Οι Έλληνες πάντοτε προσέφεραν στους λαούς της γης τα πιο ωραία δείγματα φιλοπατρίας, που εκδηλώνονται με τρόπο φιλελεύθερο, χωρίς προκαταλήψεις ως προς την ακεραιότητα άλλων πατρίδων.
Πάνω στο πρόσωπο του πλανήτη, πολλοί λαοί, πολλές φυλές, πολλές εθνότητες έριξαν ρίζες, απέκτησαν πατρίδα, η έννοια όμως «πατρίδα» με όλο τα βαθύ τώρα περιεχόμενο προσδιορίσθηκε για πρώτη φορά, συνειδητοποιήθηκε από τον άνθρωπο τόσο που να υψωθεί σε ηθική αξία, εδώ στη γωνιά του κόσμου που την πατάμε. Η γη αυτή η πατρική, υποχρεώνει, εμπνέει, διαπαιδαγωγεί, υπαγορεύει ορισμένο ήθος, δεσμεύει.
Πράγματι τα μνημεία του Ελληνικού λαού, όσα διασώθηκαν, απεικονίζουν τη βαθιά νοσταλγία και το βαθύτερο σύνδεσμο των Ελλήνων προς τη γενέτειρα γη. Ο Αισχύλος ομιλεί περι «κουροτρόφου γης». Με τη γη συνδέεται η Ελληνική ιστορία ως διαρκής άμυνα του πάτριου εδάφους.
Ο όμηρος στην Οδύσσεια φανερώνει τη νοσταλγία του Οδυσσέα για την επιστροφή στην πατρίδα.
«Αυτός Οδυσσεύς Ιεμένος περ και καπνόν
αποθρώσκοντα εξ ης γαίης θανέειν μείρεται».
Η όλη Ελληνική φιλολογία παρουσιάζει παιάνες, διθυράμβους, τραγωδίες που κινούνται στον άξονα του πιο γνήσιου πατριωτισμού. Το Αρτεμίσιο, ο Μαραθώνας, η Σαλαμίνα, οι Θερμοπύλες, το Κίτιον, η Πλαταιά αποτελούν απόρροια του θερμού πυρήνα του πατριωτικού ιδεώδους.
Η αγάπη αυτή προς την πατρίδα από αρχαιοτάτων χρόνων, έγινε βίωμα κάθε Έλληνα, εξύμνησαν αυτή και με το παράδειγμά τους, ποιητές, φιλόσοφοι, αυτοκράτορες, στρατηγοί, πολέμαρχοι.
Κατά διαφόρους φάσεις της ιστορίας η ιδέα της πατρίδας θα διέλθει πολλές δοκιμασίες. Όμως το 21 λαμπρύνει έξοχα την έννοια και τη πράξη του πατριωτισμού. Και όλοι οι μετα απελευθερωτικοί πόλεμοι φανερώνουν την ιδέα της πατρίδας.
Το 1940 – 41 έλαμψε το πατριωτικό συναίσθημα με την πιο διαυγή μορφή και τούτο οδήγησε στη διακήρυξη της ελευθερίας. Η γλώσσα μπορεί παραστατικά να περιγράψει πως κατορθώνει να δημιουργήσει τα φιλοπατρία συναισθήματα και βιώματα.
« Η γλώσσα συγκροτεί, γράφει και γυμνάζει τον εσωτερικό μας κόσμο, την προσωπικότητά μας, γιατί πολλές λέξεις της είναι φορτωμένες από βαριά και ατίμητη μνήμη». Λέμε ελευθερία και ακούμε μέσα στα σπλάχνα της λέξεις τη φωνή της Σαλαμίνας ή του Εικοσιένα.
Λέμε δικαιοσύνη και ο νους μας ανατριχιάζει γιατί μας θυμίζει τον Άρειο Πάγο ή τον Μακρυγιάννη. Λέμε λεβεντιά και έρχεται μπροστά μας ο Κυναίγυρος ή ο Λεωνίδας ή ο Καραϊσκάκης και ο Μάρκος Μπότσαρης. Λέμε αρετή και αστράφτει ο Σωκράτης και ο Γρηγόριος ο Παλαμάς. Λέμε θρησκεία και φωτοβολάει η ζωή μας από το μυστηριακό πλούτο της ορθοδοξίας.
Πατρίδα μάλιστα είναι αλυσίδα βιωμάτων, η μνήμη, η σκέψη, η αλληλεγγύη, ή έξαρση διακρίνουν την ιδέα της πατρίδας ως βασικά γνωρίσματα. Έτσι η πατρίδα αποβαίνει ο συγκεκριμένος χώρος πραγματοποίησης ηθικών αξιών που ταυτίζονται με την ύπαρξή μας. Η δύναμη της πατρίδας γίνεται ζωτικά σπουδαία και δημιουργική. Έχει αυτόνομο εσωτερικό και ψυχικό δυναμισμό.
Ο Έλληνας αγαπά την πατρίδα του γενικά και ειδικά. Και την αγάπη αυτή τη διακρίνει η δικαιοσύνη, η σταθερότητα, η λογική και η σύνεση. Δεν καλλιεργεί η χώρα μας παρά τα ελαττώματα της νοσηρό αίσθημα φιλοπατρίας σε βάρος άλλων εθνών.
Η γη του είναι ιερά και η οσία παρακαταθήκη. Η γραφική μορφή των παραλίων και η πλαστική όψη των βουνών και των ορέων του τόπου γεμίζουν το πνεύμα και την ψυχή με ικανοποίηση και πληρότητα διάθεσης.
Η διαύγεια του ελληνικού ουρανού, η ευκρασία του κλίματος εχάριζαν πνευματικές τέρψεις. Γνωστοί είναι οι στίχοι του Λορέντζο Μαβίλη, φλογερού πατριώτη, όταν εκφράζει την πίστην στις ωραιότητες της Ελληνικής φύσης.
« Πατρίδα σαν τον ήλιο σου, ήλιος αλλού δε λάμπει».
Χωρίς να αμβλύνεται το πατριωτικό συναίσθημα των Ελλήνων, πιθανόν να γίνονται παρεκκλίσεις που δημιουργούν αποβιτάμωση του πατριωτικού συναισθήματος και την ιδέα της πατρίδας. Όμως υπερίσχυε το πνεύμα της θυσίας και της αγάπης.
Δυο βασικά στοιχεία συνθέτουν το ιστορικό νόημα του Ελληνικού γένους. Το ένα είναι το πνεύμα που έγινε πηγή Παιδείας, συνθέτει το ιστορικό νόημα του Ελληνικού γένους, προκύπτει άμεσα από τη συνείδηση ότι υπακούμε στο πνεύμα και όχι σε υλικές σκοπιμότητες.
Το δεύτερο λοιπόν στοιχείο που προσδιορίζει βασικά το Ελληνικό γένος είναι η προθυμία για τη μεγάλη θυσία. Στα τρείς χιλιάδες χρόνια διατηρηθήκαμε εμείς οι λίγοι οι αδύναμοι, οι συχνότατα ακάλυπτοι και μόνο γιατί έχοντας τη συνείδηση ότι υπερασπιζόμαστε ένα αγαθό μεγαλύτερο από τα πιο πλούσια αγαθά, το αγαθό του Ελληνικού πνεύματος, δεν πάψαμε να κάνουμε θυσίες που έγιναν παγκόσμια παραδείγματα.
Είναι γεγονός ότι το νόημα της Ελληνικής φιλοπατρίας συνίσταται στο πνεύμα και τη θυσία.
Στα 3.000 χρόνια της ζωής του Ελληνισμού η λέξη Πατρίδα συγκινεί τον άνθρωπο της γης αυτής και αφήνει συγκλονιστικά βιώματα, θίγει τα λεπτότατα χορδικά σημεία της ψυχής.
Η ανάγκη αυτή εκπηδά από το παρελθόν. Η ιστορία μας επιτάσσει και το παρελθόν μας δεσμεύει και μας υποχρεώνει, στην τόνωση του συναισθήματος, που γίνεται έλλογο ενέργημα.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ
