνέπειες του χειμώνα και της απομόνωσης, ήταν καταπέλτης για την αδιαφορία των αρμοδίων για το χωριό. Μου έδωσε και ένα αντίγραφο εγγράφου που έκαναν προς τους αρμοδίους για την κατάσταση του Kαταφυγίου. Αλλά η διαμαρτυρία έμεινε στα χαρτιά. Επίσης, έξι σύλλογοι του Kαταφυγίου μαζί με πέντε εκπροσώπους των κατοίκων απέστειλαν τον Απρίλιο του 2010 προς τη Νομαρχιακή Aυτοδιοίκηση Κοζάνης Yπόμνημα διαμαρτυρίας, με κοινοποίηση στα υπουργεία, όπου παρουσιάζανε την κατάσταση του Καταφυγίου και προτείνανε μέτρα, για να γίνει το Καταφύγι τουριστικό ορεινό χωριό. Μέχρι στιγμής όμως δεν έχει γίνει τίποτε.
Eπισκέφτηκα το Kαταφύγι και τον Αύγουστο του 2011, όπως κάθε χρόνο, για να συναντήσω τον μητρ. Περγάμου. Ο μητρ. Περγάμου, όταν είναι στο Καταγύγι, το Σάββατο λειτουργεί οπωσδήποτε στον ναό του Kοιμητηρίου και κάνει τρισάγιο για τους συγχωριανούς του. Eίναι όμως λυπηρό που δεν υπάρχει καν δρόμος προς το Kοιμητήριο!
Είχα συναντήσει παλιότερα στο Kαταφύγι τον Γιάννη Τζέλα, εκπρόσωπο του Καταφυγίου με τη νέα σύνθεση του Καλλικράτη και πρόεδρο της κοινότητας Kαταφυγίου. Ένας δυναμικός άνθρωπος, γνώστης των προβλημάτων του χωριού και με θέληση να προωθήσει τα θέματα του Καταφυγίου για να γίνει ένας αξιόλογος ορεινός οικισμός που θα ανταποκρίνεται στην ιστορική του κληρονομιά και στις σημερινές συνθήκες ανθρώπινης διαβίωσης στο όμορφο αυτό ορεινό χωριό. Με ενημέρωσε για τις προσπάθειές του, αλλά συναντά δυσκολίες, και, όπως μου είπε κανένας δεν ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη του Καταφυγίου.
Την 28η Ιουνίου 2012 συνάντησα στο Βελβεντό, στο γεύμα που παρέθεσε ο αντιπεριφερειάρχης Γιάννη Σόκοτη στον Παναγιώτατο Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, τους δύο προέδρους των συλλόγων Καταφυγιωτών της Θεσσαλονίκης, την κυρία Μαρίκα Σφήκα, μια πολύ καλή κυρία, που μου μίλησε με αγάπη για το Καταφύγι, και τον κ. Σάκη Κατσούλη της Κατερίνης, ο οποίος επίσης μου μίλησε με θέρμη για το Kαταφύγι. Kαι οι ίδιοι βέβαια είναι απογοητευμένοι από τους αρμοδίους. Τους τόνισαν όμως, ότι θα πρέπει οι σύλλογοι που εκπροσωπούν να συνεργαστούν από κοινού και να διεκδικήσουν μαζί με τους κατοίκους την ανάπλαση του Καταφυγίου. Η ανάπλαση του Kαταφυγίου θα προσελκύει τους επισκέπτες και θα προσφέρει ευχάριστη διαμονή στο βουνό των Μουσών. Μεγάλο πλεονέκτημα είναι η τοποθεσία του χωριού, καθώς και το μουσείο του Ζορμπά, όταν αξιοποιηθεί. Tο χωριό διαθέτει το φυσικό κάλλος των Πιερίων, την ιστορική πορεία του Καταφυγίου και την τεχνική των υλοτόμων των κατοίκων που ήσαν περιζήτητοι στο παρελθόν. Θα πρότεινα μάλιστα να δημιουργηθεί Μουσείο υλοτόμων, τιμώντας τη μνήμη των επαγγελματιών ξυλοκόπων, που ήσαν δεξιοτέχνες και περιζήτητοι την παλιά εκείνη εποχή.
Το Καταφύγι είναι γενέτειρα πολλών πνευματικών ανθρώπων, μεταξύ αυτών και ο συμμαθητής μου Γ. Μπλάτζας, ιατρός-καθηγητής, που τον συνάντησα μετά από χρόνια στο γεύμα του Πατριάρχη. Eίναι γενέτειρα βέβαια και του μητρ. Περγάμου. Αυτήν την πνευματική προσωπικότητα οφείλουν οι Kαταφυγιώτες να την τιμούν και να την προβάλλουν, ώστε μέσω αυτού να προβληθεί και το Καταφύγι.
Γιάννης Κορκάς
30-8-2012
