Η λύση του ασφαλιστικού βρίσκεται στο χτύπημα της μεγάλης εισφοροδιαφυγής και στην αναπλήρωση του αποθεματικού των ταμείων. Οι συνταγές της αύξησης των ορίων ηλικίας και της μείωσης των συντάξεων είναι αδιέξοδες και έχουν αποτύχει πολλές φορές στο παρελθόν.
Τα παραπάνω τόνισε, μιλώντας στον «Π», ο επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΕΣΕΕ, Γιώργος Ρωμανιάς. Ο άνθρωπος που γνωρίζει όσο κανείς άλλος το ασφαλιστικό σύστημα, υπογράμμισε:
Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες δύο επιτροπών. Η πρώτη επιτροπή είναι για την διαδοχική ασφάλιση και έχει ένα εξειδικευμένο αντικείμενο. Πως δηλαδή θα δίνουμε τη σύνταξη πολύ νωρίτερα, απ’ ό,τι μέχρι σήμερα. Στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, δεν θα πρέπει η καταβολή της σύνταξης να ξεπερνά τους τρεις μήνες, ενώ σήμερα απαιτούνται περίπου δύο χρόνια. Από κει και πέρα, βλέπουμε πως θα βελτιώσουμε τις συντάξεις εκείνων που είναι ασφαλισμένοι σε περισσότερα από ένα ταμεία. Σήμερα με την ισχύουσα νομοθεσία, όσοι έχουν ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα ταμεία, έχουν συνολικά χαμηλότερα σύνταξη μέχρι 25%, σε σχέση με άλλους που είναι μόνο σε ένα ταμείο. Το πρόβλημα λοιπόν είναι πως θα εξισορροποιηθούν αυτές οι διαφορές και θα βελτιωθούν οι συντάξεις αυτών που είναι ασφαλισμένοι σε περισσότερα από ένα ταμεία.
Ο βαθμός βελτίωσης εξαρτάται από το πόσα χρόνια έχει κάποιος στο κάθε ταμείο. Σήμερα το σύνολο της σύνταξης αυτών που είναι ασφαλισμένοι σε περισσότερα από ένα ταμεία είναι το άθροισμα των κλασμάτων. Λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος που έχουν στο κάθε ταμείο και γίνεται ο υπολογισμός της σύνταξης με βάση τις καταστατικές διατάξεις του οικείου ταμείου. Τώρα θα γίνεται από το ταμείο που θα δίνει τη σύνταξη, έχουμε αφήσει σε εκκρεμότητα αν θα είναι ο τελευταίος ασφαλιστικός φορέας ή αν θα είναι ο ασφαλιστικός φορέας στον οποίο έχει τα περισσότερα ένσημα. Σε κάθε περίπτωση αυτός ο φορέας θα υπολογίσει τη σύνταξη με τις δικές του διατάξεις και κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην έχει απώλειες αυτός που είναι ασφαλισμένος σε περισσότερα από ένα ταμεία.
Έχουμε τη δεύτερη, τη μεγάλη όπως λέμε επιτροπή. Έχει ξεκινήσει τη λειτουργία της, έγινε μία συνεδρίαση και προσδιορίσαμε την επόμενη συνεδρίαση στις 22 Δεκεμβρίου και έχουμε ορίσει ενότητες, με τις οποίες θα περπατήσει.
Να σημειώσω ότι υπάρχει ομοφωνία στην διάγνωση του προβλήματος. Όλοι συμφωνούμε ότι το πρόβλημα είναι μεγάλο. ‘Ο,τι δηλαδή το ασφαλιστικό έχει τεράστια ελλείμματα και ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει βιωσιμότητα για το μέλλον. Ενώ όμως έχουμε συμφωνήσει όλοι στη διάγνωση, διαφωνούμε στη θεραπεία. Δηλαδή στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να αναταχθεί το σύστημα. Μία ομάδα φαίνεται να υποστηρίζει την παραδοσιακή πρακτική. Δηλαδή, να ανεβάσουμε τα όρια ηλικίας, να αυξήσουμε τις ασφαλιστικές εισφορές, να μειώσουμε τις συντάξεις. Αυτή την πρακτική την ακολουθούμε τώρα εδώ και είκοσι χρόνια στην Ελλάδα, αλλά είναι αδιέξοδη. Κάθε χρόνο επαναλαμβάνουμε τα ίδια πράγματα. Οι μελέτες που έχουμε κάνει εμείς δείχνουν ότι εάν ανεβάσουμε για δύο χρόνια τα όρια ηλικίας, αν δηλαδή πάμε από τα 65 στα 67 για όλους τους Έλληνες, τότε το σύστημα θα κερδίσει συνολικά εξίμησι μήνες περαιτέρω βιωσιμότητας. Δεν είναι αποτελεσματική αυτή η μέθοδος και γι’ αυτό την επαναλαμβάνουμε κάθε τόσο.
Εμείς πιστεύουμε λοιπόν ότι είναι άλλη η μέθοδος για να λυθούν τα μεγάλα προβλήματα. Ποια είναι αυτή; Πρώτον πρέπει να αντιμετωπιστεί η έλλειψη αποθεματικών στο σύστημα. Το ελληνικό σύστημα είναι το μοναδικό στην Ευρώπη που δεν έχει αποθεματικά, του φάγανε τα αποθεματικά. Τη μια ο Μεταξάς δήμευσε την περιουσία, την άλλη έχουμε το νόμο 1611 που επί είκοσι χρόνια άφησε τα αποθεματικά άτοκα, την άλλη έχουμε το σκάνδαλο του χρηματιστηρίου, πριν από λίγα χρόνια είχαμε το δομημένα ομόλογα. Όλα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα το σύστημα να μην έχει αποθεματικά. Κανένα άλλο σύστημα στην Ευρώπη δεν έχει αυτά τα χάλια. Όλοι έχουν αποθεματικά. Εμείς δεν έχουμε, είναι ένα σύστημα γυμνό το ελληνικό ασφαλιστικό. Θα πρέπει λοιπόν να βρεθούν πόροι για να μπουν στο ταμείο να αναπληρώσουμε τα αποθεματικά τα οποία έχουν κλαπεί, έχουν σπαταληθεί. Αυτό λοιπόν είναι το κεντρικό πρόβλημα. Αν δεν βάλουμε τα χρήματα στο ταμείο και περιμένουμε κάθε χρόνο από τις εισφορές να πληρώνουμε τις συντάξεις, δεν λύνεται το πρόβλημα. Σήμερα οι μελέτες δείχνουν ότι χρειάζονται 7,5 έως 8 εργαζόμενοι για να καταβληθεί η σύνταξη ενός συνταξιούχου. Ο αριθμός των συνταξιούχων έχει αυξηθεί και δυστυχώς ο αριθμός των εν ενεργεία εργαζομένων έχει μειωθεί. Αυτό βλέπουμε να συμβαίνει εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Αυτό οφείλεται βέβαια στη μεγάλη εισφοροδιαφυγή, στην ανασφάλιστη, μαύρη εργασία και σε κάθε περίπτωση αυτές οι ανωμαλίες είναι κεντρικές ανωμαλίες του συστήματος.
Ένα δεύτερο ζήτημα που προκύπτει επομένως, είναι να σταματήσει η εισφοροδιαφυγή. Αυτό το αίσχος της ανασφάλιστης μαύρης εργασίας. Σήμερα 1.100.000 εργαζόμενοι δουλεύουν σε καθεστώς μαύρης και ανασφάλιστης εργασίας, εκ των οποίων οι 600.000 είναι Έλληνες και οι 500.000 αλλοδαποί.
Ένα τρίτο θέμα – πολύ βασικό – είναι το κράτος να πληρώνει αυτά που οφείλει εκ του νόμου. Δεν μπορεί το κράτος να ψηφίζει νόμους και στη συνέχεια να μην πληρώνει αυτά που προβλέπουν οι νόμοι που ψηφίζει. Δυστυχώς αυτό γίνεται τα τελευταία χρόνια και βεβαίως αυτό πρέπει επιτέλους να σταματήσει. Αυτά είναι τα κεντρικά προβλήματα και αυτά πρέπει να αντιμετωπιστούν. Πρέπει να φύγουμε από την λογική της μείωσης των συντάξεων και της αύξησης των ορίων ηλικίας. Για να γίνει κατανοητό αυτό, θα προσθέσω τούτο: Από τις μελέτες προκύπτει ότι εάν η εισφοροδιαφυγή που σήμερα είναι 30% στο ΙΚΑ, 35% στον Οργανισμό Ελεύθερων Επαγγελματιών και 50% στον ΟΓΑ, εάν πέσει στο 20%, μόνο από αυτόν τον λόγο, το σύστημα θα κερδίσει 7,5 χρόνια περαιτέρω βιωσιμότητας. Όλα αυτά λοιπόν δείχνουν προς τα πού πρέπει να πάμε. Αν συνεχίσουμε την παραδοσιακή παλιά πρακτική, πάλι μετά από ένα χρόνο θα ξανακουβεντιάζουμε πάλι να ανεβάσουμε ξανά τα όρια ηλικίας. Δεν είναι λογική αυτή.
Εμείς έχουμε υποδείξει 35 πηγές από τις οποίες μπορούν να αντληθούν τα αποθεματικά. Σ’ αυτές δεν περιλαμβάνεται η έμμεση φορολογία, ούτε καν ο κρατικός προϋπολογισμός. Είναι νέες πηγές, έχουμε κάνει μια περιήγηση σε όλη την Ευρώπη και έχουμε δει τι έκαναν οι άλλες χώρες και έχουμε βγάλει κάποια συμπεράσματα, τα οποία μπορούμε να μεταφέρουμε και στην Ελλάδα. Εμείς λοιπόν έχουμε υποδείξει αυτές τις 35 πηγές. Ενδεικτικά θα σας πω μόνο μία: Οι αντικειμενικές αξίες της δημόσιας περιουσίας. Δηλαδή όταν ανεβαίνουν οι αξίες της περιουσίας του κράτους – όχι των ιδιωτών – σ’ αυτή την περίπτωση – στη διαφορά μεταξύ της καινούργιας και της παλιάς αξίας, ένα ποσοστό 15% να πηγαίνει στα αποθεματικά του συστήματος.
Διακινδυνεύοντας μία εκτίμηση για το τι πρόκειται να πράξει η κυβέρνηση, ο κ. Ρωμανιάς, υπογράμμισε: Νομίζω ότι ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας και δεν θα μειωθούν οι συντάξεις. Φαίνεται μέχρι τώρα ότι ο υπουργός έχει απορρίψει αυτή την παραδοσιακή και ατελέσφορη μέθοδο. Επομένως εκ των πραγμάτων είναι κοντά στη δική μας κατεύθυνση. Άλλο όμως τι λέει ο υπουργός και άλλο τι λέγεται μέσα στην επιτροπή. Μέχρι στιγμής δεν μπορώ να έχω οριστικά συμπεράσματα, φαίνεται όμως ότι θα υπάρξει σύμπλευση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, δεν θα έχουμε διαφορές. Όμως φαίνεται ότι μεταξύ των διορισμένων μελών της κυβέρνησης, ορισμένοι έχουν διαφορετικές απόψεις. Εάν επιμείνουν σ’ αυτές τις απόψεις, όταν θα έρθει η επιτροπή να βγάλει το πόρισμά της, θα υπάρξει μία διαφοροποίηση, μία απόκλιση μεταξύ των απόψεων των μελών της επιτροπής. Εφ’ όσον λοιπόν το πόρισμα της επιτροπής σε ορισμένα ζητήματα παρουσιάσει αποκλίνουσες απόψεις, τότε «το φίδι από την τρύπα» θα το βγάλει η κυβέρνηση, η οποία θα κληθεί να αποφασίσει.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΗΤΤΑΣ
