Αν και η κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας ταλανίζεται με το θέμα της ιδιωτικοποίησης της «μικρής ΔΕΗ», δεν θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ περαιτέρω σε αυτό. Εξάλλου, ήμουν ο πρώτος που ανέλυσα με λεπτομέρεια τα σχέδια της κυβέρνησης για το συγκεκριμένο θέμα πριν από 4 μήνες (5 Μαρτίου – Εφημερίδα «Πτολεμαίος»), τονίζοντας την ανάγκη συντονισμένων αντιδράσεων. Την ίδια εκείνη περίοδο – αλλά και τους μήνες που ακολούθησαν μέχρι πολύ πρόσφατα – οι αυτοδιοικητικές αρχές, οι συνδικαλιστές της ΔΕΗ και οι λοιποί παράγοντες της περιοχής μας κοιμόντουσαν τον «ύπνο του δικαίου». Βγάζοντας ανούσιες ανακοινώσεις για το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων και την μείωση που έγινε εις βάρους της ΔΕΗ, καθώς και για άλλα δευτερεύοντα θέματα. Οι αντιδράσεις σας τώρα είναι προσχηματικές και δυστυχώς (πολύ) καθυστερημένες κύριοι. Η κατάσταση είναι πλέον μη-αναστρέψιμη και καλό θα ήταν, να πείτε την αλήθεια στον κόσμο.
Θα ήθελα να εκφράσω κάποιες σκέψεις μου, όσον αφορά την βιωσιμότητα του ελληνικού δημοσίου χρέους. Θα προσπαθήσω να το κάνω χωρίς περίπλοκους οικονομικούς όρους και αλφαριθμητικές αναλύσεις που κουράζουν. Είναι απαραίτητο ο «μνημονιακός Έλληνας» να εκμεταλλεύεται κάθε ευκαιρία βελτίωσης της αισιοδοξίας του και αυτήν την στόχευση έχει η ανάλυσή μου. Εξάλλου, η αγορά είναι θέμα «ψυχολογίας» λένε οι ειδικοί…
Καταρχήν να καταρρίψω ένα μύθο που ακούγεται συχνά από τα ΜΜΕ, πολιτικούς, πολιτικάντηδες, και λοιπούς εκφραστές της άκρατης καταστροφολογίας. Ο μύθος είναι πως το ελληνικό δημόσιο χρέος «αυξήθηκε», από τότε που ξεκίνησε η κρίση. Δεν ισχύει. Το ελληνικό χρέος σε απόλυτα νούμερα, βρίσκεται στα ίδια επίπεδα του 2009. Περίπου 320 δις ευρώ. Αυτό που αυξήθηκε είναι ο λόγος δημοσίου χρέους/εθνικού εισοδήματος (ΑΕΠ). Αυξήθηκε το «πόσα χρωστάμε», σε σχέση με το «πόσα βγάζουμε» ως χώρα δηλαδή. Οπότε την επόμενη φορά που θα ακούσετε πως το δημόσιο χρέος «αυξήθηκε» το 2014 στο 171% του ΑΕΠ (ενώ το 2009 ήταν στο 115% του ΑΕΠ), απλά προσπεράστε την είδηση ως συνειδητή παραπληροφόρηση. Χρωστάμε τα ίδια. Απλά πλέον βγάζουμε λιγότερα…
Βέβαια σωστά θα αναρωτηθεί κάποιος πως «είναι δυνατόν μετά από τόσες μειώσεις στα εισοδήματά μας εδώ και 4 χρόνια, να χρωστάμε τα ίδια με πριν από την κρίση;» Και εδώ, η αλήθεια βρίσκεται κάπου στην μέση. Το ελληνικό δημόσιο χρέος μπορεί σε απόλυτα νούμερα να τρομάζει. Ωστόσο δεν έχει καμιά σχέση με τα δημόσια χρέη άλλων χωρών. Εξηγούμαι:
Ο τρόπος που συνήθως δανείζονται τα κράτη και δανειζόταν και η χώρα μας μέχρι πριν από την κρίση, είναι μέσω της αγοράς ομολόγων. Βγάζει δηλαδή μια χώρα ένα χρεόγραφο, ότι χρειάζεται πχ 5 δις ευρώ. Και έρχεται μια μεγάλη ξένη τράπεζα και αγοράζει το συγκεκριμένο ομόλογο, δίνοντας αυτό το ποσό στην χώρα. Υποχρέωση της χώρας, είναι να επιστέψει το ποσό του ομολόγου όταν αυτό λήξει και την επιπλέον επιβάρυνση του επιτοκίου. Το επιτόκιο των ομολόγων (δηλαδή το λεγόμενο «κόστος δανεισμού») καθορίζεται μέσω των γνωστών σπρεντς (spreads). Μια χώρα με ισχυρή οικονομία έχει χαμηλά σπρεντς, δηλαδή δανείζεται με χαμηλό επιτόκιο. Μια αδύναμη οικονομικά χώρα, έχει υψηλά σπρεντς. Καθότι είναι πιο υψηλό το ρίσκο για τον δανειοδότη, να της δανείσει.
Τα περισσότερα ήδη των ομολόγων έχουν διάρκεια 10 χρόνια. Δηλαδή μετά από 10 χρόνια, η χώρα που δανείστηκε υποχρεούται να επιστρέψει το ποσό συν τους προβλεπόμενους τόκους. Και το δημόσιο χρέος σχεδόν όλων των χωρών αποτελείται από ομολόγα. Εκτός της Ελλάδας. Διότι τα 210 δις (από τα 320 που χρωστάμε) δόθηκαν στην χώρα μας, μέσω των δανείων της Τρόικας. Αυτό σημαίνει για την Ελλάδα δύο πράγματα:
Το πρώτο είναι πως τα επιτόκια για την Ελλάδα είναι εξαιρετικά χαμηλά. Δανειστήκαμε με μεσοσταθμικό επιτόκιο 1,5% ενώ μια μέση ευρωπαϊκή χώρα δανείζεται με 3% και πολλές χώρες (πχ Ιταλία, Ισπανία) δανείζονταν με 5 ή 6%. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως μπορεί και η Ελλάδα και η Ισπανία να δανειστούν το ίδιο ποσό (πχ 10 δις), αλλά η Ελλάδα πρέπει να επιστρέψει 10,15 δις ενώ η Ισπανία 10,60 δις. Το δεύτερο και κύριο είναι ο χρόνος επιστροφής των χρημάτων. Τα περισσότερα κρατικά ομόλογα είναι δεκαετή. Δηλαδή μετά από 10 χρόνια, η χώρα υποχρεούται να επιστρέψει το ποσό που δανείστηκε, συν τον προβλεπόμενο τόκο. Οι όροι της δανειακής σύμβασης της Τρόικας με την Ελλάδα, προβλέπουν αποπληρωμή των δανείων μέχρι το…. 2057! Δηλαδή μπορεί η Ελλάδα να χρωστά 320 δις ευρώ αλλά έχει 40 χρόνια διάρκεια να τα αποπληρώσει, ενώ η Ιταλία και η Ισπανία πρέπει να αποπληρώσουν τα δημόσιο χρέος τους σε 10 χρόνια (μέγιστο).
Οι παραπάνω λόγοι μετατρέπουν το φαινομενικά τρομακτικό ελληνικό δημόσιο χρέος, σε διαχειρίσιμο και αυτό ακριβώς αναφέρουν πολλές μελέτες χρηματοπιστωτικών οίκων. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήδη αντιδρούν στην περαιτέρω ονομαστική μείωση του ελληνικού χρέους. Δεν είναι όλα τόσο μαύρα λοιπόν. Η ελληνική οικονομία έχει περισσότερη ανάγκη τις μεταρρυθμίσεις, που πρέπει επιτέλους να γίνουν. Αν τις ολοκληρώσει, μπορεί να υπάρξει πραγματική προοπτική.
Παύλος Κιλίντζης
pkilintzis@gmail.com
Διπλωματούχος Ηλεκτρονικός
Μηχανικός
MSc (Τηλεπικοινωνίες),
ΜΒΑ (Διοίκηση Επιχειρήσεων)
