Το θεσμικό πλαίσιο για τη συγγενική αναδοχή και την προστασία ανήλικων παιδιών σε επείγουσες περιπτώσεις υπενθυμίζει το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με αφορμή την υπόθεση της Καλαμάτας. Όπως αναφέρει, σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας ή αιφνίδιας απώλειας της γονικής φροντίδας, προτεραιότητα είναι η άμεση ασφάλεια του παιδιού και, όπου αυτό κρίνεται κατάλληλο, η παραμονή του σε συγγενικό οικογενειακό περιβάλλον.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
Με αφορμή την τραγική υπόθεση της Καλαμάτας και τα ερωτήματα που έχουν ανακύψει στη δημόσια συζήτηση, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας υπενθυμίζει ότι το πρωταρχικό μέλημα της Πολιτείας σε κάθε περιστατικό ενδοοικογενειακής βίας ή αιφνίδιας απώλειας της γονικής φροντίδας είναι η προστασία και η ασφάλεια των ανήλικων παιδιών.
Η χώρα διαθέτει ένα οργανωμένο και ενισχυμένο θεσμικό πλαίσιο για την αναδοχή και, ειδικότερα, τη συγγενική αναδοχή, με ειδική διαδικασία για επείγουσες περιπτώσεις, αυξημένη οικονομική ενίσχυση και συγκεκριμένα δικαιώματα για τις οικογένειες που αναλαμβάνουν τη φροντίδα ενός παιδιού. Η κατεύθυνση της εθνικής πολιτικής παιδικής προστασίας είναι σαφής: όταν ένα παιδί δεν μπορεί να παραμείνει με τους γονείς του, προτεραιότητα αποτελεί η άμεση προστασία του και, όπου αυτό είναι ασφαλές και υπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του, η παραμονή του σε σταθερό οικογενειακό περιβάλλον.
Η συγγενική αναδοχή προτιμάται κατά τον νόμο, όταν υπάρχει συγγενικό πρόσωπο που επιθυμεί να αναλάβει την πραγματική φροντίδα του παιδιού και αξιολογείται ως κατάλληλο από τις αρμόδιες αρχές. Έτσι, το παιδί μπορεί να παραμείνει κοντά σε πρόσωπα με τα οποία έχει ήδη οικογενειακούς και συναισθηματικούς δεσμούς και να διατηρήσει τη συνέχεια και τη σταθερότητα που χρειάζεται.
Η Πολιτεία έχει διαμορφώσει ένα σημαντικά ενισχυμένο πλαίσιο οικονομικής στήριξης των αναδόχων οικογενειών, το οποίο ισχύει και για την περίπτωση της συγγενικής αναδοχής. Ήδη το 2021 θεσπίστηκε για πρώτη φορά το επίδομα αναδοχής, το ποσό του οποίου αυξήθηκε το 2024 και πλέον ανέρχεται:
- σε 525 ευρώ για κάθε παιδί τυπικής ανάπτυξης και
- σε 750 ευρώ για κάθε παιδί με αναπηρία (νοητική, κινητική, ψυχική ή αισθητηριακή).
Επιπλέον, με τον ν. 4837/2021 ορίστηκε ρητά ότι οι ηλικιακοί περιορισμοί που ισχύουν στη γενική αναδοχή δεν εφαρμόζονται στη συγγενική αναδοχή. Επομένως, ούτε τα γενικά όρια ηλικίας των 25 έως 75 ετών για τον ανάδοχο ούτε η προβλεπόμενη διαφορά ηλικίας από 18 έως 60 έτη μεταξύ αναδόχου και παιδιού εμποδίζουν την ανάληψη της φροντίδας από κατάλληλο συγγενικό πρόσωπο.
Για τις απρόβλεπτες ή επείγουσες περιστάσεις, όπως ο αιφνίδιος θάνατος γονέων ή η εγκληματική ενέργεια μεταξύ τους, προβλέπεται ειδική διαδικασία, ώστε να ενεργοποιείται η προστασία του παιδιού. Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να παραλειφθεί η προηγούμενη εγγραφή του συγγενικού προσώπου στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων.
Παρότι η διαδικασία είναι ταχύτερη για τους συγγενείς-αναδόχους, η καταλληλότητά τους εξακολουθεί και αξιολογείται κανονικά. Οι κοινωνικές υπηρεσίες εξετάζουν προσεκτικά αν συγγενείς-ανάδοχοι μπορούν να προσφέρουν στο παιδί ένα ασφαλές και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες διαβίωσης, την υγεία και τη δυνατότητα φροντίδας του.
Παράλληλα, τα παιδιά μπορούν να λαμβάνουν ψυχοκοινωνική στήριξη από δομές και υπηρεσίες ψυχικής υγείας που χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Υγείας, καθώς και από τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περίπτωσης.
Η συγγενική αναδοχή αποτελεί βασικό εργαλείο της πολιτικής παιδικής προστασίας και πρόληψης της ιδρυματοποίησης. Η Πολιτεία διαθέτει ένα οργανωμένο πλαίσιο που συνδυάζει την ταχεία κινητοποίηση στις επείγουσες περιπτώσεις, την εξατομικευμένη αξιολόγηση, την αυξημένη οικονομική ενίσχυση, την εποπτεία και συγκεκριμένα δικαιώματα για τις ανάδοχες οικογένειες. Στο επίκεντρο βρίσκεται πάντοτε το παιδί: η ασφάλεια, η σταθερότητα και το δικαίωμά του, όπου αυτό είναι ασφαλές και εφικτό, να μεγαλώνει σε οικογενειακό περιβάλλον.
