Τον περασμένο χρόνο ο Σύλλογος Κοζανιτών Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Νικόλαος» με τη χορηγία της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κοζάνης εξέδωσε ένα πολύ ωραίο λεύκωμα για να τιμήσει τα εκατό χρόνια ζωής του Συλλόγου. Το τιμητικό αφιέρωμα είναι πολυσέλιδο, έχει 250 σελίδες και είναι εκτυπωμένο σε πολύ καλής ποιότητας χοντρό χαρτί. Είναι γεμάτο με έγχρωμες φωτογραφίες των ιδρυτών και πρωτεργατών του Συλλόγου, των δημιουργημάτων τους και των δραστηριοτήτων του Συλλόγου, καθώς και όλων των διατελεσάντων προέδρων με τα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων και δίπλα από τον καθένα ωραιότατα κείμενα, που αφορούν τους ίδιους, τα δημιουργήματά τους και τις δραστηριότητες του Συλλόγου.
Στην αρχή έχει τον πρόλογο του Νομάρχη Κοζάνης, ο οποίος τονίζει με χαρά και συγκίνηση την επετειακή αυτή έκδοση για τα εκατό χρόνια ζωής και δράσης του ιστορικού Συλλόγου των Κοζανιτών Θεσσαλονίκης. Μετά ακολουθεί η εισαγωγή της προέδρου του Συλλόγου Μιμής Παπαδέλη-Παπαναστασίου, η οποία αναφέρεται στις δυσκολίες που συνάντησαν οι πρόγονοί μας για να μπορέσουν να στεριώσουν και να διακριθούν στην κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ζωή της Θεσσαλονίκης, που τότε ήταν ένα διεθνές σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών. Μετά ακολουθούν οι χαιρετισμοί του Υπουργού Μακεδονίας-Θράκης Σταύρου Καλαφάτη, του Νομάρχη Θεσσαλονίκης Παναγιώτη Ψωμιάδη, του Δημάρχου Θεσσαλονίκης Βασίλη Παπαγεωργόπουλου και του Δημάρχου Κοζάνης Πάρι Κουκουλόπουλου.
Ακολουθεί η ιστορική αναδρομή του Συλλόγου από τον γιατρό και συγγραφέα Στράτο Ηλιαδέλη, τον υπεύθυνο της σύνταξης του αφιερώματος και κινητήριο μοχλό του Συλλόγου τα τελευταία τριάντα χρόνια. Ο Στράτος αναφέρει περιληπτικά όλη την εκατοντάχρονη δραστηριότητα του Συλλόγου από την ίδρυσή του ως το 20008. Να σημειώσουμε ότι υπήρχε προ του 1908, ένας «Σύνδεσμος Κοζανιτών» στη Θεσσαλονίκη, δεν υπάρχουν στοιχεία, αλλά από μία επιστολή του μητροπολίτη Κωνστάντιου, το 1905, αναφέρεται ότι ο σύνδεσμος δώρισε για το κωδωνοστάσιο του Αγίου Νικολάου Κοζάνης , «Έναν μεγάλο Βαθύηχο Κώδωνα» και ήταν 200 οκάδες.
Η δραστηριότητα του Συλλόγου χωρίζεται στις επόμενες σελίδες σε πέντε μεγάλες ενότητες. Η πρώτη αναφέρεται στις πρώτες εγκαταστάσεις των Κοζανιτών στη Θεσσαλονίκη μέχρι το 1908. Η δεύτερη από το 1908 ως το 1933 αναφέρεται στην ίδρυση του Συλλόγου και τα πρώτα μεγάλα ονόματα των Κοζανιτών, που έβαλαν τις βάσεις για την ίδρυση του Συλλόγου. Όπως του Γεωργίου Χαρίση και των παιδιών του Δημητρίου, Θεαγένη και Ιωάννη, του Γεωργίου Ι. Ρώμπαπα, του Εμμανουήλ και Κωνσταντίνου Τυφόξυλου, του Κωνσταντίνου Ρώμπαπα και του Δικηγόρου Γεωργίου Ν. Αρμενούλη, δεν γνωρίζουμε την συγγένεια που είχε με τον δήμαρχο Νικόλαο Αρμενούλη 1912-1913. Η εγγονή του Μιμή Παπαδέλη- Παπαναστασίου, πρόεδρος του συλλόγου Κοζανιτών Θεσσαλονίκης, πιστεύουμε να το γνωρίζει. Επίσης και οι Νικόλαος Μάνος και Χαρίσης Βαμβακάς, που χρημάτισαν και δήμαρχοι Θεσσαλονίκης, ο πρώτος 1929-30 και 1934-1937 και ο δεύτερος 1931-1933, ο οποίος είχε εκλεγεί Γερουσιαστής και Βουλευτής. Ήταν μεγάλη η προσφορά τους στο σύλλογο, αλλά και στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης, η οποία τους τίμησε με την εκλογή τους στο δημαρχιακό θώκο.
Στην τρίτη ενότητα από το 1933 ως το 1948 γίνεται μια προσπάθεια για επανίδρυση του Συλλόγου με κύριο στόχο τον εμπλουτισμό του με τη νέα μεγάλη σειρά των Κοζανιτών, που μεταπολεμικά εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Στην περίοδο αυτή αναφέρονται ως πρόεδροι οι Θωμάς Ξένος και Εμμανουήλ Ν. Παπαδέλης. Να αναφέρουμε και τα «Εκπαιδευτήρια Θηλέων Βαλαγιάννη», που ίδρυσε στη Θεσσαλονίκη, ο Κοζανίτης γυμνασιάρχης Εμμανουήλ Βαλαγιάννης.
Στην τέταρτη περίοδο από το 1948 ως το 1980 γίνεται η ανασυγκρότηση του Συλλόγου. Αλλά και η απόκτηση ιδιόκτητο εντευκτήριο, το 1973, επί της οδού Αρριανού 16, δωρεά της Στυλιανής Δρίζη-Πατένα, το γένος Μαλούση. Ήταν πολύ όμορφη γυναίκα και αναφέρετο ως Δρίζη, γιατί ο πρώτος σύζυγός της ήταν ο Δημήτριος Δρίζης, που απεβίωσε το 1929, και ήταν ανιψιός του μεγάλου ευεργέτη Κων/νου Δρίζη. Από εδώ και πέρα ξέρουμε όλους τους προέδρους και τα Διοικητικά Συμβούλια του Συλλόγου, καθώς και όλες τις δραστηριότητές του. Μεγάλα ονόματα, όπως του Δικηγόρου και αργότερα Υπουργού Μιχάλη Παπακωνσταντίνου, του γιατρού Τάκη Καραγκούνη, προέδρου του Πανελληνίου Ιατρικού συλλόγου και στη συνέχεια της Ενωμένης Ευρώπης, του περίφημου τενόρου Κώστα Λιόντα, που σπούδασε στην Ουγγαρία, του γλωσσολόγου Μανόλη Τριανταφυλλίδη, με το γνωστό ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη στο ΑΠΘ. του λογοτέχνη Παύλου Παπασιώπη, – τον αναφέρω στο βιβλίο μου «η λόγια οικογένεια των Παπασιώπηδων της Κοζάνης», του θείου μου Ηρακλή Αθαν. Πλιάκη, είναι μερικά ονόματα από τους σπουδαίους Κοζανίτες που είναι Πρόεδροι ή μετέχουν στα Διοικητικά Συμβούλια του Συλλόγου ή δραστηριοποιούνται μέσα στο Σύλλογο
Στην πέμπτη περίοδο από το 1980 μέχρι σήμερα έχουμε τη νέα εποχή του Συλλόγου. Τώρα ο Σύλλογος εγκαινιάζει μια καινούργια περίοδο με δραστηριότητες που ανήκουν περισσότερο στον πνευματικό χώρο. Με πρωτοβουλία του ιατρού Γιάννη Βλιαγκόφτη, προέδρου του συλλόγου, εκδίδεται το 1982 το περιοδικό «Ελιμειακά» και η εφημερίδα του Συλλόγου 1984, πρώτα με τίτλο «Δελτίο των Κοζανιτών Θεσσαλονίκης» και μετά το 1989 «Η Ενημέρωση». Προ του βλιαγκόφτη, διετέλεσε πρόεδρος 1977-81, ο στρατηγός Γιώργος Χασάπης. Στη διετία 1987-1989 διετέλεσε πρόεδρος ο καθηγητής και πρύτανης του Πανεπιστημίου Δ. Δελιβάνης και στη συνέχεια 1989-2003 ο στρατηγός Κ. Ζιάμπρας. Για δεκατέσσερα συναπτά χρόνια, ο μακροβιότερος πρόεδρος. Από το 2003, την προεδρεία ασκεί η κυρία Μιμή Παπαδέλη-Παπαναστασίου, εγγονή του δημάρχου Κοζάνης Νικολάου Αρμενούλη, ο οποίος ήταν δήμαρχος στην απελευθέρωσης της Κοζάνης 1912, και κόρη της καθηγήτριας Λίτσας Αρμενούλη και του εμποροράφτη, Μανόλη Παπαδέλη, η οποία με τα εκάστοτε Διοικητικά Συμβούλια συνεχίζει ένα έργο αντάξιο της ιστορίας του Συλλόγου με πλούσιες κοινωνικές και πνευματικές εκδηλώσεις. Να σημειώσουμε ότι όσα βιβλία εξέδωσαν Κοζανίτες τα παρουσίασαν όλα στο σύλλογο, δείγμα το δέσιμο με τον ομφάλιο λώρο.
Πολλά συγχαρητήρια στο Προεδρείο του Συλλόγου των Κοζανιτών Θεσσαλονίκης και σ’ όλους όσοι εμπλέκονται και ασχολούνται με τα σοβαρά προβλήματα του Συλλόγου και ανεβάζουν την ποιότητα των εκδηλώσεών του.
Το αξιόλογο αυτό λεύκωμα με ιστορικά ντοκουμέντα και με πρόσωπα Κοζανιτών που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, προ και μετά την απελευθέρωση της. Θα πρέπει να παρουσιαστεί το ωραίο και σαν έκδοση λεύκωμα και στην Κοζάνη, που θα έχουν πολλά να μάθουν οι νέες γενιές για τους προγόνους τους που διέμειναν στη Θεσσαλονίκη και να θυμηθούν οι παλιοί, ακούγοντας τα ονόματα που τους ήταν γνωστά και αγαπητά.
Η Νομαρχία Κοζάνης που ήταν χορηγός του λευκώματος, οφείλει να το παρουσιάσει και στο λαό της Κοζάνης και μάλιστα σύντομα, ορίζοντας ημερομηνία και με πολύ καλούς παρουσιαστές. Ένας είναι, ο Κοζανολάτρης Στράτος Ηλιαδέλης, που είχε και την ευθύνη της σύνταξης του λευκώματος .Να προσθέσω ακόμη ότι θα ήταν χρήσιμο να παρουσιαστεί και στο σύνδεσμο Κοζανιτών Αθηνών
« Ο ΛΑΣΣΑΝΗΣ», που θα μπορούσε να κεντρίσει το ενδιαφέρον κάποιου Αθηναίο Κοζανίτη, και σε συνεργασία με τη διοίκηση του συνδέσμου να εκδώσουν ένα λεύκωμα της ιστορίας του συνδέσμου Κοζανιτών Αθηνών « Ο ΛΑΣΣΑΝΗΣ».
Ευχαριστούμε τη διοίκηση του συλλόγου Κοζανιτών Θεσσαλονίκης
«Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ», που με το λεύκωμα αυτό εμπλούτισε την ιστορία της Κοζάνης, παρουσιάζοντας και τα άξια αυτής τέκνα, που όχι μόνο διακρίθηκαν στη δεύτερη πατρίδα τους τη Θεσσαλονίκη, αλλά συνέβαλαν και στην ανάπτυξή της.
Γιάννης Κορκάς
