Η πρόκληση της περιφερειακής αυτοδιοίκησης προ των πυλών

Η συζήτηση που άνοιξε γύρω από την “νέα αρχιτεκτονική του κράτους” φαίνεται ότι απέδωσε καρπούς. Η εισαγωγή του θεσμού της περιφερειακής αυτοδιοίκησης είναι η μείζων καινοτομία του Καλλικράτη. Σε μια κρίσιμη περίοδο, που όλοι οι θεσμοί είναι υπό αμφισβήτηση, θεμελιώνουμε δεκατρείς αυτοδιοικούμενες στην πράξη περιφέρειες.
Η ιδέα της διοικητικής διαίρεσης της χώρας σε αυτοδιοικούμενες περιφέρειες δεν είναι καινούργια. Ήδη το Σύνταγμα του 1927 υποδείκνυε μια τέτοια διοικητική μεταρρύθμιση. Ενδεχομένως να δείξαμε πως δεν έχουμε καλά αντανακλαστικά σαν λαός, αλλά έστω και τώρα, οι συγκυρίες μας υποδεικνύουν να τολμήσουμε τομές. 
Η αποκέντρωση, ως λειτουργία, επιδιώκει μια κοινωνία στην οποία οι συλλογικές αποφάσεις λαμβάνονται όσο γίνεται πιο κοντά στους πολίτες και ο καθένας από εμάς αποτελεί την πηγή της πολιτικής τους νομιμοποίησης. Η κο ινωνία δε, η οποία βασίζεται στον πολίτη, μπορεί να οικοδομηθεί μόνο με βάση την κοινή ανιδιοτέλεια των ατόμων. Παρ’ όλα αυτά, με μια ρεαλιστική ματιά, θα δούμε πως στην πράξη, υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην ιδεατή κατάσταση, και την πραγματικότητα, εξ αιτίας των επιλογών της κεντρικής εξουσίας.
Ήρθε η ώρα να διαπιστώσουμε αν η υλοποίηση της, που τόσα χρόνια εξαγγέλλουμε στους εαυτούς μας είναι εφικτή. Να δούμε αν αυτό που από αθηναϊκά χείλη αποκαλείται ισόρροπη ανάπτυξη σε όλα τα μήκη και πλάτη της χώρας, μπορεί να γίνει πράξη. Το γεγονός ότι ας πούμε ένα τεράστιο κομμάτι της ελληνικής βιομηχανίας έχει εγκατασταθεί στα όρια του Νομού Βοιωτίας εκμεταλλευόμενο παράθυρα της Νομοθεσίας, δείχνει στον πολίτη πως ζει σε έναν κόσμο πολιτικής και αναπτυξιακής βιτρίνας. Οι αρμοδιότητες της νέας Δευτεροβάθμιας Αυτοδιοίκησης ενδεχομένως να μας κάνουν να είμαστε πιο υπεύθυνοι και, – ας μου επιτραπεί – πιο αυτοδιοικούμενοι κατά τόπους, να μας επιτρέπουν να παίρνουμε περισσότερες πρωτοβουλίε ς. Οι πολίτες κάθε περιφέρειας θα έχουμε μεγαλύτερη ευχέρεια στη χάραξη των αναπτυξιακών μας σχεδίων με την εξουσία που θα δοθεί στους πανίσχυρους πλέον διοικητές των κρατιδίων που δημιουργούνται.
Αυτό το νέο ξεκίνημα δε μπορεί να είναι δεκτικό σε δυσάρεστες συνέπειες που κληρονομεί από το παρελθόν του ευρύτερου περιβάλλοντος του. Η ασφυξία που προκαλεί το νοσηρό κλίμα της κεντρικής πολιτικής σκηνής, και η δυσοίωνη πρόβλεψη για την πολιτική επιβίωση πολιτικού προσωπικού στο άμεσο μέλλον, κάνει πολλά στελέχη να αναζητούν διέξοδο για σταδιοδρόμηση στον Καλλικράτη. Σε όσες περιπτώσεις γίνει αυτή η υπόθεση πραγματικότητα, εύχομαι να μην κληρονομηθούν και οι παλιές λογικές.
Η ιδέα αυτή προϋποθέτει ενεργοποίηση των πολλών. Στην Ελλάδα του 2010 οι πολίτες οφείλουν να έχουν συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων. Να είναι οι ίδιοι οι ουσιαστικοί ρυθμιστές τα ζωής τους και να δώσουν στους αιρετούς τον ρόλο που θεσμικά έχουν. Της εκπροσώπ ησης.
Η νέα αυτή τάση αναζητά εκφραστές. Οι πολίτες αναζητούν αυτούς που θα τους βγάλουν από το αδιέξοδο. Συνθήκες πάντα υπήρχαν αλλά αποτυγχάναμε. Αλλά επειδή τελικά, όλα είναι ζήτημα ύπαρξης ή μη, πολιτικής βούλησης, αυτή η χρονιά είναι μια καλή ευκαιρία να ανανεώσουμε την εμπιστοσύνη μας στους διαχειριστές της εξουσίας, κάνοντας επιλογές που θα βρίσκονται σε κατεύθυνση αλλαγής νοοτροπίας. Γιατί οι αλλαγές στους θεσμούς, ή και στα πρόσωπα, δεν αρκούν. Με την ευκαιρία της αυτοδιοικητικής αναδιάρθρωσης, θέλουμε ριζική αλλαγή νοοτροπίας. Για να προσδώσουμε ο καθένας στον εαυτό του τα χαρακτηριστικά που αποτυπώνει η ετυμολογική προσέγγιση του Καλλικράτη, δηλαδή αυτόν που έχει καλή διοίκηση.