Στη χώρα μας, στη διοίκηση και την αυτοδιοίκηση, δεν κατορθώσαμε μέχρι σήμερα να έχουμε σταθερές και αποτελεσματικές δομές που να αντέχουν στο χρόνο και να λειτουργούν αποτελεσματικά, ώστε να υπηρετείται ο πολίτης και να διευκολύνεται η προώθηση της ανάπτυξης. Κινούνται όλα με τους δικούς τους αργόσυρτους ρυθμούς, δίνοντας την εντύπωση ότι βιώνουμε δύο Ελλάδες. Την Ελλάδα των οπισθοφυλακών και την Ελλάδα της δημιουργίας.
Είναι διάχυτη πλέον η εντύπωση ότι κανένας δεν θέλει να ταράξει τα νερά, να χαλάσει τη «ζαχαρένια» του , που λέει κι ο λαός, μια που κανείς δεν υφίσταται ποτέ οτιδήποτε. Η λογική του συνηθισμένου, λειτουργεί σε όλα τα επίπεδα και καταντά στην πιο διαβρωτική δύναμη της κοινωνίας. Πολλοί πιστεύουν πως κάποιος άλλος πάντα θα κινήσει τα νήματα και όχι εμείς οι ίδιοι. Η δύναμη της αδράνειας σ’ όλο το μεγαλείο της. Διαχρονικά όμως είναι σταθερή αντανάκλαση ενός αρρωστημένου και άκρως διαβρωτικού πελατειακού πολιτικού συστήματος, που κράτησε και κρατά τη χώρα μας σε υστέρηση.
Τα όποια θετικά βήματα αποκέντρωσης και ενίσχυσης του ρόλου της αυτοδιοίκησης, λίγα δειλά στη δεκαετία του 80, πιο τολμηρά και πιο σχεδιασμένα το 1994-1997 (Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις-Καποδίστριας-Περιφέρειες) που λειτουργούν μέχρι σήμερα, είναι ατελέσφορα, έχουν το στοιχείο της μεταβατικότητας και βρίσκονται σε λιμνάζοντα νερά. Αυτά τα βήματα δεν μπόρεσαν να αναιρέσουν την παθογένειά τους και γιαυτό πρέπει άμεσα να αλλάξουν.
Η σημερινή Κυβέρνηση, ο Πρωθυπουργός και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών φαίνονται αποφασισμένοι γι’ αυτή την τομή. Μια τομή, που μαζί με τις αλλαγές που θα επιχειρηθούν στο πολιτικό σύστημα της χώρας, θα απελευθερώσουν δυνάμεις στην κοινωνία και θα δώσουν νέες δυνατότητες στη χώρα.
Σήμερα με τη συμμετοχή μας στον κεντρικό πυρήνα του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος – και παρά τα τεράστια προβλήματά μας – σ’ ένα έντονα ανταγωνιστικό παγκόσμιο και ευρωπαϊκό περιβάλλον, δεν πρέπει να διστάσουμε να απαλλάξουμε τη χώρα από εκείνα τα θέματα πουν την κρατούν σε υστέρηση.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο δομών και λειτουργιών. Είναι πρωτίστως πολιτικό και δέσμιο των αναχρονιστικών αντιλήψεων που επικρατούν στην κεντρική πολιτική σκηνή. Ακόμη και σήμερα οι φορείς της κεντρικής πολιτικής εξουσίας, δίνουν την αίσθηση ότι κάνουν το «χατίρι» στους θεσμούς της αποκέντρωσης και στους πολίτες. Αυτά πρέπει να κοπούν με το μαχαίρι.
Ευτυχώς η σημερινή Κυβέρνηση δείχνει να έχει συγκροτημένο και ολοκληρωμένο σχέδιο για να υλοποιήσει τις πολιτικές της και φαίνεται να επικροτούνται οι πρωτοβουλίες της από την συντριπτική πλειοψηφία του Ελληνικού λαού, παρότι δεν έχουν ξεδιπλωθεί πλήρως το σύνολο των πολιτικών της.
Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι πως χωρίς ένα σύγχρονο πολιτικό σύστημα που να κατοχυρώνει μια κανονική πολιτική ζωή και χωρίς σύγχρονες και αποτελεσματικές δομές στο κράτος και την αυτοδιοίκηση, κανένα μέτρο δεν μπορεί να αποδώσει.
Είμαστε μια μικρή χώρα φορτωμένη με πολλά σχήματα διοίκησης και αυτοδιοίκησης, που αντί να εξυπηρετούν τον πολίτη και να συμβάλλουν στην προώθηση της ανάπτυξης, μάλλον καταδυναστεύουν πολλές φορές τον πολίτη και κρατούν τη χώρα σε υστέρηση. Πρέπει να πάψει πλέον ο πολίτης και τα προβλήματά του να μεταφέρονται από επίπεδο σε επίπεδο, και να μην επιλύονται ποτέ, ή να αργούν να επιλυθούν την ώρα που πρέπει. Είναι επομένως φυσικό επακόλουθο να παρεμβαίνει ο «μεσάζων», πολιτικός, ή άλλος και να έπεται δυστυχώς το «λάδωμα».
Η Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά όργανα πρέπει να έχουν μόνο επιτελικές λειτουργίες, να διαμορφώνουν πολιτικές και να έχουν σχέδιο υλοποίησης των πολιτικών τους, καθώς και μηχανισμούς μεταφοράς και παρακολούθησης αυτών στην Περιφέρεια.
Και όλα αυτά μπορούν μα επιτευχθούν με λίγα, ουσιαστικά και λειτουργικά σχήματα, με οργανική διάρθρωση μεταξύ τους κατοχυρώνοντας το ρόλο και την αυτοτέλεια του καθενός, με ισχυρούς ταυτόχρονα μηχανισμούς ελέγχου και εποπτεία αυτών, όπως λειτουργούν σε όλες τις ευνομούμενες κοινωνίες.
Ο Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, η ηγεσία του ΥΠΕΣ και το σύνολο της Κυβερνητικής μηχανής βρίσκονται μπροστά στις μεγάλες ευθύνες τους και έχουν μια χρυσή, την τελευταία ίσως ευκαιρία. Ο λαός ήδη έχει διαμορφώσει πολλές προσδοκίες και θα στηρίξει αυτό το μεγάλο εγχείρημα.
Σήμερα, όσο ποτέ, το κλίμα είναι ώριμο, τόσο σε επίπεδο κοινωνίας, όσο και σε πολιτικές δυνάμεις και στα συλλογικά όργανα της Αυροδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού. Είναι ώρα να κριθούν όλοι και ο καθένας στις ευθύνες του.
Πρέπει επί τέλους να συζητήσουμε σοβαρά: Τι κράτος θέλουμε, για ποιους το θέλουμε, μέχρι που πρέπει να φθάσει και πως πρέπει να διοικείται και να εποπτεύεται στην περιφέρεια. Μια συζήτηση που δεν κάναμε ποτέ. Όλες οι συζητήσεις και οι αλλαγές που έγιναν, είχαν το στοιχείο της αποσπασματικότητας και διεξάγονταν πάντα διάλογος που χωρίζονταν σε «φέτες». Αυτή είναι η δική μου εμπειρία, συμμετέχοντας σε πολλές συζητήσεις και επιτροπές, κυρίως στο Κέντρο, από τη θεσμική μου ιδιότητα (8 χρόνια Νομάρχης και μέλος του ΔΣ της ΕΝΑΕ. Γι’ αυτό και δεν επιτεύχθηκε ποτέ μια συγκροτημένη, συνεκτική άποψη για τη λειτουργία του κράτους στο σύνολό του.
Την τελευταία πενταετία καταναλωθήκαμε στη μαγεία και την αλχημεία των αριθμών, στην φλυαρία περί επανίδρυσης του κράτους και στην μαεστρία της «νομιμοποίησης της ανομίας και της φαυλότητας» σ’ όλα τα επίπεδα. Στη Γερμανία ο Βίσμαρκ είχε πει την ιστορική φράση: Αν θέλεις να καταστρέψεις τη χώρα, κάνε μια επιτροπή, και ανέθεσέ την σε τρεις καθηγητές. Εδώ χρειάστηκαν μόνο δύο και σε τόσο σύντομο χρόνο.
Ο Αλέκος Παπαδόπουλος σ’ ένα εμπνευσμένο, περιεκτικό και κατασταλαγμένο άρθρο του τον Οκτώβριο του 2006, αναφέρεται «στην ακατάσχετη ρητορική περί την αποκέντρωση….» και δίνει το φιλοσοφικό περιεχόμενο σε λίγες μόνο αράδες, που αξίζει να γραφούν στον επίλογο αυτού του άρθρου: «Αποκέντρωση σημαίνει ότι οι τοπικές κοινωνίες αξιοποιούν με δική τους αποκλειστική ευθύνη, τα ανθρώπινα και φυσικά διαθέσιμα της περιοχής τους, με στόχο την ενδογενή ανάπτυξη και την ανάδειξη και μεγέθυνση των τοπικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων τους. Και αναλαμβάνουν, χωρίς κεντρικούς πατερναλισμούς, την ευθύνη να κατοχυρώσουν τις συνθήκες συνοχής, αλληλεγγύης και ισότητας για όλους και όχι για λίγους», σημειώνοντας ταυτόχρονα πως η αποκέντρωση δεν είναι διοικητικό – γραφειοκρατικό σύστημα, αλλά βαθειά πολιτική και ιδεολογική επιλογή… Φιλοσοφημένα απλά και καθαρά λόγια ως καταστάλαγμα μιας πλούσιας εμπειρίας και μιας στάσης ζωής.
