Βρισκόμαστε στον διάπλου μιας ουτοπίας, το όραμα ενσαρκώνει τον εαυτό του μέσα τις από δράσεις ρευμάτων της κοινωνίας ΚΑΙ στην πόλη μας, που βασίζονται στις αρχές του συνεργατισμού , της αλληλεγγύης , και της συνεταιρικότητας η οποία αποτελεί μια πιο προηγμένη και ειδικευμένη εξέλιξη των δυο προηγούμενων.
Γίνεται μια προσπάθεια στον Δήμο Εορδαίας από πλήθος ανθρώπων για μια ενεργή παρέμβαση σε όλα αυτά τα δεινά που μαστίζουν την κοινωνία από τις κυρίαρχες πολιτικές της Ευρώπης, έτσι όπως αυτές εκφράζονται από την ηγεμονία της Γερμανίας και του χρηματοπιστωτικού νεοφιλελευθερισμού. ΟΙ προσπάθειες αυτές έχουν στόχο και πρέπει να έχουν στο να καταδείξουν ένα μείζον θέμα, αυτό της αλληλεγγύης σε οικογένειες όπου έχουν πλέον άμεσο πρόβλημα επιβίωσης, όλα αυτά είναι βοήθεια στα πλαίσια της κοινωνικής αλληλεγγύης και όχι της ελεημοσύνης και της φιλανθρωπίας.
Υπάρχουν τραγικές καταστάσεις που όλοι τις γνωρίζουμε , άνθρωποι που πλέον πεινούν στην πόλη της ευμάρειας , που δεν έχουν τα μέσα προς το ζην, ένα πιάτο φαγητό η και να μπορούν να ανταπεξέλθουν στην πληρωμή αυτών των αρχετυπικών αγαθών που συνιστούν τους βασικούς όρους επιβίωσης , όπως είναι η πρόσβαση στο νερό, στο ρεύμα, στην θέρμανση .
Με τις κυρίαρχες νεοφιλελεύθερες πολιτικές της τρικολόρε μνημονιακής συγκυβέρνησης και της καθοδήγησής της από το ευρωπαϊκό κατεστημένο έχουν μετατραπεί από κοινωνικά αγαθά σε μέσα εξόρυξης ανυπέρβλητης υπεραξίας, εξαθλίωση και αντεθνικοί στόχοι συμβαδίζουν .
Εν σπέρματι η προσπάθεια προσπαθεί να βρει τον εαυτό της, να συγκροτηθεί και να σχηματοποιήσει την πολιτική φυσιογνωμία της παρέμβασης της.
Μιλώ ασφαλώς πάντα εξ ονόματος μου παρευρισκόμενος κριτικά και αναλαμβάνω την ευθύνη των όσων λέω και καταγράφω .
Ας πάρουμε τα πράγματα όμως από την αρχή
Τι είναι ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟΣ ?
Τι ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ?
Τι ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ?
Και ποιές οι διαφορές τους από την φιλανθρωπία και την ελεημοσύνη .
Πρέπει λοιπόν να ανατρέξουμε στην ιστορία, στις απαρχές της ανάπτυξης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
Ο συνεργατισμός σαν θεωρία, σαν ιδέα, σαν κίνημα εμφανίζεται και ωριμάζει στις αρχές του πρώιμου κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής από ιδιαίτερους ανθρώπους , κοινωνικούς επαναστάτες που προσπαθούν με τις κοσμοθεωρίες τους να βάλουν φρένο στην εξαθλίωση που γεννά η πρώιμη ανάπτυξη του καπιταλισμού και φέρνει σε ένδεια πλατιά στρώματα της κοινωνίας που ζουν.
Κατασκευάζονται θεωρητικά μοντέλα και επιχειρείται η εφαρμογή τους , έχουμε το κίνημα των ουτοπιστών σοσιαλιστών και των συνεργατιστών, που συμπλέκονται μεταξύ τους , μεγαλειώδης στιγμές αναδυόμενες μέσα από το ρεύμα και τους σπόρους του διαφωτισμού, που έφερε τον πολιτισμό και πάλι στην Ευρώπη μετά πολλούς αιώνες τυραννίας και αθλιότητος. Η περίοδος που ονομάστηκε κίνημα συνεργατισμού συνίσταται στο ότι ο άνθρωπος δρα σαν σύνολο απαλλαγμένο από κάθε νοσηρό ατομικιστικό συναίσθημα, ανεβαίνει οικονομικά συνεργαζόμενος με τους συνανθρώπους του και όχι εκμεταλλευόμενος από αυτούς .
Παράλληλα με το όραμα της πολιτικής και νομικής ισονομίας προωθείται και η οικονομική δημοκρατία
Ο Όρος συνεργατισμός είναι γενικός και αφορά την ιδέα και την θεωρία της συνεργασίας ,αυτό εκφράζεται και καλύπτεται με όλες τις μορφές της , τυπικές και άτυπες, με ιδεολογικές η με υλικές επιδιώξεις .
Ο όρος συνεταιρισμός, σε αντίθεση με τον συνεργατισμό είναι ειδικός και αφορά κάτι το συγκεκριμένο σε σχέση με την συνεργασία . Αναφέρεται δηλαδή σε μια μορφή συνεργασίας , σε μια οικονομική οργάνωση, η οποία έχει νομική κάλυψη και για την εκπλήρωση των σκοπών της ακολουθεί ορισμένους κανόνες και καταστατικές διατάξεις .
Η ιδέα του συνεργατισμού και οι ωφέλειες που είναι δυνατόν να προκύψουν από αυτόν είναι γνωστές στον άνθρωπο από τότε που αυτός αρχίζει να ζει και να παράγει εργαζόμενος στο πλαίσιο της πρώτης κοινωνικής ομάδας της οικογενειακής κοινότητας.
Κατά τις αρχές του μεσαίωνα στις πόλεις οργανώνονται οι συντεχνίες (GILDEN) και οι αδελφότητες (BRUDERSCHAFTEN) μεταξύ των επαγγελματοβιοτεχνών.
Αυτοί συγκροτούσαν επαγγελματικές οργανώσεις έχοντας σαν συμβόλαιο τον προφορικό όρκο για την παροχή αμοιβαίας βοήθειας για την από κοινού αντιμετώπιση της φτώχειας, της καταπολέμησης των ασθενειών, της πυρκαγιάς κλπ . Από την άλλη στον γεωργικό τομέα οι αγρότες οργανώνονται σε διάφορες άτυπες κατά αρχήν ενώσεις για την από κοινού εκμετάλλευση των λιβαδιών , την κατασκευή υδροφράγματων για την αποφυγή πλημμυρών κ.α.
Τέλος με την διακήρυξη του ΚΡΟΜΒΕΛ στην Αγγλία η οποία απέβλεπε στην προστασία των ατομικών ελευθεριών και την γαλλική επανάσταση με την οποία διακηρύσσονται τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτου ανατέλλει μια νέα εποχή για το μέλλον της ανθρωπότητας.
Όλα αυτά εμπνέουν νέους ιδεολόγους οι οποίοι ενστερνίζονται θεωρίες με νέες οικονομικές ηθικές και κοινωνικές αρχές που στόχο έχουν να αλλάξουν ριζικά όλα τα κατεστημένα κοινωνικοοικονομικά συστήματα, είναι η εποχή στα μέσα του 19 αιώνα που μπαίνουν οι βάσεις του συνεργατισμού.
Έχουμε τρεις σημαντικές επαναστάσεις:
Tην ΠΟΛΙΤΙΚΗ που αποβλέπει στην απελευθέρωση του ανθρώπου με τον οραματισμό της ισονομίας.
Την ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ με την οποία παραγκωνίζεται η εργατική δύναμη και εξαλείφονται η βιοτεχνία, η οικοτεχνία, και η χειροτεχνία .
Και την ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ που ξεκινά με την κατάρρευση του φεουδαρχικού συστήματος .
Φτάνουμε λοιπόν στην καρδιά του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής με την δημιουργία του μεγάλου κεφαλαίου , της συσσώρευσης , της κατοχής των τεχνικών μέσων παραγωγής από το μεγάλο κεφάλαιο και της αντικατάστασης των εργατικών χεριών από τις μηχανές.
Η αντικατάσταση των εργατικών χεριών από τις μηχανές δημιούργησε πληθώρα ανέργων εργατών οι οποίοι δεν μπορούσαν να απορροφηθούν από την βιομηχανία, σε κάποιο βαθμό συνέφερε το μεγάλο κεφάλαιο η ύπαρξη όλων αυτών των εξαθλιωμένων μαζών για να κρατά χαμηλά σε επίπεδο εξαθλίωσης τα μεροκάματα, ακόμη η εισαγωγή στους χώρους εργασίας παιδιών μέχρι και κάτω των 10 ετών επιτείνει το πρόβλημα .
Η φτώχεια η πείνα η εξαθλίωση επικρατεί παντού , κάθε κινητοποίηση πνίγετε στο αίμα .
Οι ανθρωπιστές και διανοούμενοι προσπάθησαν να αναπτύξουν διάφορες θεωρίες με στόχο να επιφέρουν κάποια κοινωνικοοικονομική μεταρρύθμιση στο πρώιμο κεφαλαιοκρατικό καθεστώς που στο ξεκίνημα του ακόμη δημιούργησε απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης .
Οι ιδεολόγοι και θεωρητικοί ήταν παρά πολλοί
Οι κυριότεροι που είναι και εκπρόσωποι και πρόδρομοι του σύγχρονου συνεργατικού κινήματος είναι οι εξής :
ΑΓΓΛΙΑ
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το συνεργατικό κίνημα ξεκινά από την Αγγλία και μάλιστα με τους συνεταιρισμούς καταναλωτών , αιτία του η ανάπτυξη της βιομηχανίας η εποχή της οπαίας ιστορικά αρχίζει στα μέσα του 18 αιώνια, σπουδαιότεροι συνεργατιστές είναι :
ROBERT OWEN 1771-1858
Ενστερνίστηκε τις ιδεες της εποχής για κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και ένα μέρος τους τις εφάρμοσε στο εργοστάσιο του, ελάττωσε τις ώρες εργασίας από 17 σε 10 την ημέρα, έδωσε αύξηση στους εργάτες και απαγόρευσε την εργασία σε παιδιά κάτω των 10 ετών
Έβλεπε στην θεώρηση του την λύση του κοινωνικού προβλήματος με την δημιουργία κοινοτήτων COMMUNITIES, οι οποίες θα βασίζονται στην κοινοκτημοσύνη για αυτό το λόγο χαρακτηρίστηκε και ένας από τους πατέρες του κομουνισμού, ακόμη πίστευε ότι το εμπορικό κέρδος είναι η πηγή κάθε κακού , η αιτία της αθλιότατος και του αγώνα μεταξύ των κοινωνικών ομάδων , το κέρδος δε αυτό προέρχεται από κάποια άδικη τιμή στην οποία πωλούνταν τα οικονομικά αγαθά, η τιμή αυτή είναι πολύ υψηλότερη από την τιμή κόστους η οποία είναι και δίκαιη , μίλησε ακόμη για την κατάργηση των ενδιάμεσων οι οποίοι εντελώς άσκοπα επιβαρύνουν την τελική τιμή των προϊόντων . Στην ιδέα του ελεύθερου ανταγωνισμού αντέταξε την ιδέα του συνεταιρισμού .
WILLIAM KING 1786-1856
Με βάση την θεωρία του ο εργατικός μισθός αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος της αξίας των παραγομένων προϊόντων από τους εργάτες. Eπεδίωκε την οργάνωση της παραγωγής προς το συμφέρον των εργαζομένων και την απελευθέρωση της εργασίας από το κεφάλαιο, έλεγε δε ότι συμφέρον των εργαζομένων είναι να συγκεντρώνουν την αγοραστική τους δύναμη, έχουμε την αυτοϋπεράσπιση των εργαζομένων μέσω των συνδικάτων τους και των συνεταιρισμών .
Για τον καταναλωτικό συνεταιρισμό έλεγε ότι αυτός οφείλει να αξιοποιήσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και να καρπωθεί για λογαριασμό τους τα κέρδη .
Ακόμη διακήρυττε ότι η συμμετοχή είναι προαιρετική και όχι υποχρεωτική.
Προώθησε όσο κανείς άλλος την ιδέα της αυτοβοήθειας και κατά βάση η συνεταιριστική του αντίληψη ήταν βαθύτατα θρησκευτική .
ΓΑΛΛΙΑ
CHARLES FOURIER 1771 -1837
Άσκησε έντονη κριτική κατά του κοινωνικοπολιτικού συστήματος στην Γαλλία και στον τρόπο εκμετάλλευσης και εξαθλίωσης των εργαζομένων στην βιομηχανία , σύμφωνα με τις ιδέες του προώθησε ένα συγκεκριμένο μοντέλο πολύ ιδιόρρυθμο για την οργάνωση της κοινωνίας σε συνεταιριστική βάση με το σύστημα των φαλλαγγείων , από θεωρητικής πλευράς θεωρείται σε παγκόσμια κλίμακα ένας από τους βασικότερους προδρόμους του σύγχρονου συναιτερισμου παραγωγής και του σοσιαλισμού .
LOUIS BLANC 1813-1882
Σύμφωνα με την θεωρία του οι συνεταιρισμοί παραγωγής θα λειτουργούσαν καλυτέρα από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις αφού θα εργαζόταν με χαμηλότερο κόστος έτσι θα δημιουργούσαν έναν ανταγωνισμό στους ιδιώτες επιχειρηματίες οι οποίοι μη μπορώντας σαν αντέξουν ζητούσαν την συνεργασία με τους συνεταιρισμούς
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Ferdinand Lassalle 1825- 1864
Έλεγε ότι στην ουσία οι κοινωνίες χωρίζονται σε δυο βασικές τάξεις η μια είναι εκείνη που έχει στα χέρια της τα μέσα παραγωγής και ζει από αυτά και η άλλη που διαθέτει την εργασία και αποζεί από αυτήν .
Ο τόκος του κεφαλαίου και το κέρδος της επιχείρησης είναι προϊόντα του εργάτη που ο επιχειρηματίας τα αφαιρεί από τον πραγματικό μισθό του .
Ήταν υπέρ του συνεταιρισμού παραγωγής και κατά του καταναλωτικού συνεταιρισμού τον οποίο θεωρούσε περιττό .
HERMANN SCHULTZE 1808 -1883
Προώθησε την ιδέα των προμηθευτικών συνεταιρισμών, οι πιστωτικοί αυτοί συνεταιρισμοί είχαν μέλη τους μικρούς βιοτέχνες και σημείωσαν μεγάλη επιτυχία με το γνωστό μέχρι σήμερα όνομα (λαϊκές τράπεζες) , το σύστημα του το στήριζε στην αλληλέγγυο ευθύνη των συνεταίρων και δεν ήθελε καμία εξωτερική βοήθεια ούτε από το κράτος γιατί πίστευε ότι αυτή θα οδηγούσε σε εξάρτηση και σε κηδεμονία του συνεταιρισμού από τους χρηματοδότες του.
Το μοντέλο του έλαβε μεγάλη έκταση στην Γερμανία
RAIFFEISEN 1818 – 1886
η εξεύρεση των απαιτούμενων κεφαλαίων στην εποχή του ήταν ιδιαίτερα δύσκολη για τους μικρούς γεωργούς οι οποίοι γίνονταν αντικείμενο εκμετάλλευσης των τοκογλύφων καθότι δεν υπήρχαν γεωργικά πιστωτικά ιδρύματα για να τους χορηγήσουν χαμηλότοκα δάνεια.
Η τοκογλυφία ήταν μια μάστιγα , το 1846 ίδρυσε μια καταναλωτική ένωση που σκοπός της ήταν η προμήθεια τροφίμων και σπόρων των φτωχών παραγωγών σε χαμηλές τιμές . Κατασκεύασε αρτοποιείο για την παρασκευή άρτου τον οποίο οι φτωχοί γεωργοί προμηθεύονταν στο ήμισυ της τιμής που επικρατούσε στην αγορά .
Επίσης ο RAIFFEISEN ήταν κατά της διανομής κερδών αφού ο συνεταιρισμός δεν επιδιώκει κέρδη από τις εργασίες του, αλλά η αποστολή του είναι η παροχή υπηρεσιών αντί λοιπόν διανομής κερδών πρότεινε τα περισσεύματα που θα έχει ο συνεταιρισμός να χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες της συνεταιριστικής επιχείρησης προς όφελος όλων .
Όλες αυτές οι ιδέες συναντηθήκαν με την σοσιαλιστική θεωρία και αποτελέσαν την υλική βάση της ανάπτυξής της .
Ο συνεργατισμός , η αλληλεγγύη, η αυτοβοήθεια, είναι επίκαιρες έννοιες όσο ποτέ σήμερα στην χώρα μας που τα αλλεπάλληλα μνημόνια καταρρακώνουν κάθε έννοια δικαίου ,κοινωνικού κράτους, αξιοπρέπειας .
Οι βασικές αρχές του συνεργατισμού όπως αυτές καταγράφηκαν και εκφράζουν το σύγχρονο κίνημα είναι οι εξής :
Α. Αυτοβοήθεια .Σημαίνει ότι η όποια συνεργατική δραστηριότητα αντλεί πόρους και χρήματα από τα ιδία της τα μέλη .
Β. Αυτοευθύνη Υπάρχει ιδία ευθύνη για ότι γίνεται εντός των συνεταιριστικών δραστηριοτήτων .
Γ. Αμοιβαιότητα μεταξύ των μελλών .Σημαίνει συνεργασία με το πνεύμα του (όλοι για έναν και ένας για όλους)και υπάρχει σαν έμβλημα του συνεργατισμού σε διεθνές επίπεδο .
Δ. Ισοτιμία .Ένα μέλος μια ψήφος .
Ε. Αυτοέλεγχος .Οι ενώσεις διέπονται από εσωτερικές διαδικασίες αυτοελέγχου μέσω δημοκρατικών διαδικασιών.
Έχουν όνομα όλα αυτά τα δεινά που υπόκειται ο ελληνικός λαός , μια πολιτική που τα υπηρετεί και μπάτλερ που τρέχουν πρόθυμοι ως σύγχρονοι εφιάλτες να τα υλοποιήσουν .
Πολλοί συνάνθρωποι μας βρίσκονται σε απόλυτη ένδεια και σε απελπιστική κατάσταση,οφείλουμε να είμαστε δίπλα τους όχι στα πλαίσια της φιλανθρωπίας αυτής που κατασκευάζουν όλοι αυτοί οι σκοτεινοί θεσμικοί κύκλοι που την χρησιμοποιούν για να κρύψουν τις ενοχές τους και είναι υπεύθυνοι για αυτό το χάλι.
Οι συνάνθρωποι μας δεν επιζητούν ελεημοσύνη αλλά την δυνατότητα να ζήσουν με αξιοπρέπεια .
Είναι φαρσοκωμωδία η έννοια της φιλανθρωπίας , είναι μέρος του συστήματος που προσχηματικά την χρησιμοποιεί για να κρύψει τις αμαρτίες και τις ενοχές του, και ακόμη δεν έχει καμία σχέση με το πρωτοχριστιανικό μήνυμα που είχε ένα βαθύτατο ανθρωπιστικό περιεχόμενο με διαφορετική εφαρμογή και έννοια .
Θεωρώ ότι πρέπει να σταθούμε αρωγοί σε αυτή την σημαντική προσπάθεια που γίνετε με συμβολικές παρεμβάσεις σήμερα ίσως αλλά με ένα καθόλα ουσιαστικό περιεχόμενο αύριο.
Oι εγχύσεις ζυμών εντός της κοινωνίας πάντα στην ιστορία έφερναν ανατροπές.
Ο εν υπνώσει δήμος μας πρέπει να αφουγκραστεί τα μηνύματα των καιρών .
Η ωραία κοιμωμένη πρέπει επιτέλους να ξυπνήσει .
Ας θυμηθούμε τον πάντα διαχρονικό Μπερτολτ Μπρεχτ στο ποίημα του .
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ
Βγες έξω, σύντροφε! Ρίσκαρε
Τη δεκάρα, που ούτε δεκάρα πια δεν είναι
Τον τόπο για ύπνο που πάνω του πέφτει η βροχή
Και της δουλειάς τη θέση που αύριο θα χάσεις!
Μπρος, στο δρόμο έξω! Αγωνίσου!
Να περιμένεις πια δε γίνεται, είναι αργά πολύ!
Βοήθα τον εαυτό σου βοηθώντας μας:
Κάνε πράξη την αλληλεγγύη!
Βγες έξω, σύντροφε, αντιμέτωπος με τα όπλα και
Διεκδίκησε το μεροκάματό σου!
Σαν ξέρεις πως δεν έχεις τίποτα να χάσεις
Όπλα αρκετά οι αστυνόμοι τους δεν έχουν!
Μπρος, στο δρόμο έξω! Αγωνίσου!
Να περιμένεις πια δε γίνεται, είναι αργά πολύ!
Βοήθα τον εαυτό σου βοηθώντας μας: Κάνε πράξη
Την αλληλεγγύη!
Και όλα αυτά ΕΝ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ 25 Δεκεμβρίου
του Σωτηρίου έτους 2012
Πολιτίδης Χρήστος
