Κλιμάκιο αποτελούμενο από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλο, τον Πρωτοσύγκελλο της Μητροπόλεως κ. Εφραίμ, τον Αρχ. Και προϊστάμενο, τον Βουλευτή κ. Γεώργιο Κασαπίδι, τον Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας κ. Αθανάσιο Κοσματόπουλο, τη Δήμαρχο Βοϊου κ. Παναγιώτα Ορφανίδου με τον σύζυγό της κ. Κων/νο Παπακωνσταντίνου, τον Αντιδήμαρχο Βοϊου κ. Θεόκλητο Γιώτη με την σύζυγό του και την κ. Δέσποινα Τέρτη στις 19 Φεβρουαρίου επισκέφτηκαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κων/πόλεως κ. Βαρθολομαίο και τον προσκάλεσαν να επισκεφθεί τη Σιάτιστα στις 26-10-2012 γιορτή του Αγίου Δημητρίου με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 100 χρόνων από την ανέγερση του Μητροπολιτικού Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας.
Μετά την ακρόαση ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση και υποσχέθηκε ότι θα βρίσκεται στη Σιάτιστα στις 25 Οκτωβρίου 2012 και θα παραμείνει μέχρι 28 Οκτωβρίου 2012.
Με την ευκαιρία αυτή παραθέτω μερικά στοιχεία για την ανέγερση του Μητροπολιτικού Ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας για ενημέρωση των αναγνωστών.
Ο παλιός Ναός του Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας κτίστηκε κατά το έτος 1647 επί αρχιερατείας Μητροπολίτη Σισανίου Δανιήλ (1639 – 1652). Μετά την κατεδάφιση του παραπάνω Ναού, ύστερα από 154 χρόνια κτίστηκε μεγαλύτερος, στην ίδια θέση, κατά το έτος 1801, επί αρχιερατείας τους Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Νεοφύρου από την Αβδέλλα Γρεβενών (1792 – 1811). Μετά πάροδο ετών στις 13 Ιουλίου 1910, ημέρα Τρίτη, ο Ναός του Αγίου Δημητρίου έγινε παρανάλωμα του πυρός, με όλα τα ευρισκόμενα μέσα σ’ αυτόν πολύτιμα ιερά κειμήλια, από απροσεξία γυναικός. Στις 5 Αυγούστου 1912 έγινε η θεμελίωση του Ναού βάσει σχεδίων του Σιατιστινού Αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Αθ. Ζάχου επί αρχιερατείας του Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Ιεροθέου Ανθουλίδη (1909 – 1920) του από Παραμυθίας και Φιλιατών. Τα εγκαίνια του Ναού έγιναν στις 9 Σεπτεμβρίου 1928 από τον Μητροπολίτη Γρεβενών Νικόλαο, ο οποίος καταγόταν από τη Σιάτιστα, σύμφωνα με το αντιμήνσιο που βρίσκεται στον παραπάνω Ναό. Ο Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης Αγαθέγγελος Παπαναστασίου απουσίαζε λόγω ασθενείας, όπως αναφέρει στο βιβλίο του “Ο Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας “Ο Αναστάσιος Νικ. Δάρδας”.
Το έτος 1955 επί αρχιερατείας του Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Ιακώβου (1945 – 1958) έγιναν συμπληρωματικά έργα στο Ναό και μεταξύ αυτών η κατασκευή του τρούλου του Ναού, σχεδίου του αρχιτέκτονα Γεωργίου Νομικού με εισφορές των αποδήμων Σιατιστινών. Ο τεράστιος αυτός τρούλος προσέδωκε ιδιαίτερη αίγλη και λαμπρότητα στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας. Στις 10-4-1991 άρχισε η διαμόρφωση και η ανάπλαση του χώρου του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας με χρήματα του Μεγάλου Ευεργέτη της Σιάτιστας Νικολάου Γ. Παπαγεωργίου. Με τον εξωραϊσμό και την διαμόρφωση του χώρου προβλήθηκε πραγματικά το αξιόλογο αυτό μνημείο της Σιάτιστας. Στον περίβολο του Ναού τοποθετήθηκε μαράρινη πλάκα στην οποία αναγράφονται τα εξής: “Αι εργασίαι αναπλάσεως και διαμορφώσεως του περιβάλλοντος χώρου του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας εξετελέσθησαν κατά τα έτη 1991 – 1994 Αρχιεραταύοντος του Σεβ. Μητροπολίτου κ.κ. Αντωνίου δαπάναις του Μεγάλου Ευεργέτη της ευάνδρου πόλεως Σιατίστης Νικολάου Γ. Παπαγεωργίου”.
Αξιοσημείωτο είναι το παρακάτω περιστατικό γνωστό “Ως Σκοτωμός στη Σιάτιστα” που έγινε το Πάσχα του 1839 στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου Σιάτιστας. Το Πάσχα 6 Απριλίου 1839 και κατά την ώρα της πρώτης Αναστάσεως σκοτώθηκαν ή πέθαναν από ασφυξία, λόγω πανικού που προκλήθηκε 70-80 γυναίκες και κορίτσια, ως εξής: Από τον πάνω γυναικωνίτη του Ναού ακούστηκε μια φωνή “φωτιά”. Οι γυναίκες που ήταν σ’ αυτόν τρόμαξαν και θέλησαν να κατέβουν για να βγουν έξω. Στον κάτω γυναικωνίτη κάποιοι άλλοι φώναξαν “κλέφτες”. Και οι γυναίκες του κάτω γυναικωνίτη έκλεισαν τις πόρτες και προσπάθησαν να ανέβουν για περισσότερη ασφάλεια. Στον πανικό και στο συνωστισμό που ακολούθησε καταπλακώθηκαν και βρήκαν το θάνατο 70-80 γυναίκες και κορίτσια. Λέγεται ότι σκοπός εκείνων που φώναξαν “φωτιά” και “κλέφτες” ήταν να επωφεληθούν της αναμπουμπούλας δηλαδή της αναστάτωσης και να αρπάξουν τα φλουριά που στόλιζαν της παλιές Σιατιστινές αρχόντισσες.
Γι’ αυτό άλλωστε εξαιτίας του πλούτου και της αρχοντιάς η Σιάτιστα ονομαζόταν φλουροχώρι και οι γυναίκες φλουρούδες.
Γεώργιος Μ. Μπόντας
Τέως Δ/ντής της Μανουσείου Δημόσιας Βιβλιοθήκης Σιάτιστας
Λαογράφος
