Τον Ιούνιο του 1922, δύο μόλις μήνες πριν από τη συμφορά της Σμύρνης, ξεκινάει το τραγικότερο καλοκαίρι του Ελληνισμού.
Η Ελληνική κυβέρνηση δικαιολογημένα εκφράζει την ανησυχία της. Εδώ και 10 μήνες, η στρατιά μας της Μικράς Ασίας κουρασμένη έπειτα από τις τιτάνιες μάχες στο «Καλέ Γκρότο» και στο «Τσαλ Νταγ», έχοντας πλησιάσει στα πρόθυρα σχεδόν της Άγκυρας, έχει αναγκαστεί να αναδιπλωθεί.
Από το Σεπτέμβριο του 1921 έχει λάβει διάταξη αμυντική στη γραμμή Κίος-Εσκί Σεχίρ-Αφιόν Καραχισάρ, με το τεράστιο μέτωπο των 700χλμ. Και την απόσταση των 300χλμ. Από τις βάσεις ανεφοδιασμού της στα Μικρασιατικά παράλια.
Κάθε μέρα που περνάει, τα κεμαλικά στρατεύματα ενισχύονται. Όχι από τους εχθρούς της Ελλάδος, αλλά από τους «Συμμάχους» της! «Συμμαχικά» πλοία, Γαλλικά και Ιταλικά, κουβαλούν όπλα και πυρομαχικά, τα οποία προορίζονται κατά των Ελλήνων!
Οι Βρετανοί παίζουν το παιχνίδι τους, μοιάζουν-όπως θα γράψει αργότερα ο Τσόρτσιλ-μ΄ εκείνους που παρέχουν συμβουλές σε κάποιον που πνίγεται, αλλά τον αφήνουν αβοήθητο στη θάλασσα να πνιγεί! Στην Αθήνα βλέπουν τη θύελλα να έρχεται και αγωνιούν. Ο Υπουργός Οικονομικών Πρωτοπαπαδάκης έχει «διχοτομήσει» το χαρτονόμισμα επιχειρώντας έτσι αναγκαστικό εσωτερικό δανεισμό. Την τρίμηνη ανακωχή που πρότειναν οι «σύμμαχοι», στις 10 Μαρτίου του 1921, την έχει αποδεχθεί η Ελλάδα, αλλά την έχουν απορρίψει η Κεμαλικοί. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις η κυβέρνηση θα επανεξετάσει την πρόταση την οποία είχε υποβάλλει ο Ιωάννης Μεταξάς, 15 μήνες νωρίτερα, στις 7Απριλίου 1921. Να προελάσουν τα στρατεύματά μας της Θράκης προς την Κωνσταντινούπολη και να την καταλάβουν.
«Αριστοτεχνικό σχέδιο» θα το χαρακτηρίσει ο Τσόρτσιλ προσθέτοντας «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Έλληνες ήταν σε θέση να το εκτελέσουν και μόνο αυτή η απειλή, ότι θα το πραγματοποιούσαν, προκάλεσε ταραχή στους Τούρκους εις την Άγκυραν».
Αμέσως τρία συντάγματα και δύο τάγματα πεζικού θα φύγουν από την Ιωνία για τη Θράκη. Δύο νέες Μεραρχίες θα συγκροτηθούν. Η Α΄ στην Τυρολόη και η Β΄ στις Σαράντα Εκκλησίες. Μαζί με την έκτη και τη Μεραρχία της Αδριανούπολης , που είναι ήδη στην Θράκη, θα συγκροτήσουν το Δ΄ Σώμα Στρατού, του οποίου Σωματάρχης θα γίνει στις 16 Ιουνίου ο Υποστράτηγος Αρ. Βλαχόπουλος. Η κυβέρνηση με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης επιδιώκει
– Να στερήσει τον Κεμάλ από την κυριότερη βάση ανεφοδιασμού του και να τον αναγκάσει να δεχθεί την ανακωχή.
– Να εμψυχώσει το πεσμένο ηθικό στρατού και λαού.
– Να αναγκάσει τους «Συμμάχους», σε περίπτωση που θα εμποδίσουν την προέλαση του στρατού μας, να συντομεύσουν την ειρηνική διευθέτηση του Μικρασιατικού προβλήματος.
-Να εξασφαλίσει-για καλό και για κακό-τα σύνορα προς τη Βουλγαρία.
Στις 10 Ιουλίου ο Αρχιστράτηγος Χατζηανέστης καταφθάνει στον Πειραιά και έρχεται σε επαφή με τον πρωθυπουργό και τον Υπουργό στρατιωτικών πάνω στο «Αβέρωφ» στο Κερατσίνι, υπό συνθήκες αυστηρής μυστικότητας, φυσικά άσκοπης, αφού οι «συμμαχικές» Αρχές στην Κωνσταντινούπολη έχουν αντιληφθεί την ενίσχυση των δυνάμεων μας στη Θράκη καθώς και τη μεταφορά και αποθήκευση πετρελαίου στην Αλεξανδρούπολη και δεν έχουν καμία αμφιβολία για το που προορίζονται οι δύο νέες Μεραρχίες. Αποφασίζεται να ξεκινήσει η προέλαση-ουσιαστικά στρατιωτικός περίπατος-τα χαράματα 16 Ιουλίου.
Ο Αρχιστράτηγος οδεύει στη Ραιδεστό, απ΄ όπου θα διευθύνει την επιχείρηση. Οι «Σύμμαχοι» έχουν αντιληφθεί τα πάντα και στις 15 Ιουλίου ο Βρετανός επιτετραμμένος στην Αθήνα διαμηνύει ότι δεν θα επιτραπεί στα Ελληνικά στρατεύματα να προχωρήσουν στην ουδέτερη ζώνη. Η Κυβέρνηση δίνει εντολή στον αρχιστράτηγο για αναστολή των επιχειρήσεων μέχρι νεοτέρας διαταγής. Στις 18 Ιουλίου ο Γάλλος πρεσβευτής στην Αθήνα πληροφορεί τον Υπουργό Εξωτερικών ότι οι Κυβερνήσεις των «Συμμάχων» δεν θα επιτρέψουν την προς Κωνσταντινούπολη προέλαση μέσα από την «Ουδετέρα Ζώνη» και ότι ο Αρχηγός των Συμμαχικών Δυνάμεων, Βρετανός στρατηγός Χάριγκτον, πήρε διαταγές «όπως αποκρούσει δια της βίας πάσα στρατιωτική κίνηση κατά της υπό των στρατευμάτων αυτών κατεχόμενης ζώνης».
Ο Χάριγκτον θα πάει αυθημερόν στην Τσατάλτζα και θα προειδοποιήσει τον Χατζηανέστη να μην κινηθεί. Θέατρο του παραλόγου! Οι «σύμμαχοι» προστατεύουν την πρωτεύουσα. Ποια πρωτεύουσα; Την ελληνική Κωνσταντινούπολη. Από ποιον; Από τον…… Σύμμαχό τους! Γνήσιο θέατρο του παραλόγου! Όπως πολύ σοφά λέει και ο λαός «Αν έχεις τέτοιους φίλους τι να τους κάνεις τους εχθρούς». Τον υποκριτικό ισχυρισμό τους περί «ουδετέρας ζώνης» θα μεριμνήσουν οι «Σύμμαχοι» να τον ξεχάσουν όταν λίγες εβδομάδες μετέπειτα, τα νικηφόρα κεμαλικά στρατεύματα θα προχωρήσουν προς Κωνσταντινούπολη, θα επιτρέψουν να περάσουν μέσα από την ουδέτερη ζώνη δίχως να προβάλουν καμία αντίσταση. Αυτό που δεν επέτρεψαν στον έναν εμπόλεμο, στο σύμμαχό τους, θα το επιτρέψουν στον άλλον, τον εχθρό τους.
Αν η επιχείρηση είχε γίνει, δεν θα γλιτώναμε βέβαια την Ελληνίδα Ιωνία, γιατί αυτή στη διπλωματική σκακιέρα είχε χαθεί οριστικά από τους πρώτους μήνες του 1922, θα ήταν εφικτό όμως να αποκρούσουμε τη συμφορά της Σμύρνης, την πυρπόληση, τις σφαγές, τον άγριο ξεριζωμό. Θα ήμασταν σε θέση να κρατήσουμε την Ανατολική Θράκη.
Εκεί θα κατέφευγαν οι χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και η Τουρκία δεν θα πατούσε από τότε με το ένα πόδι στην Ευρώπη. Θα αποτελούσε ένα κράτος εξ ολοκλήρου Ασιατικό. Και όλα αυτά, αν δεν παιζόταν εις βάρος μας συμμαχική κακοπιστία, η οποία κορυφώθηκε όταν δεν μας επέτρεψαν να προχωρήσουμε και να εισχωρήσουμε στην πόλη. Αυτοί λοιπόν ήταν οι κατά τα άλλα «αγαπητοί μας Σύμμαχοι», οι οποίοι ακόμη και τώρα καταδιώκουν τον ελληνισμό, παίζοντας ένα δεξιοτεχνικό και καλά οργανωμένο παιχνίδι σε διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο.
Με εκτίμηση
Ιορδάνης Καμπουρίδης
