Υπάρχουν μέσα στη ζωή των λαών μερικές ημερομηνίες κρίσιμες που είναι ορόσημα και σταθμοί. Στον ίσκιο τους σταματά για λίγο η πορεία του μέσα στο χρόνο ένας λαός να ξεκουραστεί, να πάρει την αναπνοή του, να συνεχίσει. Αυτές οι ημερομηνίες υψώνονται σαν βίγλες και από την υψηλότατη κορυφή τους, μπορεί ένα Έθνος να αγναντέψει εποπτικά όλη την περιπέτεια της ιστορικής του διαδρομής. Μεγάλη είναι η ζωή των λαών. Δεν μετριέται με χρόνια, με αιώνες, μετριέται όπως και η ζωή της γης.
Τα περασμένα τα προσφέρει στη ματιά μας η ιστορία. Η φωνή της ακούγεται από τα βάθη των αιώνων, σαν φωνή κάποιας καμπάνας. Η μνήμη βαδίζει πάνω σε περπατημένους δρόμους, αγγίζει πρόσωπα, κοντοστέκεται στα τοπία, αναθυμάται ονόματα και περιστατικά. Μια τέτοια ημερομηνία είναι η 18 Φεβρουάριου 1878 που οι πρόγονοι μας επαναστάτησαν στο όρος Βούρινο με σκοπό την κατάργηση της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, που επεξέτεινε τα σύνορα της Βουλγαρίας έως τον Αλιάκμονα ποταμό. Αλλά για να κατανοήσουμε και να αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα αυτής της επανάστασης πρέπει να αναφερθούμε εν ολίγοις στη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου.
Αν η Ευρώπη αποτελούσε για πολλούς αιώνες το επίκεντρο στην ιστορία της ανθρωπότητας, η Βαλκανική χερσόνησος και μάλιστα η Ελληνική διαδραμάτισε τον αποφασιστικό ιστορικό ρόλο για χιλιετίες στην καρδιά της Ευρώπης και το κλειδί για την επικοινωνία για δυο άλλες τουλάχιστον ηπείρους Ασία και Αφρική. Συνέβη όμως κάτι το παράδοξο. Οι Έλληνες οι οποίοι έπαιξαν σημαντικό και αποφασιστικό ρόλο, σ’ αυτό το χώρο σε παγκόσμια μάλιστα ακτινοβολία να είναι πάντα οι πιο αδικημένοι. Τούτο καταφαίνεται από το εξόχως χαρακτηριστικό ορόσημο τις δύο συνθήκες του 1878 ήτοι του Αγίου Στεφάνου και του Βερολίνου. Οι Συνθήκες αυτές αφορούσαν έμμεσα τον Ελληνισμό και τα Εθνικά θέματα του, όπως απορρέουν από τους αντίστοιχους όρους που διατυπώθηκαν στα σκοτεινά παρασκήνια της Ευρωπαϊκής διπλωματίας, ερήμην κατά κανόνα των ενδιαφερόμενων και θιγομένων.
Με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου που συνήσθη σε προάστιο της Κων/πολης μετά το Ρωσοτουρκικό πόλεμο και την ήττα της Τουρκίας, επιδιώκονταν η δημιουργία ανεξάρτητων ή αυτόνομων κρατιδίων στη Βαλκανική χερσόνησο. Κι ανάμεσα στα άλλα προβλέπονταν η δημιουργία της μεγάλης Βουλγαρίας ως αυτόνομου ηγεμονίας υπό την επιρροή της Ρωσίας και η οποία μεταξύ των άλλων περιελάμβανε και τη σημερινή Ελληνική Μακεδονία έως τον Αλιάκμονα ποταμό πλην της Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής.
Γινόταν ολοφάνερο ότι με την συνθήκη αυτή πραγματοποιούνταν οι σκοποί της Ρωσίας που πάντοτε απέβλεπε στη διέξοδο προς τις Ελληνικές θάλασσες. Δυστυχώς οι υπόλοιπες δυνάμεις τις Ευρώπης δεν διείδαν τον κίνδυνο αυτό και υπέγραψαν τη Συνθήκη.
Οι υπερήφανοι όμως πρόγονοι μας δεν ήταν δυνατό να ανεχθούν μια τέτοια συνθήκη και στις 18 Φεβρουάριου του 1878 πραγματοποιούν την επανάσταση στο Βούρινο.
Οι τοπικοί άρχοντες του Δυτικομακεδονικού χώρου σχημάτισαν κυβέρνηση με πρόεδρο τον Γκοβεδάρο Ιωάννη και γεν. γραμματέα τον Πηχεών Αναστάσιο και μέλη τους Ζήση Εμμανουηλίδη, Παπά Χριστόδουλου, Παπά Ιωάννη και Αθανάσιου Γρηγορίου. Επίσης παρευρισκόταν ο οπλαρχηγός Λιάτης Ιωσήφ με 300 παλικάρια.
Η επανάσταση αυτή αποτελεί την Αγία Λαύρα της Δ. Μακεδονίας, ο σκοπός όμως δεν ήταν να δημιουργήσει εμπόλεμο κατάσταση κατά της πανίσχυρης τουρκικής παρουσίας στην περιοχή, αλλά να εκφράσει την έντονο διαμαρτυρία τόσο στην ελληνική κυβέρνηση, όσο και στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Φαίνεται πως η κίνηση αυτή είχε ευχάριστα αποτελέσματα, γιατί ενεργοποιήθηκε η υπνωτούσα τότε ελληνική κυβέρνηση, όσο και η διεθνής διπλωματία η οποία κατάλαβε τους σκοπούς της Ρωσίας και τον Ιούνιο του 1878, υπογράφηκε η νέα Συνθήκη του Βερολίνου με την οποία ματαιώθηκαν τα επιτακτικά σχέδια της Ρωσίας. Έτσι με τη μεσολάβηση του Κάιζερ της Γερμανίας οδήγησαν τη Ρωσία σε επανεξέταση της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, την αναθεώρηση αυτής με την κατάργηση της μεγάλης Βουλγαρίας.
Οι κυριότεροι όροι της συνθήκης του Βερολίνου είναι:
1) Η Βουλγαρία περιορίζεται στο βορείως του Αίμου έδαφος,
2) Η ανατολική Ρωμυλία ανακτά την αυτονομία της,
3) Η Ρουμανία επικυρώνεται ως ανεξάρτητο κράτος, καθώς και η Σερβία και το Μαυροβούνιο,
4) Το Άγιο Όρος αναγνωρίζεται διεθνής αυτόνομη Πολιτεία,
5) Επιβάλλει στην Υψηλή Πύλη να συμφωνήσει με την Ελλάδα διαρρύθμιση των συνόρων,
6) Η Κύπρος πωλήθηκε από την Τουρκία στην Αγγλία,
7) Οι Αγιοι τόποι παραχωρήθηκαν στη Γαλλία.
Η συνθήκη του Βερολίνου περιέχει και ορισμένα μειονεκτήματα για την Ελλάδα, όπως η εγκατάλειψη των δικαίων αιτημάτων των Κρητών και η εκκρεμότητα του Ηπειρο- θεσσαλικού.
Μπορεί στην επανάσταση του 1878 να μην ακούστηκαν πολεμικοί παιάνες, μπορεί να μην εκπυρσοκρότησαν όπλα, μπορεί να μην χύθηκε αίμα, αλλά τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας ήταν αρκετά μεγάλα και δεν ξέρουμε πως θα ήταν σήμερα η κατάσταση στα Μακεδονικά εδάφη, εάν παρέμενε η συνθήκη του Αγίου Στεφάνου.
Τέτοια γεγονότα δεν πρέπει να ξεχνιούνται αλλά να διδάσκουν και να παραδειγματίζουν τη νέα γενιά γιατί λαοί οι οποίοι ξεχνούν την προγονική κληρονομιά δεν είναι σε θέση ούτε αντάξιο παρόν να δημιουργήσουν, πολύ δε περισσότερο δεν είναι σε θέση να οραματιστούν ένα ελπιδοφόρο και δημιουργικό μέλλον. Είναι μοίρα του λαού μας να δημιουργεί, να προσφέρει, να αγωνίζεται, να μεγαλουργεί και να θυσιάζεται όταν οι ανάγκες το απαιτούν. Αυτά ανάγκασαν τον Β. Μίλλερ να πει τα ακόλουθα λόγια. Δεν ξέρω ποια θα ήταν η μορφή της οικουμένης σήμερα αν δεν υπήρχε αυτός ο υπέροχος λαός, οι Έλληνες.
Η θύμηση τέτοιων γεγονότων δεν αναβιώνει μίση και έχθρες του παρελθόντος, ούτε δημιουργούνται και πάλι εστίες αναταραχής. Από τη μια μεριά το Κόσοβο και το όνειρο της δημιουργίας της μεγάλης Αλβανίας και την άλλη το μικροσκοπικό κρατίδιο των Σκοπίων, που ξεδιάντροπα παραποιούν την ιστορική πραγματικότητα, σφετερίζεται τα σύμβολα του Μακεδονικού Ελληνισμού και προσπαθεί να δημιουργήσει ιστορία με κλεμμένους ή δανεικούς ήρωες.
Η ανοχή που δείξαμε έως τώρα τους έχει αποθρασύνει και με την ενθάρρυνση ορισμένων κρατών προσπαθεί να κάνει χρήση ονομάτων και συμβόλων του μακεδονικού Ελληνισμού.
Ανιστόρητοι δεν είναι μόνο αυτοί αλλά και οι άλλοι που για διαφορετικά συμφέροντα δεν προσπαθούν να εφαρμόσουν το δίκαιο. Γιατί ένας λαός που εμφανίστηκε με διαφορά 14 αιώνων από την εμφάνιση των Μακεδόνων δεν είναι δυνατό να έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους. Δεν αντιδράσαμε τότε που έπρεπε και τώρα προσπαθούμε να επιτύχουμε την αλλαγή του ονόματος αλλά και τη μη χρήση ιστορικών προσώπων όπως είναι ο Μέγας Αλέξανδρος.
Ας χρησιμοποιήσουμε τα μέσα που η ένταξή μας στην ΕΟΚ μας ενδυναμώνει κι ας διαπραγματευτούμε από θέση ισχύος. Εφ’ όσον ακολουθούν αυτή την ανθελληνική πολιτική ούτε στην ΕΟΚ ούτε στο ΝΑΤΟ πρέπει να επιτρέψουμε να μπούνε, γιατί αν επιδείξουμε και πάλι ανοχή ή αδιαφορία όπως το 1945, τότε θα ευρεθούμε προ οδυνηρών εκπλήξεων.
Κατά την κοσμογονική αυτή περίοδο κατά την οποία μικροί προπάντων λαοί εντάσσονται σε ευρύτερους συνασπισμούς κρατών, αναζητώντας μεγαλύτερη ασφάλεια, ο ελληνισμός και το κράτος στον πιο ευαίσθητο αυτό γεωγραφικό χώρο, αλλά και ως έθνος με τη γλωσσική και ιστορική ευρύτερα ιδιαιτερότητά του, είναι φυσικό να αντιμετωπίζει πολλά και φλέγοντα θέματα.
Η πολιτεία ιδιαίτερα οφείλει να προχωρήσει σε πιο υπεύθυνη και έγκυρη ενημέρωση του λαού. Τα σχολικά ιδίως ιστορικά βιβλία έχουν διαγράψει όλα εκείνα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα στην αντιμετώπιση των πολλαπλών προβλημάτων που άρχισαν να αναφύονται λόγω της υπερβολικής διαλλακτικότητας που επιδεικνύουμε. Εδώ υπάρχει και η ευθύνη των εκπαιδευτικών που συστηματικά σωπαίνουν και δειλιάζουν να μιλούν για Μακεδονικό Αγώνα και για ιστορικές παραποιήσεις των γειτόνων.
Έχουμε χρέος σαν λαός, ιδίως εμείς οι Μακεδόνες γιατί αυτή η γη είναι σπαρμένη από τα κόκαλα των παλικαριών της, που πέθαναν όχι από αρρώστιες και γεράματα, αλλά πολεμώντας για την ελευθερία και ανεξαρτησία της πατρίδας.
Αν δεν θέλουμε να τρίζουν τα κόκαλά τους, ας σταθούμε στο ύψος που επιβάλλουν οι σημερινές περιστάσεις και ας βροντοφωνάξουμε προς εχθρούς και φίλους να μην μολύνουν με τη χρήση τους ονόματα που δόξασαν αυτόν τov υπέροχο τόπο.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ
