Του Κωνσταντίνου
Πουτακίδη
Σκοπός κάθε συστήματος υγείας είναι η διασφάλιση και η βελτίωση του επιπέδου υγείας του πληθυσμού μέσω της πρόληψης, της περίθαλψης κα της θεραπείας, ενώ το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) δημιουργήθηκε για να ικανοποιήσει τις ανάγκες υγείας των πολιτών και όχι μόνο των ασθενών, μέσω των Κέντρων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Δυστυχώς, όπως καταδεικνύεται από τα επίσημα κυβερνητικά στοιχεία, ο κύριος όγκος των δαπανών αφορά τη νοσοκομειακή περίθαλψη και όχι την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και την πρόληψη. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη για αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ προληπτικής και θεραπευτικής ιατρικής, με αντίστοιχη αποκατάσταση της χρηματοδότησης.
Η Πρόληψη εκφράζει τις προσπάθειες των λειτουργών υγείας να προλάβουν την εκδήλωση νόσων και ασθενειών και τις συνέπειές τους για το άτομο, την κοινωνία και το περιβάλλον μέσω προγραμμάτων προαγωγής της υγείας, δηλαδή με την αγωγή υγείας, την βελτίωση του τρόπου διαβίωσης και την πρόληψη.
Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) είναι οι καταλληλότεροι φορείς για να υλοποιήσουν προγράμματα πρόληψης. Συγκεκριμένες παθήσεις που πλήττουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού και προκαλούν μεγάλο κόστος σωματικό, οικονομικό και ψυχικό, όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος (συγκεκριμένες κατηγορίες), το μεταβολικό σύνδρομο, η οστεοπόρωση, η άνοια και η υπέρταση πρέπει να αποτελούν παθήσεις – στόχους για την εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης. Επιπλέον προγράμματα πρόληψης αφορούν ατομικούς και μαζικούς εμβολιασμούς, ελέγχους σε σχολικούς πληθυσμούς, διαγνωστικές εξετάσεις, προγράμματα παρακολούθησης της υγείας των δημοτών, ενημέρωση των δημοτών με ανακοινώσεις, έντυπα και καμπάνιες για όλες τις δραστηριότητες στον τομέα της πρόληψης της υγείας, παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, καταγραφή και παρακολούθηση δεικτών υγείας, λειτουργία δομών φιλοξενίας για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες.
Τέτοια προγράμματα, πλαισιωμένα από δράσεις αγωγής υγείας, μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στην μείωση του κινδύνου εμφάνισης ή επιδείνωσης νόσου στους δημότες, που αποτελούν τον ορισμό αλλά και τον στόχο της πρόληψης.
Είναι φανερό, πως κανένα κρατικό μόρφωμα, καμιά δημοσιοϋπαλληλικού τύπου κρατική υπηρεσία, κανένας άλλος φορέας, εκτός από την Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι τόσο κοντά στον πολίτη που να μπορεί να εφαρμόσει με αξιοπιστία και φιλικότητα, τέτοιες πολιτικές, αναδεικνύοντας έτσι την μοναδικότητά της σε αυτόν τον ρόλο. Επιπροσθέτως, καθώς οι ΟΤΑ είναι οι άμεσοι δέκτες κοινωνικών προβλημάτων και οι οργανισμοί που κατεξοχήν ασκούν κοινωνική πολιτική στο επίπεδο της καθημερινότητας προσανατολισμένη στις ανάγκες και τα προβλήματα των πολιτών, αλλά και στις ιδιαιτερότητες κάθε τοπικής κοινωνίας, αποτελούν τον καταλληλότερο φορέα υλοποίησης προγραμμάτων πρόληψης και αγωγής της υγείας.
Καθώς η εκταμίευση κονδυλίων από ιδίους πόρους των ΟΤΑ είναι κατά κανόνα απαγορευτική, το πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με χρήση των παρακάτω προγραμμάτων και σχεδίων.
Εθνική Χρηματοδότηση – Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Θησέας»
Το πρόγραμμα «Θησέας» προβλέπει την υλοποίηση έργων, μελετών και ενεργειών που αφορούν υποδομές και υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής προστασίας με στόχο την προώθηση της υγείας, ιδίως της πρωτοβάθμιας φροντίδας, της προληπτικής ιατρικής και του οικογενειακού προγραμματισμού. Τα έργα αυτά αφορούν τη λειτουργία υποδομών Πολυϊατρείων, Κέντρων Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, Κέντρων Ενημέρωσης και Πληροφόρησης Εγκύων, Κέντρα Φροντίδας Ατόμων που πάσχουν από τη νόσο Altsheimer, κ.ά.
Συγχρηματοδότηση (ΕΣΠΑ)
Το συγχρηματοδότηση ΕΣΠΑ προσφέρει στους ΟΤΑ τη δυνατότητα εκμετάλλευσης τριών δράσεων/αξόνων:
Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δράσεις διασύνδεσης των Υπηρεσιών της Δημόσιας Υγείας με την Τοπική Αυτοδιοίκηση για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των υγειονομικών συνθηκών των κοινόχρηστων δημόσιων χώρων άθλησης και ψυχαγωγίας και την ανάπτυξη και εφαρμογή ολοκληρωμένου προγράμματος πιστοποίησης των εργαστηρίων Δημόσιας Υγείας. Έργα που μπορούν να ενταχθούν είναι η Ηλεκτρονική Βοήθεια στο Σπίτι και η Ανάπτυξη Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Εξωνοσοκομειακής Φροντίδας ΑμεΑ και ατόμων τρίτης ηλικίας.
Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ψηφιακή Σύγκλιση
Το πρόγραμμα παρέχει δυνατότητες υποστήριξης έργων τα οποία βασίζονται στην «Κοινωνία της Πληροφορίας» προς αξιοποίηση των ηλεκτρονικών υπηρεσιών για βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών των Ο.Τ.Α. προς τους δημότες σε θέματα Υγείας, Εκπαίδευσης, Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Φροντίδας (π.χ. ψηφιακή κάρτα υγείας, ψηφιακή κάρτα αιμοδότη κ.ά.). Επίσης υπάρχει η δυνατότητα ανάπτυξης ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος (Ο.Π.Σ.) και διαδραστικής διαδικτυακής πύλης, με στόχο την:
•Παροχή υπηρεσιών προαγωγής της υγείας, προληπτικής ιατρικής, καταγραφής και παρακολούθησης δεικτών πρόληψης.
•Διαχείριση πληροφορίας υγείας για τους πολίτες – δημότες και επαγγελματίες στο χώρο της υγείας.
•Συνεχιζόμενη επαγγελματική εκπαίδευση – κατάρτιση και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των στελεχών που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα με την περίθαλψη και τη δημόσια υγεία στην περιοχή ευθύνης του Δικτύου.
Περιφερειακά
Επιχειρησιακά
Προγράμματα
Ο νέος Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων καθιστά υποχρεωτική την κατάρτιση Επιχειρησιακών Προγραμμάτων από τους πρωτοβάθμιους ΟΤΑ με πληθυσμό άνω των 10.000 κατοίκων. Τα επιχειρησιακά αυτά σχέδια θα πρέπει να παρέμβουν στον τομέα της υγείας εστιάζοντας στην ανάπτυξη δομών πρόληψης και αγωγής υγείας, στις υποδομές με εξειδικευμένο εξοπλισμό των Κέντρων Υγείας Ανοιχτής Φροντίδας, και στη δημιουργία Κέντρων Υγείας Αστικού Τύπου και Συντονισμού Πρωτοβάθμιας Φροντίδας. Επίσης θα πρέπει να στηριχτούν ή/και να δημιουργηθούν σχέδια που στηρίζουν την εφαρμογή προγραμμάτων βοήθειας στο σπίτι, τη δημιουργία Κέντρων Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών, Κέντρων Υποστήριξης Κακοποιημένων Γυναικών, κ.ά.
Κοινοτική
Χρηματοδότηση
Κοινοτική Πρωτοβουλία INTERREG
Το πρόγραμμα INTERREG παρέχει τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών και τεχνογνωσίας με χώρες της Ε.Ε. που εφαρμόζουν ολοκληρωμένες πολιτικές αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών στους τομείς της υγείας και διαχείρισης θεμάτων κοινωνικής πρόνοιας. Επίσης προσφέρει καλές δυνατότητες πολιτικής και οικονομικής υποστήριξης έργων από τον ευρύτερο χώρο παροχής υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών από Περιφέρειες και ΟΤΑ, όπως τη λειτουργία Κινητής Μονάδας, Δημοτικών Ιατρείων, Κέντρων Υγείας Αστικού Τύπου, κ.ά.
Κοινοτική Πρωτοβουλία PROGRESS (πρώην EQUAL)
Το πρόγραμμα EQUAL στοχεύει στην ευαισθητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και του κοινού σχετικά με τις πολιτικές που επιδιώκονται στους τομείς της κοινωνικής προστασίας και ενσωμάτωσης, της ασφάλειας στην εργασία, της ισότητας ανδρών και γυναικών. Έργα που μπορούν να υλοποιηθούν αφορούν την προσαρμογή κινητικά αναπήρων σε στοχευμένους εργασιακούς χώρους και καινοτόμες προσεγγίσεις εφαρμογών κοινωνικού διαλόγου.
Πρόγραμμα URBACT
Το πρόγραμμα URBACT χρηματοδοτεί την εφαρμογή προγραμμάτων και ανάπτυξη νέων και βιώσιμων πρακτικών και λύσεων για σημαντικά κοινωνικά ζητήματα, όπως η κοινωνική συνοχή και η ποιότητα της καθημερινής ζωής των πολιτών. Πιο συγκεκριμένα, οι χρηματοδοτήσεις αφορούν τη δημιουργία και ανάπλαση μονάδων υγείας, εκπαιδευτικά προγράμματα σε θέματα πρόληψης υγείας, κοινωνικής συνοχής, την παροχή κατάλληλων πλατφόρμων για ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών, καθώς και αναζήτηση ειδικευμένων κατευθύνσεων από εταίρους με αποδεδειγμένη εμπειρία και αποτελεσματική εφαρμογή δράσεων στον υπό εξέταση τομέα.
ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ
Χωρίς αμφιβολία ο Δήμος Κοζάνης έχει εκμεταλλευτεί ελάχιστα από τα εργαλεία/πόρους χρηματοδότησης που είχε στη διάθεση του. Οι πόροι αυτοί όχι μόνον δεν επιβαρύνουν επιπλέον τα δημόσια ή δημοτικά οικονομικά, αλλά αντίθετα εξοικονομούν πολύτιμους πόρους εκμεταλλευόμενοι και άλλες πηγές πέραν του κρατικού προϋπολογισμού.
Επιπροσθέτως, ο Δήμος Κοζάνης έχει αποτύχει να ορθώσει το ανάστημα του και να απαιτήσει ένα νέο – τριτοβάθμιας περίθαλψης Νοσοκομείο στη Δυτική Μακεδονία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Δυτική Μακεδονία είναι η μόνη Διοικητική Περιφέρεια που στερείται Περιφερειακού Νοσοκομείου.
Ο καθ’ ύλην αρμόδιος για θέματα υγείας στην περιοχή μας, δηλαδή ο Ιατρικός Σύλλογος Κοζάνης, κάνει λόγο για «τριτοκοσμική κατάσταση της παρεχόμενης υγείας στο Νομό Κοζάνης και ευρύτερα στην Υγειονομική Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας».
Όπως είναι σε όλους γνωστό, το Μαμάτσειο Νοσοκομείο βρίσκεται προ αδιεξόδου (και κατ’ επέκταση οι κάτοικοι του Δήμου Κοζάνης) αντιμετωπίζοντας σωρεία προβλημάτων. Ανάμεσα σε αυτά είναι και η μη λειτουργία (λόγω έλλειψης κατάλληλου προσωπικού) της παιδιατρικής κλινικής, όπου μόνο μετά την τραγωδία που βίωσε μία οικογένεια, το θάνατο δηλαδή ενός βρέφους 12 μηνών, ακούσαμε κάποιους από τους τοπικούς παράγοντες να τοποθετούνται, εν μέσω κροκοδείλιων δακρύων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εκάστοτε Δήμαρχος Κοζάνης είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Νοσοκομείου, κατά συνέπεια, θα πρέπει να αποδεχθεί μέρος της ευθύνης για την σημερινή κατάσταση του Μαμάτσειου.
Εν κατακλείδι, η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι ένας θεσμός με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η αυτοτέλεια και η άμεση επαφή και επικοινωνία με τους δημότες. Η Υγεία και η Πρόληψη θα πρέπει να αποτελούν βασικό άξονα μιας δημοτικής πολιτικής που σχεδιάζεται και υλοποιείται με επίκεντρο τον πολίτη, στο πλαίσιο χάραξης μια ολοκληρωμένης κοινωνικής πολιτικής.
