ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ και οι Προτάσεις του δημοτικού συμβουλίου Πτολεμαίδας για την υποβληθείσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε) ΤΗΣ ΔΕΗ Α.Ε. για την επέκταση προς τα Δυτικά των λιγνιτωρυχείων Μαυροπηγής και Νοτιοδυτικού Πεδίου

Ομόφωνα εγκρίθηκαν οι παρατηρήσεις, που εισηγήθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο ο Δήμαρχος Πτολεμαΐδα Γρηγόρης Τσιούμαρης για την υποβληθείσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε) ΤΗΣ ΔΕΗ Α.Ε. σχετικά με την επέκταση προς τα Δυτικά των λιγνιτωρυχείων Μαυροπηγής και Νοτιοδυτικού Πεδίου.
Η εισήγηση βασίστηκε στην εμπεριστατωμένη έκθεση της Δ/ντριας των Περιβαλλοντικών Υπηρεσιών του Δήμου κ. Φωτεινής Αγγελίδου που αφορούσε θεσμικά και τεχνικά περιβαλλοντικά προβλήματα, ενώ με την σειρά του ο Δήμαρχος Πτολεμαΐδας αναφέρθηκε στον γενικότερο σχεδιασμό του παρόντος και του μέλλοντος για την περιβαλλοντική θωράκιση των κατοίκων και της περιοχής κυρίως Ασβεστόπετρας, Προαστίου και Πτολεμαΐδας.
Η εισήγηση της κ. Αγγελίδου έχει ως εξής
<< Σας υποβάλλουμε τη μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της ΔΕΗ Α.Ε. για επέκταση προς τα δυτικά των λιγνιτωρυχείων «Μαυροπηγής» και «Νοτιοδυτικού πεδίου» στην περιοχή Πτολεμαΐδας και σας πληροφορούμε ότι : Η Μελέτη υποβλήθηκε στην Υπηρεσία μας στις 12-03-2010 και ζητήθηκε να εισηγηθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο, ώστε έως τις 23-03-2010 να σταλεί η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πτολεμαΐδας, στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης. Ο όγκος και η σοβαρότητα της μελέτης είναι τέτοιοι που κατά την άποψή μας ο χρόνος είναι ελάχιστος. Μία ανάγνωση και μόνο του κειμένου απαιτεί πολλαπλάσιο χρονικό διάστημα, πόσο μάλλον η μελέτη. Η Υπηρεσία μας εξάλλου στερείται αντίστοιχης ειδικότητας τεχνικού, ο οποίος θα μπορούσε τεκμηριωμένα να ελέγξει τα δεδομένα που ελήφθησαν υπόψη για τη σύνταξη της παρούσης μελέτης και τους δείκτες που χρησιμοποιήθηκαν. Έτσι η Υπηρεσία μας με τις δυνατότητες που έχει δεν μπορούσε να τεκμηριώσει άποψη για το τεχνικό μέρος της μελέτης ενός έργου, που αφορά αφενός μεν το Περιβάλλον και αφετέρου την οικονομία μιας περιοχής και την ενεργειακή πολιτική ενός τόπου. Οι απόψεις που θα ειπωθούν παρακάτω αναφέρονται στις παρεμβάσεις αποκατάστασης του περιβάλλοντος.. Στο κεφάλαιο 5.10.2 γίνεται αναφορά στην απαλλοτρίωση του Οικισμού Μαυροπηγής και την ολοκλήρωση της διαδικασίας απαλλοτρίωσης μετά την έγκριση της παρούσας. Κατά την άποψή μας ή θα πρέπει πρώτα να μετεγκατασταθεί ο Οικισμός Μαυροπηγής και να ισχύει η Περιβαλλοντικής Μελέτη ή θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τον Οικισμό έως ότου μεταφερθεί, γεγονός που δε διαφαίνεται στην παρούσα μελέτη. Η μετεγκατάσταση της εκκλησιάς Αγίου Νικολάου δεν ολοκληρώθηκε, δεν αναφέρεται ο τρόπος μετεγκατάστασης και το κτίσμα ήδη έχει ριγματωθεί, καθώς επίσης και τα γειτνιάζοντα νεκροταφεία. Σύμφωνα με το άρθρο 81 του Μεταλλευτικού Κώδικα Χωροθέτηση μεταλλευτικών και λατομικών εργασιών : 1. Στην εκπόνηση της τεχνικής μελέτης του άρθρου 4 για μεταλλευτικές ή λατομικές εργασίες κάτω από ή κοντά σε, οικήματα, έργα δημόσιας ωφέλειας, πυλώνες ή στύλους γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος ή τηλεπικοινωνιών, περιοχές αρχαιολογικού ή τουριστικού ενδιαφέροντος ή φυσικού κάλλους, καθώς και στην διάρκεια της εκτέλεσης τους πρέπει να προβλέπονται και να παίρνονται, μεταξύ των άλλων και ειδικά μέτρα προστασίας των πιο πάνω περιοχών ή κατασκευών. 2. Για τη χωροθέτηση επιφανειακών μεταλλευτικών ή λατομικών εργασιών κοντά σε βιομηχανικά κτίσματα, οικίες, έργα κοινής ωφέλειας, πλατείες, γυμναστήρια, νεκροταφεία και λοιπούς κοινόχρηστους χώρους και εφόσον δεν χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση τους εκρηκτικές ύλες, πρέπει να αφήνετε απόσταση ασφαλείας, το λιγότερο, 250Μ από κείνες που έχουν άμεσες επιπτώσεις (π.χ. κατολισθήσεις πρανών, ρωγματώσεις, δονήσεις από μηχανήματα, σκόνη από εκσκαφές ή αποθέσεις) στα φυσικά χαρακτηριστικά του γειτονικού και ευρύτερου χώρου. Σε περίπτωση που γίνεται χρήση εκρηκτικών υλών, το πιο πάνω όριο διπλασιάζεται. Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου και τα νεκροταφεία απέχουν μόλις 30μ από τις αποθέσεις. Δεν λήφθηκαν επιπλέον μέτρα για την πρόληψη κατολισθήσεων ή καθιζήσεων στην περιοχή των αποθέσεων και παρατηρήθηκαν έλλειψη ευστάθειας των φυσικών πρανών ερπυσμός του επιφανειακού στρώματος του εδάφους και καθιζήσεις. Στο κεφάλαιο 5.10.3 γίνεται αναφορά στο στρατηγικό σχεδιασμό της καθαίρεσης του ΑΗΣ ΛΚΜΔ Πτολεμαΐδας και Καρδιάς η διακοπή των μονάδων του θα ολοκληρωθεί το 2014 και αναφέρει χαρακτηριστικά πως θα διατεθούν τα υλικά που θα προκύψουν από τις κατεδαφίσεις. Η ΔΕΗ είναι ιστορικά συνδεδεμένη με την περιοχή μας, την οικονομική ανάπτυξη, την ταυτότητα της πόλης μας, άρα σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να κατεδαφισθεί όλος αυτός ο Βιομηχανικός εξοπλισμός. Προτείνουμε λοιπόν να εξετασθεί η πιθανή μετατροπή των εγκαταστάσεων σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας χρησιμοποιώντας άλλες πρώτες ύλες και η απόδοσή τους στην Τοπική κοινωνία ή η διατήρησή τους ώστε να αποτελέσουν μουσειακή μελέτη. Στο κεφάλαιο 6.1.3 με τίτλο προγραμματισμός κλεισίματος και περιβαλλοντικής αποκατάστασης που θα διαρκέσει έως το 2053, γίνεται αναφορά στην εξωτερική απόθεση στην περιοχή Προαστίου, η οποία θα ολοκληρωθεί έως το έτος 2017. Σημειώνεται ότι οι αποθέσεις είναι προσωρινές και τα υλικά της απόθεσης αυτής θα μεταφερθούν μετά το 2025 στην εσωτερική απόθεση του Ορυχείου οπότε θα αποκατασταθεί εκ νέου η περιοχή. Μέτρα προστασίας όμως του υπάρχοντος ήδη επιβαρυμένου οικισμού από τα αιωρούμενα σωματίδια και ότι άλλο προκύπτει από τα υλικά απόθεσης που προβλέπονται. Κατά την άποψη μας δεν θεωρείται προσωρινή μία απόθεση δεκαπέντε ετών. Στο ίδιο κεφάλαιο γίνεται αναφορά για τη διαδικασία κλεισίματος των ορυχείων και την τελική διαμόρφωση των χώρων εκσκαφής ( τεχνητή λίμνη, δάση, αγροτική χρήση, αναψυχή κ.λ.π. ) Σημειώνεται ότι από τις προς αποκατάσταση περιοχές εξαιρούνται οι χώροι που θα αποδοθούν για ειδικές χρήσεις π.χ. φωτοβολταικών συστημάτων, χώροι διάθεσης ειδικών αποβλήτων. Να διευκρινιστεί τι εννοούν με τον όρο ειδικά απόβλητα και να αποφασίσουν οι τοπικές κοινωνίες εάν μπορούν να γίνουν δεκτές τέτοιων αποβλήτων. Στο κεφάλαιο 6.3.3 αναφέρεται ότι για τον προορισμό της οπτικής όχλησης και της διαφυγής σκόνης από τις εξορυκτικές δραστηριότητες στο σχεδιασμό του έργου προβλέπεται η δημιουργία πράσινων ζωμών προστασίας σε ορισμένες θέσεις. Άποψη μας είναι ότι οι ζώνες πρασίνου μαζί με τα άλλα πιθανά μέτρα προστασίας να γίνουν σε όλο το περίγραμμα των οικισμών που βρίσκονται εκτός ορυχείων. Επισημαίνουμε ότι αντιπαρεμβάλλοντας τον τοπιολογικό χάρτη και τον τοπογραφικό χάρτη υφιστάμενης κατάστασης ορυχείων Πτολεμαΐδας στη ζώνη Ευαισθησίας πέντε χιλιομέτρων από την περιοχή Άμεσης επέμβασης δε σημειώνεται ο οικισμός Ασβεστόπετρας, ο οικισμός προσωπικού ΔΕΗ και η πόλη της Πτολεμαΐδας που βρίσκονται στη ζώνη αυτή και δεν διαφαίνεται από το κείμενο ποια μέτρα προστασίας λαμβάνονται για τη ζώνη αυτή. Στο κεφάλαιο 8.3.1. όσον αφορά τη σκόνη και τα αιωρούμενα σωματίδια αναφέρεται ότι λόγω της φύσης της προτεινόμενης δραστηριότητας συνιστούν αέριο ρύπο κατά τη λειτουργία του έργου, και η συνεισφορά τους στο μικροκλίματα της περιοχής μπορεί να αξιολογηθεί συνολικά ουδέτερη, δεδομένης της έκτασης και της φύσης του έργου και του γεγονότος ότι δεν διαφεύγουν εκτός περιοχής αδειοδότησης. Κατά την άποψη μας η αξιολόγηση αυτή δεν είναι ρεαλιστική, δεδομένου ότι το έργο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι περιβάλλεται από στεγανό κλοιό. Στο κεφάλαιο 8.3.5 με θέμα ΠΑΝΙΔΙ αναφέρεται ότι οι βιότοποι αναπαραγωγής και προσωρινής παραμονής προστατευμένων ειδών βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από το έργο. Είναι γνωστό στην περιοχή μας ΡΕΜΑ ΤΡΥΓΟΝΑΣ μεταξύ των οικισμών Προαστίου και Ασβεστόπετρας όπου είναι χώρος αναπαραγωγής και παραμονής των πτηνών τρυγόνα εξ’ ου και ονομασία και όπου υπάρχουν πινακίδες που δείχνουν τη διαδρομή που ακολουθούν τα πτηνά. Δεν υφίσταται αναφορά στην παρούσα μελέτη. Στο κεφάλαιο 8.4.6.3 αναφέρεται ότι η διάθεση των βιομηχανικών αποβλήτων και κυρίως των αποβλήτων των αμιαντοτσιμέντων γίνεται στο εγκεκριμένο χώρο διάθεσης βιομηχανικών Αποβλήτων ( ΧΔΒΑ ) ( ΚΥΑ 124528/7-5-04 ) ο οποίος ανήκει στη ΔΕΗ ΑΕ και χρησιμοποιείται σε ειδικές εγκαταστάσεις . Ο ΧΔΒΑ βρίσκεται εντός της περιοχής των ορυχείων Πτολεμαΐδας Οι περιβαλλοντικοί όροι της παραπάνω ΚΥΑ έχουν λήξει στις 1-4-2009. Σύμφωνα με τις προαναφερόμενες επισημάνσεις μας και έχοντας υπόψη το κεφάλαιο 9 της ΜΕΠ το οποίο περιλαμβάνει μια περιγραφή του συνόλου των προληπτικών αντιρρυπαντικών και επανορθωτικών μέτρων που έχουν ενσωματωθεί στον σχεδιασμό του έργου θεωρούμε ότι τα παραπάνω δεν τηρούνται πλήρως Τα προτεινόμενα μέτρα αναφέρονται ανά περιβαλλοντική παράμετρο και συμπληρώνονται με τα Γενικά Μέτρα τα οποία και παρατίθενται στη συνέχεια : - Απαρέγκλιτη τήρηση των Εγκεκριμένων Περιβαλλοντικών όρων για τη λειτουργία των εξεταζόμενων Ορυχείων και την υλοποίηση του Προγράμματος Περιβαλλοντικής Αποκατάστασης. - Σχεδιασμός του Έργου με στόχο την κατά το δυνατόν μείωση της επιφάνειας επέμβασης και την ελαχιστοποίηση της κατάληψης αδιατάρακτων περιοχών. - Σχεδιασμός του Έργου με στόχο την πρόληψη των δυνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μέσω της υιοθέτησης βέλτιστων μεθόδων και τεχνικών για την αποφυγή κατάληψης νέων περιοχών και τον περιορισμό των διαταραχών που προκαλούνται από την εξορυκτική δραστηριότητα (απόθεση αγόνων σε υφιστάμενους χώρους εξωτερικής απόθεσης, εσωτερικής απόθεσης αγόνων εντός εξοφλημένων εκσκαφών κ.λ.π.) - Σταδιακή περιβαλλοντική αποκατάσταση των περιοχών επέμβασης του Έργου, για τον περιορισμό της όχλησης και τη σταδιακή, ομαλή εναρμόνιση των αποκαταστημένων περιοχών με το φυσικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής>>.
Η πρόταση του Δημάρχου Πτολεμαΐδας όπως ψηφίστηκε και διαβιβάστηκε στο Νομαρχιακό Συμβούλιο για την συνεδρίαση της επόμενης μέρας με θέμα την επίμιχη Μ.Π.Ε
<< Το Δημοτικό Συμβούλιο μετά διαλογική συζήτηση και τοποθέτηση των Δημοτικών συμβούλων επί της ΜΠΕ της ΔΕΗ ΑΕ Α Π Ο Φ Α Σ Ι Ζ Ε Ι ΟΜΟΦΩΝΑ Ζητά την επαναυποβολή της μελέτης ώστε να ληφθούν υπ΄ όψη οι παρακάτω παρατηρήσεις και τότε να γνωμοδοτήσουμε εκ νέου για την αποδοχή η μη της Μ.Π.Ε. • Να τεθεί χρονικός ορίζοντας μετεγκατάστασης οικισμού Μαυροπηγής. • Εκκλησία Αγίου Νικολάου (Κομάνου) Να περιγραφή σαφώς ο τρόπος και ο τόπος μεταφοράς του Νεκροταφεία Κομάνου Να περιγραφή ο τρόπος και ο χρόνος εκταφής • Υπάρχουσες μονάδες εργοστασίων Προτείνουμε: α) την διατήρηση τους για εφεδρεία με καύση βιομάζας β) Μουσειολογική ζώνη γ) Εφ΄ όσον χρειαστεί να κατεδαφιστούν κάποια τμήματα, αυτά να γίνουν με την μέθοδο ανακύκλωσης υλικών (σιδήρου, σκύρων, πλίνθων κ.α.) • Μεταφορά αποθέσεων: Προτείνουμε την μεταφορά τους σε υπάρχοντα ανενεργά ορυχεία για την πλήρωση των εκσκαφών τους και την αποκατάσταση τους. Στην περίπτωση της απόθεσης πλησίον κατοικημένων οικισμών θα γίνουν αποδέκτες εφ΄ όσον περιγραφή ο τρόπος της άμεσης αποκατάστασης. (επανασπορά καλλιέργεια κ.λ.π.) • Ειδικά Απόβλητα Να γίνει επεξήγηση για τον καθορισμό των ειδικών αποβλήτων. Να υπενθυμίσουμε ότι η σχετική ΚΥΑ για τα στερεά απόβλητα της περιοχής έληξε στις 1 Απριλίου 2009. • Άμεση προστασία των οικισμών σε ακτίνα 5 km. • Να αποσαφηνιστούν τα μέτρα που λαμβάνονται • Να εμφανιστούν οι οικισμοί που περικλείονται στις ζώνες του ενός και των πέντε χιλιομέτρων στο επισυναπτόμενο τοπογραφικό • Το ρέμα της τρυγόνας; Να παραμείνει και να προστατευτεί. • Να γίνει αποτίμηση της υφιστάμενης αλλά και της μελλοντικής κατάστασης εκπομπών και να τεθούν σαφείς οδηγίες για την τήρηση των ορίων των εκπεμπόμενων ρύπων κατά την διάρκεια της εξορυκτικής δραστηριότητας. • Να τοποθετηθούν όργανα μέτρησης εκπομπών. • Σαφείς και αυστηροί όροι για τον εκπεμπόμενο θόρυβο αερίων ρύπων. • Να τοποθετηθούν όργανα μέτρησης θορύβου • Να συντάσσεται ΕΤΗΣΙΟ χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης εδαφών και φυσικά να τηρείται αυστηρά η υλοποίησή του. • Συστηματική δειγματοληψία στους χώρους απόθεσης (εδάφους και νερού) • Να υποδειχθεί ο τρόπος παρακολούθησης της συμπεριφοράς υδροφόρου ορίζοντα από την εξόρυκτική δραστηριότητα • Να καταβληθεί στους κατοίκους των Οικισμών Κομάνου και Μαυροπηγής το επίδομα Κοινωνικής αποκατάστασης. Γενικά διεκδικούμε αυτό που δικαιούμαστε σύμφωνα με τις Διεθνείς και ελληνικές προδιαγραφές περί αποκατάστασης ορυχείων Σ΄ όλο το διάστημα της εξορυκτικής δραστηριότητας το βλέμμα στραμμένο στους κατοίκους που γειτνιάζουν άμεσα και ευρύτερα των ορυχείων. Η απόφαση αυτή πήρε αυξ. Αριθμ. 163 /2010 >>
Αίσθηση προκάλεσε πάντως στην συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου απ’ όλους τους κατοίκους και των άλλων προς μετεγκατάσταση οικισμών η πρόταση για την καταβολή του επιδόματος κοινωνικής αποκατάστασης.