Για την ανακάλυψη μιας καινούργιας αντίδρασης, τεράστιας βιομηχανικής σημασίας, η οποία γίνεται πλέον και με το ουράνιο, μίλησε στον «Π» ο συντοπίτης μας εκλεκτός επιστήμονας Χημικός, Δρ Υπολογιστικής Χημείας Χρήστος Κεφαλίδης, δίνοντας όλα τα στοιχεία για την δημοσίευση της έρευνας, αλλά και για το δικό του ρόλο ως θεωρητικού Χημικού.
«Ο τίτλος της δημοσίευσης στο NATURE Communications είναι: “Evidence for single metal two electron oxidative addition and reductive elimination at uranium”, στα ελληνικά: “Απόδειξη για μονομεταλλική οξειδωτική προσθήκη και αναγωγική απόσπαση δυο ηλεκτρονίων στο ουράνιο”. Η ιστοσελίδα δίνεται και σαν σύνδεσμος αν πατήσετε στον αγγλικό τίτλο. Επιπλέον υπάρχει και ένα βίντεο στο YOUTUBE που παρουσιάζει στα αγγλικά την προοπτική και τη γενική ιδέα της δημοσίευσης στην παρακάτω διεύθυνση: https://youtu.be/3m3CbQct0pM. Η εργασία δημοσιεύτηκε την 01 Δεκέμβρη 2017. Στο βίντεο, ο επιστήμονας που μιλάει (Prof. Steve Liddle) είναι καθηγητής της Ανόργανης Χημείας στο πανεπιστήμιο του Manchester και επικεφαλής ερευνητικής ομάδας πειραματικών με το όνομα “ΟΜΑΔΑ ΟΡΓΑΝΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ”. Είναι κατά κοινή παραδοχή ένα ανερχόμενο αστέρι στο κλάδο της Χημείας παγκοσμίως. Ο καθηγητής Laurent Maron και εγώ, ως θεωρητικοί χημικοί και μέλη του πανεπιστημίου του Paul Sabatier στην Τουλούζη, συνεργαστήκαμε στενά με την πειραματική ομάδα του Liddle, για να δημοσιευθεί αυτή η έρευνα-ανακάλυψη. Βέβαια η τελευταία δεν είναι η μόνη δημοσίευση που έχουμε κάνει από κοινού, αφού είχαν προηγηθεί αρκετές άλλες.
Λίγα λόγια για την σπουδαιότητα της εργασίας αυτής. Γενικά, στο εργαστήριο αλλά και στη βιομηχανία χρησιμοποιούνται ορισμένα μέταλλα (όπως παλλάδιο, λευκόχρυσος, χρυσός) ώστε να πραγματοποιηθούν κάποιες από τις πλέον σημαντικές καταλυτικές διεργασίες στη χημεία. Σε αυτές συγκαταλέγονται για παράδειγμα η παραγωγή φαρμάκων αλλά και χρήσιμων πρώτων υλών για τη βιομηχανία. Αυτές οι αντιδράσεις εμπερικλείουν μέσα στο μηχανισμό τους κάποια βασικά στάδια, εκ των οποίων τα δυο, και από τα πιο σημαντικά, είναι αυτά της ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ αλλά και της ΑΝΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΗΣ. Τα μέταλλα που δίνουν τις συγκεκριμένες αντιδράσεις ανήκουν στο κομμάτι του Περιοδικού Πίνακα που αντιστοιχεί στα μεταβατικά στοιχεία. Αυτά γενικά είναι πολύ ακριβά και οποιαδήποτε φθηνά εναλλακτικά στοιχεία είναι ευπρόσδεκτα, αν και σχεδόν αδύνατο να βρεθούν. Έτσι, η σπουδαιότητα της εργασίας μας έγκειται στο ότι ανακαλύψαμε πως το ουράνιο (απεμπλουτισμένο ουράνιο το οποίο είναι άχρηστο προϊόν των πυρηνικών εργοστασίων) μπορεί να δώσει την ίδια δραστικότητα με τα παραπάνω ακριβά και σπάνια μέταλλα. Θέλω να τονίσω πως αυτή η έρευνα φέρνει τα πάνω κάτω στη Χημεία, καθώς πιστευόταν, διδασκόταν αλλά και γραφόταν έως τώρα σε όλα τα πανεπιστημιακά συγγράμματα, πως τέτοιου είδους αντιδράσεις (οξειδωτικής αλλά και αναγωγικής απόσπασης) δεν μπορούσαν να επιτευχθούν με το ουράνιο.
Ο δικός μου ρόλος, ως θεωρητικός χημικός, ήταν να αποδείξω με τη χρήση υπολογιστικών προγραμμάτων προσομοίωσης ότι πράγματι μπορεί να συμβεί οξειδωτική και αναγωγική απόσπαση στο ουράνιο, αλλά και επιπλέον να δώσω ένα πιθανό μηχανιστικό μονοπάτι αυτής της αντίδρασης».
Πρόκειται για ένα ακόμα επίτευγμα του Χρήστου Κεφαλίδη, που μας κάνει να νιώθουμε υπερήφανοι για τον συμπολίτη μας, ο οποίος έχει κάνει σημαντικές πανεπιστημιακές σπουδές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, διαθέτει μεγάλη επαγγελματική, εργαστηριακή και διδακτική εμπειρία, έλαβε 4 υποτροφίες και διακρίσεις για ερευνητικά επιτεύγματα, συνεργάστηκε με Διεθνή Επιστημονικά περιοδικά κάνοντας διάφορες δημοσιεύσεις, χρημάτισε Επιστημονικός συνεργάτης σε ανάλογους φορείς και είναι μέλος Επιστημονικών Συλλόγων.
