Ερασιτεχνική Θεατρική ομάδα Ανατολικού Θεατρικό έργο ΄΄ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΜΑΣΤΟΡΑ ( Της τρίχας το γεφύρ’ ) ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Φίλωνος Κτενίδη 1962 (Κινηματοθέατρον ΡΕΞ Πτολεμαΐδα 11-1-1970)
Πρόσωπα του έργου:
ΦΙΛΠΟΣ – Πρωτομάστορας. 25 χρονών, + Ευθυμιάδης Ευθύμιος-
΄Β πράξη – +Παπαδόπουλος Θεόδωρος 70 χρονών
ΚΥΡΙΑΚΟΣ- Πεθερός του 53 χρονών, +Χ/Παυλίδης Χαράλαμπος.
ΠΑΠΑΣ- Ιερέας του χωριού 55 χρονών, Μισαηλίδης Σάββας
ΚΟΣΜΑΣ- Υπηρέτης , 50 χρονών, +Αβραμίδης Δημήτριος
ΣΤΑΥΡΟΣ- Ένας γείτονας 50 χρονών, +Κυριακίδης Κώστας
ΚΑΛΟΓΗΡΟΣ 55 χρονών , +Αλεξανδρίδης Νικόλαος
ΠΑΝΟΣ Ένας χωρικός 30 Σουμελίδης Νίκος
ΣΤΕΦΑΝΟΣ Γυναικάδελφος του Φίλπου 25 χρονών,
΄Β πράξη 70 χρονών, +Παπαπαυλίδης Κωνσταντίνος
ΕΒΡΑΙΟΣ Δούλος του αγά 40 χρονών, Παπαπαυλίδης Θεόδωρος
ΦΩΤΕΙΝΗ Γυναίκα του πρωτομάστορα 20 χρονών, Ευθυμιάδου Αφροδίτη
ΑΝΝΑ Γυναίκα του Στέφανου 20 χρονών, Σπυρίδου Δέσποινα
Λοιποί ηθοποιοί:, Παπαπαυλίδης Αχιλλέας, , Ασλανίδου Αναστασία.
Λύρα: Καραμανλίδης Ευστάθιος( Κομνηνά) Σουμελίδης Νικός (Ανατολικό)
Τραγούδι- Σουμελίδης Νικος, Ασλανίδου Αναστασία
Υπεύθυνος θεάτρου- Θεοδουλίδης ( Δάσκαλος)
Υποβολέας- Αντωνιάδης Σίμος
Σκηνοθέτης- Χ/παυλίδης Γεώργιος ( Δάσκαλος)
Ποντιακές στολές- Εύξεινος Λέσχη Θεσ/νίκης
Χορευτικό συγκρότημα ποντίων φοιτητών Θεσσαλονίκης. Καραβέλας Μιχάλης, Σπυρίδης Ιωάννης, Ιωσηφίδης Λάζαρος, Καρυπίδης Σάββας.
Ά πράξη στο σπίτι του πρωτομάστορα ,΄Β πράξη στο ύπαιθρο ΄Γ πράξη στην καλύβα του τσοπάνη ΄Δ πράξη κοντά στο γεφύρι
Κάθε Νοέμβρη η θεατρική ομάδα του Ανατολικού, αφού τελείωνε την σπορά, τον τρύγο και όλες τις προετοιμασίες για τον επερχόμενο χειμώνα, με πρωτοβουλία του δασκάλου και των πρωταγωνιστών της θεατρικής ομάδας του χωριού αποφάσιζαν το θεατρικό έργο, που θα σηκώσουν. Κατανέμονταν οι ρόλοι με σκηνοθετική μαεστρία, γράφονταν χειρόγραφα, μοιράζονταν και άρχιζαν οι πρόβες γύρω από τη σόμπα, που κατάκαιγε όλο το βράδυ για να γίνουν οι πρόβες του θεάτρου. Σ’ ένα περίπου μήνα ο θίασος ήταν καθ’ όλα έτοιμος.
Εκείνο το χειμώνα του 1969, το δυσκολότερο ποντιακό έργο ΄΄ τη τρίχας το γεφύρ΄΄, ήταν έτοιμο να παρουσιαστεί.
Οι ηθοποιοί, τα κοστούμια, τα σκηνικά, τα ηχητικά, ο φωτισμός, οι αφίσες, οι ανακοινώσεις ήταν έτοιμα καθώς η απαιτούμενη άδεια από τον αστυνομικό διοικητή της Πτολεμαΐδας.
Το φιλοθεάμον κοινό, που εκτιμούσε την θεατρική ομάδα του Ανατολικού, κατέκλισε την αίθουσα του φιλόξενου ΡΕΞ.
Το έργο παρακολούθησε ο τότε νομάρχης Κοζάνης Παπαδημητρίου, ο οποίος με τη βοήθεια κάποιου διερμηνέα βίωσε το δράμα του έργου , ενθουσιάστηκε και ,με πρωτοβουλία του παίχθηκε την άλλη Κυριακή στην Ποντοκώμη.
Η παράσταση, που δόθηκε στην Πτολεμαΐδα, είχε τόση επιτυχία, που στην κορύφωση του δράματος, όπου η γυναίκα του πρωτομάστορα πέφτει στο ποτάμι και πνίγεται, όλο το ακροατήριο δακρύζει, πράγμα μοναδικό σε θεατρικές παραστάσεις.
Στο τέλος της παράστασης το κοινό ενθουσιάστηκε από τον πυρρίχιο σε μία φιγούρα του οποίου οι Πυρριχιστές έσπασαν το σανίδωμα του θεάτρου δείχνοντας τη λεβεντιά και τη δυναμική του χορού.
Οι ηθοποιοί της ποντιακής σκηνής Ανατολικού διέθεταν θεατρική γνώση που έφεραν οι πρόγονοί τους από την νότια Ρωσία ,περιοχή Κρασνοντάρ, Νοβοροσίσκι, Απίσκαγια ,Τσερνομόρια.
Όλοι οι ηθοποιοί είχαν μια υποκριτική ωριμότητα και εμπειρία που χάνονταν στα βάθη του προηγούμενου αιώνα. Τα τριάντα θεατρικά έργα, που παίχτηκαν με πρωτοβουλία του συλλόγου ή του σχολείου, επιβεβαιώνουν τη θεατρική ερασιτεχνική δραστηριότητα και δημιουργία.
Για τα πολιτιστικά θεατρικά δρώμενα του μεταπολέμου το Ανατολικό βρέθηκε στο επίκεντρο της θεατρικής δραστηριότητας , γιατί οι πόντιοι πρόσφυγες συνέχισαν την παράδοση και αξιοποίησαν τις θεατρικές εμπειρίες τους. Η δράση αυτή θα πρέπει να καταγραφεί ως σημαντικό μορφωτικό και πολιτιστικό γεγονός, που ανέδειξαν οι προσφυγικές κοινότητες του τόπου μας.
Η γυναίκα του πρωτομάστορα, ένα ιστορικό δράμα, που διαδραματίζεται στον Πόντο περίπου στα 1650, θεωρήθηκε από τα καλύτερα έργα του Φίλωνα Κτενίδη .
Ένας λόγιος της ποντιακής γραμματολογίας τόλμησε να αντιπαρατεθεί με μεγάλη επιτυχία στον αείμνηστο Θεόδωρο Κανονίδη, το συγγραφέα του ιστορικού δράματος ΄΄ της Τρίχας το γεφύρι ΄΄ και η θεατρική ομάδα του Ανατολικού τόλμησε παρά τις αμφιβολίες κάποιων να ερμηνεύσει με επαγγελματική πληρότητα το ιστορικό δράμα του Φίλωνα Κτενίδη.
Σήμερα, σαραντατέσσερα χρόνια μετά νιώθω την ανάγκη να καταγράψω το γεγονός ως ένα αυθόρμητο πατριωτικό και συλλογικό κατόρθωμα απλών ανθρώπων, που άφηναν το αλέτρι και τα αλώνια και μάθαιναν τους θεατρικούς διαλόγους χωρίς ούτε ένα λάθος …Νιώθω περηφάνια για τους γονείς μας που τολμούσαν να δώσουν στην σκληρή τους ζωή ομορφιά και γλυκάδα με το θέατρο και τις τέχνες.
Ακόμα και σήμερα ο πρωταγωνιστής της σκηνής μας, ο ακούραστος θεατράνθρωπος, Παπαπαυλίδης Θεόδωρος ( Μολότοφ) σε ηλικία 85 χρόνων, παροτρύνει τους νέους να συνεχίσουν την πανάρχαια μιμητική τέχνη και να δημιουργήσουν ένα θεατρικό εργαστήρι συνεχίζοντας μια παράδοση, που τείνει να αφανιστεί μέσα στην πολιτισμική κρίση των καιρών μας.
Ο Θόδωρος, μία ακούραστη και χαρισματική προσωπικότητα του θεάτρου, είχε έμφυτο την υποκριτικό χάρισμα. Μετά τον πόλεμο συμμετείχε σε όλα τα θεατρικά έργα, που παίχθηκαν τόσο στο Δημοτικό Σχολείο του Ανατολικού, όσο και αργότερα στον αθλητικό μορφωτικό σύλλογο του χωριού την ΄΄ Αναγέννηση ΄΄
Οι παιδικές του αναμνήσεις από τα έργα του μεσοπολέμου ήταν έντονες και σημάδεψαν την θεατρική, ερασιτεχνική του επίδοση. Η φυσικότητα των κινήσεών του, η άνεση και ο αυτοσχεδιασμός πάνω στη σκηνή τον έκαναν να ξεχωρίσει και να αγαπηθεί από το θεατρικό κοινό, που τον καταχειροκροτούσε ,πριν ακόμα ξεμυτίσει πίσω από το θεατρικό παραβάν.
Στο έργο η γυναίκα του πρωτομάστορα υποδύθηκε με επιτυχία τον ρόλο του Εβραίου, ενός υποχθόνιου δολοπλόκου, που απαιτούσε περίσσια υποκριτική ικανότητα. Ο ερασιτέχνης ηθοποιός, που πολλές φορές υποκαθιστούσε και το σκηνοθέτη, ήταν η ψυχή και η καρδιά της θεατρικής ομάδας του Ανατολικού. Ο υποβολέας του θεάτρου, Αντωνιάδης Σίμος, έλεγε για τον ηθοποιό:
΄΄ κάθε φορά, που του υπαγόρευα το ρόλο,ο Θόδωρος ξέφευγε έντεχνα από το κείμενο και το πλαισίωνε με δικές του επινοήσεις, και ‘κεί που έψαχνα τη συνέχεια , με τρόπο αριστοτεχνικό ξανασυνέδεε το λόγο του με τον επίλογο του διαλόγου ΄΄
Μία από τις αξέχαστες εμφανίσεις του ήταν η παρουσία του πάνω στη σκηνή καβάλα σ’ έναν γάϊδαρο. Το κοινό ξέσπασε σε ακράτητα γέλια.
Εκτίμησή μου είναι ότι αν ο Θόδωρος συμμετείχε στα δρώμενα του κρατικού θεάτρου Ελλάδας θα βρισκόταν σήμερα στο πάνθεον των μεγάλων κωμικών μας ηθοποιών , όπως του Αυλωνίτη, Χατζηχρήστου, Ηλιόπουλου, Κωνσταντάρα, κλπ.
Σήμερα προσπαθεί να μου αφηγηθεί την ιστορία του θεάτρου με τις αγωνίες του, τις λύπες και τις χαρές του . Πρόθυμος και ακούραστος μου διέθεσε το προσωπικό του αρχείο, που με ευλάβεια το φύλαγε εδώ και εξήντα χρόνια.
Αν οι επώνυμοι της τέχνης πέρασαν στο πάνθεο των αθανάτων ,το ίδιο και οι ανώνυμοι της ελληνικής περιφέρειας ήσαν καλλιτεχνικοί κολοσσοί, που λάτρεψαν την τέχνη χωρίς επαγγελματική σκοπιμότητα και συμφέρον.
Ήταν ενθουσιώδεις, άοκνοι, ανιδιοτελείς και αυθόρμητοι, υπήρξαν γνήσιοι λαϊκοί ηθοποιοί και εξέφρασαν με αγνό τρόπο τα συναισθήματα και τις εμπειρίες των δύσκολων μεταπροσφυγικών χρόνων.
Το θέατρο ήταν γι αυτούς ένα ζωντανό κομμάτι από τη ζωή τους, γιατί μέσα από αυτό ζωντάνεψαν την πανάρχαια ποντιακή γλώσσα , που με τη δύναμη της γλαφυρότητας τη χρωματική των συναισθημάτων και τον εκφραστικό σαρκασμό ,που εμπεριέχει, άνθισε ως πρωθύστερη μορφή τέχνης ήδη από το 1810 στη νότια Ρωσία από τους πόντιους Έλληνες της Μαύρης θάλασσας.
Οι λαϊκοί μας καλλιτέχνες ένιωθαν μεγάλη χαρά και ικανοποίηση κάθε φορά, που το θεατρικό κοινό της εποχής, που πολλές φορές λόγω έλλειψης χρημάτων προμηθεύονταν το εισιτηρίου με αυγά και στάρι τους χειροκροτούσε και τους αποθέωνε.
Η εγκαταλειμμένη επαρχία παρά τα προβλήματα της επιβίωσης είχε το κουράγιο και την αντοχή να δοκιμάζεται και στο στίβο της θεατρικής τέχνης.
Ηθοποιοί και κοινό αντιστέκονταν μέσα από τη θεατρική δράση και συμμετοχή στην καθολική εγκατάλειψη της ελληνικής επαρχίας από το επίσημο ελληνικό κράτος.
Ίσως κάποτε οι πολιτιστικοί σύλλογοι να ασχοληθούν πέρα από τα σουβλάκια και τα πανηγύρια με την ιστορία της θεατρικής λαϊκής σκηνής, που ανέδειξαν οι αγροτικές κοινωνίες και λάμπρυναν απλοί θεατράνθρωποι με το πηγαίο υποκριτικό τους ταλέντο.
Είναι αναγκαίο κάποτε οι πολιτιστικοί σύλλογοι να καταγράψουν την ιστορία του λαϊκού θεάτρου ,γιατί αντίστοιχες πρωτοβουλίες έγιναν και σε άλλα χωριά της Εορδαίας.
