Οι δίαιτες υψηλές σε πρωτεΐνες και χαμηλές σε υδατάνθρακες διαφημίζονται εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια ως την εύκολη λύση για να χάσεις βάρος. Το κλασσικότερο παράδειγμα τέτοιας δίαιτας είναι η δίαιτα Άτκνις. Αυτές οι δίαιτες συνιστούν την υψηλή κατανάλωση πρωτεϊνών (περίπου 50-60% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης ενέργειας) και σχεδόν μηδενική πρόσληψη υδατανθράκων, εκεί που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά η κατανάλωση των πρωτεϊνών να ανέρχονται στο 15-20% και των υδατανθράκων στο 50-60% της συνολικής ημερήσιας πρόσληψης ενέργειας.
Ποιοι κίνδυνοι υγείας σχετίζονται με αυτές τις δίαιτες;
Οι υψηλοπρωτεϊνικές δίαιτες μπορούν να προκαλέσουν πληθώρα προβλημάτων υγείας όπως:
• Κέτωση. Με το να αποκλείεις τους υδατάνθρακες από τη διατροφή σου, αναγκάζεις τον οργανισμό σου να εισέλθει σε μία μεταβολική φάση η οποία ονομάζεται κέτωση. Σε φυσιολογική κατάσταση το σώμα χρησιμοποιεί του υδατάνθρακες για την παραγωγή ενέργειας. Ένα άτομο όταν βρίσκετε στη φάση της κέτωσης, και δεν έχει διαθέσιμους υδατάνθρακες από τη τροφή, χρησιμοποιεί τα λιπαρά οξέα του σώματος για να παράγει ενέργεια, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται κάποιες ουσίες που ονομάζονται κετόνες. Οι κετόνες μειώνουν το αίσθημα της όρεξης και αυξάνουν τη διούρηση με αποτέλεσμα να μειώνεται το βάρος του σώματος. Παρόλα αυτά, η κέτωση είναι μια σοβαρή παθολογική κατάσταση που διαταράσσει τη χημική ισορροπία του οργανισμού. Οι υποστηρικτές των διαιτών αυτών ισχυρίζονται πως το σώμα ρυθμίζει το επίπεδο των κετονών με τον ίδιο τρόπο που ρυθμίζει το ζάχαρο του αίματος ή το pH. Ωστόσο γεγονός είναι ότι η κέτωση προκαλεί: πονοκεφάλους, ζαλάδες, αναγούλα και άσχημη οσμή στο στόμα, ενώ τα άτομα που ακολουθούν τέτοιες δίαιτες νιώθουν συχνά κουρασμένα και ληθαργικά.
• Νεφρική ανεπάρκεια. Η κατανάλωση υψηλού ποσοστού πρωτεϊνών στη καθημερινή διατροφή μπορεί να οδηγήσει, μέσα σε ιδιαίτερα μικρό χρονικό διάστημα, σε δυσλειτουργία των νεφρών, καθώς, τα νεφρά απεκκρίνουν από τον οργανισμό τις προσλαμβανόμενες πρωτεΐνες.
• Υψηλά λιπίδια αίματος. Οι υψηλοπρωτεϊνικές δίαιτες που στηρίζονται την αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέας, γαλακτοκομικών υψηλών σε λιπαρά κ.τ.λ., καθώς και η υψηλή κατανάλωση λίπους, που συμπληρώνει την ημερήσια πρόσληψη ενέργειας, προκαλούν αύξηση στα λιπίδια του αίματος.
• Οστεοπόρωση. Η υπερκατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης σχετίζεται με την αυξημένη απέκκριση ασβεστίου από τα ούρα. Μακροχρόνιο αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι η αύξηση του κινδύνου εμφάνισης οστεοπόρωσης.
• Νεφρολιθίαση. Η υπερκατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης (κόκκινο κρέας, πουλερικά, αβγά, τυρί και ψάρι) ανεβάζει τον κίνδυνο εμφάνισης πετρών στα νεφρά.
• Καρκίνος. Ο καρκίνος αποτελεί ένα από το μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ιατρική κοινότητα. Το μόνο διατροφικό όπλο που μπορούμε να έχουμε στη πρόληψη του είναι μία ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει όλες τις ομάδες τροφίμων. Οι υψηλοπρωτεϊνικές δίαιτες αποκλείουν τουλάχιστον 3 ομάδες τροφίμων από την διατροφή μας (δημητριακά, φρούτα και λαχανικά) οι οποίες βάση των διεθνών συστάσεων θα έπρεπε να αποτελούν τη βάση της διατροφής μας. Επιπρόσθετα η υψηλή κατανάλωση κρέατος ενοχοποιείτε για αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου.
Είναι κατάλληλά αυτά τα διατροφικά μοτίβα για μένα;
Όλες οι δίαιτες αυτής της φιλοσοφίας υπόσχονται απώλεια βάρους. Ωστόσο καμία από αυτές δεν μιλά για μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας. Για να συμβεί με επιτυχία αυτό πρέπει να καταφέρει το άτομο να τροποποιήσει τη στάση του απέναντι στο φαγητό και να αποκτήσει μια ισορροπημένη διατροφή. Οι δίαιτες αυτές είναι ανεπαρκείς και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία του ατόμου. Επομένως πριν αρχίσουμε οποιαδήποτε προσπάθεια απώλειας βάρους θα ήταν σώφρων να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό για να εξασφαλίσουμε και μέγιστα μακροχρόνια αποτελέσματα, αλλά και την βέλτιστη δυνατή υγεία..
Βασιλική Μ. Γκέσου
Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Απόφοιτος Χαροκοπείου Παν/μίου Αθηνών
Μπουσίου & Εστίας 3, 50100 Κοζάνη
Τ. 2461501817 Κ. 6932727508
vgesou@gmail.com
