Η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη πολιτική πρόκληση σε πλανητικό επίπεδο. Είναι η πρόκληση για την ανάκτηση μιας νέας κοινωνικής συλλογικότητας και μιας νέας κοινωνικής ταυτότητας που θα αφορά όλους μας και κάθε πολίτη χωριστά.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν είναι μόνον οικολογικές, αλλά και κοινωνικές. Με νέες ανισότητες να παράγονται τόσο ανάμεσα στις χώρες, όσο και ανάμεσα σε κοινωνικές ομάδες στην ίδια χώρα. Και με τις συνέπειές της να πλήττουν ιδιαίτερα τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Η κλιματική αλλαγή μας φέρνει αντιμέτωπους με νέες προκλήσεις, σε όλους τους τομείς: την οργάνωση της παραγωγής και της κοινωνίας, τις αναπτυξιακές προτεραιότητες, τα καταναλωτικά πρότυπα. Τα αναπτυξιακά μοντέλα που έρχονται από το παρελθόν έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητές τους να δώσουν λύσεις στο παρόν και το μέλλον.
Σήμερα ξέρουμε ότι μέχρι το 2030 οι παγκόσμιες ενεργειακές ανάγκες θα είναι κατά 50% μεγαλύτερες. Γνωρίζουμε ότι μέχρι το 2050 οφείλουμε να μειώσουμε κατά 50% τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, για να αποφευχθούν σοβαρές αλλαγές στο κλίμα. Και βέβαια, είναι σαφές ότι αυτές οι δύο απαιτήσεις, που από πρώτη ματιά φαίνονται αντιφατικές, πρέπει να υπηρετηθούν ταυτόχρονα, γιατί η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική αλλαγή είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους.
Η κλιματική αλλαγή θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη διεθνή ασφάλεια και σταθερότητα πολύ μεγαλύτερες από εκείνες της οργανωμένης τρομοκρατίας. Το κόστος της αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην οικονομία και στην κοινωνία θα είναι στο άμεσο μέλλον πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της πρόληψης και θα είναι ένα κόστος δυσβάστακτο για την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Ο πλανήτης μας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια καλπάζουσα επισιτιστική κρίση. Η αύξηση των τιμών των τροφίμων απειλεί εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν με λιγότερο από ένα ευρώ την ημέρα. Ακόμα και στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα χαμηλά και τα πρώην μεσαία οικονομικά στρώματα δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν το κόστος της διατροφής τους, για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία της ηπείρου.
Το γεγονός αυτό προσθέτει έναν παράγοντα αποσταθεροποίησης στην εξίσωση της παγκόσμιας ασφάλειας. Τα σύνορα δεν θα σταματήσουν τους πεινασμένους και η πίεση στις διεθνείς ισορροπίες θα καταστεί ασφυκτική, αν δεν πετύχουμε να αναστρέψουμε την εξέλιξη που διαφαίνεται.
Ενέργεια, καύσιμα και τροφή, είναι οι τρεις πλευρές που διαμορφώνουν το τρίγωνο της κλιματικής αλλαγής. Πολλοί αναλυτές σημειώνουν ότι η μαζική στροφή στην παραγωγή βιοκαυσίμων, στέρησε πολύτιμες γαίες από την καλλιέργεια τροφίμων και συνέβαλε έτσι σημαντικά στην αλματώδη αύξηση της τιμής τους.
Βρισκόμαστε, λοιπόν, μπροστά σε μια πολυσύνθετη πρόκληση. Στην αυγή του 21ου αιώνα δεν μπορούμε να επιτρέπουμε να χάνονται άνθρωποι από την πείνα. Ούτε μπορούμε να ανεχθούμε πολέμους πείνας, που γυρίζουν το ρολόι της ιστορίας πολλά χρόνια πίσω. Και οι απαντήσεις πρέπει να προκύψουν από διεθνή συνεργασία και από μια ολιστική αντιμετώπιση, που θα συνεκτιμά όλες τις παραμέτρους και θα έχει ως πρώτο κριτήριο τον άνθρωπο.
Τώρα, είναι η ώρα να δράσουμε και να αλλάξουμε το παρωχημένο αναπτυξιακό μας πρότυπο. Η χώρα μας πρέπει να εγκαταλείψει τη μονοδιάστατη αντίληψη που θεωρεί την ανάπτυξη συνώνυμη με τα μεγάλα έργα και τις υποδομές, ανεξαρτήτως κόστους και συνεπειών στη φύση. Η ανάπτυξη πρέπει να είναι συνδυασμένη με την προστασία και την ανάδειξη του περιβάλλοντος ως βασικού κεφαλαίου και συγκριτικού πλεονεκτήματος της χώρας μας.
Απαιτείται μια καλοσχεδιασμένη, μακρόχρονη πολιτική για την προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τη σταδιακή απομάκρυνση από το πετρέλαιο και τα ορυκτά καύσιμα, με δημιουργία νέων επιχειρηματικών ευκαιριών και θέσεων απασχόλησης. Σε μια πολιτική με πρώτο κριτήριο την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και την προστασία του περιβάλλοντος.
Απαιτείται ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, με κυρίαρχη την «πράσινη οικονομία», που θα βασίζεται σε καθαρές πηγές ενέργειας, θα αναπτύσσει δεξιότητες πάνω στις νέες τεχνολογίες και θα καινοτομεί στις φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες. Χρειάζονται νέοι έξυπνοι τρόποι για να αξιοποιήσουμε τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα: τη φύση και το κλίμα της χώρας μας. Έχουμε ένα θαυμάσιο, εύκρατο κλίμα, που αποτέλεσε για αιώνες σημαντικότατο παράγοντα για την πολιτιστική και οικονομική μας ανάπτυξη. Και έχουμε ένα φυσικό περιβάλλον από τα ομορφότερα στον κόσμο, που αποτελεί πραγματικά πολύτιμη προϋπόθεση για την ανάπτυξη μιας «πράσινης οικονομίας».
Το περιβάλλον αυτό, που «το δανειστήκαμε από τα παιδιά μας», επιβάλλεται να το προστατέψουμε και να θέσουμε ως πολιτική προτεραιότητα κάθε αναπτυξιακού έργου τις οικολογικές του προϋποθέσεις. Γιατί η προστασία του περιβάλλοντος και ο έλεγχος της κλιματικής αλλαγής είναι ο μονόδρομος για το μέλλον του τόπου, για το μέλλον του πλανήτη. Και αυτό πρέπει να γίνει συνείδηση, όρος λειτουργίας και τρόπος δράσης όσων διαχειρίζονται τις διάφορες βαθμίδες της διοίκησης και της διακυβέρνησης των κρατών, αλλά και όλων μας, του κάθε πολίτη ξεχωριστά, γιατί όλοι μοιραζόμαστε την μέγιστη ευθύνη της πολιτικής ορθοπραξίας απέναντι στη γη, που είναι το «μεγάλο μας σπίτι».
Όλγα Μούσιου-Μυλωνά
Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.
Πολιτευτής ΠΑ.ΣΟ.Κ.
