Με αφορμή το πρόσφατο δημοσίευμα του ΑΠΕ-ΜΠΕ για την κατασκευή του νέου Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα που αφορά τον στρατηγικό σχεδιασμό των δημόσιων υποδομών υγείας στη χώρα και ειδικότερα στη Δυτική Μακεδονία.
Πρόκειται για έργο που υλοποιείται ως δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος προς το Ελληνικό Δημόσιο και αφορά τη δημιουργία ενός νέου Γενικού Νοσοκομείου από μηδενική βάση, με στόχο την ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας και την κάλυψη των αναγκών της επόμενης περιόδου.
Η έννοια των «αναγκών της επόμενης περιόδου» δεν περιορίζεται στη σημερινή λειτουργία των υπηρεσιών υγείας, αλλά αφορά τον συνολικό σχεδιασμό ενός συστήματος που θα ανταποκρίνεται στις επόμενες δεκαετίες. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι δημογραφικές μεταβολές, η γήρανση του πληθυσμού, οι αυξανόμενες ανάγκες χρόνιας φροντίδας, οι τεχνολογικές εξελίξεις στην ιατρική πράξη, καθώς και η ανάγκη για σύγχρονες, ψηφιακά υποστηριζόμενες και ενεργειακά βιώσιμες νοσοκομειακές υποδομές.
Σύμφωνα με τον επίσημο σχεδιασμό, το έργο της Κομοτηνής ξεκίνησε το 2023 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί και να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2027, αποτελώντας μια πλήρως σύγχρονη νοσοκομειακή μονάδα που θα αντικαταστήσει και θα αναβαθμίσει ουσιαστικά το υφιστάμενο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών υγείας στην περιοχή.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει με σαφήνεια τη διαφορά μεταξύ διαφορετικών προσεγγίσεων στον σχεδιασμό των δημόσιων υποδομών: της δημιουργίας νέων δομών από μηδενική βάση και της σταδιακής αναβάθμισης υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
Πριν από μερικά χρόνια στην περίοδο της πανδημίας COVID-19, ως δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Κοζάνης, είχα υποστηρίξει δημόσια την τότε πρόταση της δημοτικής αρχής την ανάγκη να εξεταστεί σοβαρά η δημιουργία ενός νέου, σύγχρονου Γενικού Νοσοκομείου για την Κοζάνη. Η θέση αυτή δεν αμφισβητούσε τον ρόλο του υφιστάμενου νοσοκομείου, αλλά στηριζόταν στην ανάγκη ενός μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με βάση τις μελλοντικές ανάγκες της περιοχής.
Το Μαμάτσειο Νοσοκομείο αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του Εθνικού Συστήματος Υγείας στη Δυτική Μακεδονία, εξυπηρετώντας σημαντικό αριθμό πολιτών τόσο από τον Δήμο Κοζάνης όσο και από ευρύτερες περιοχές της Περιφέρειας.
Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή της νέας πτέρυγας, καθώς και ένα ευρύτερο σύνολο παρεμβάσεων εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του νοσοκομείου. Πρόκειται για σημαντικές επενδύσεις που ενισχύουν τη λειτουργικότητα και τη συνολική ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή επαναφέρει ένα εύλογο ερώτημα στρατηγικού σχεδιασμού:
με δεδομένο ότι πέρα από τη νέα πτέρυγα υλοποιούνται και πρόσθετες παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού, ποιο θα ήταν το συνολικό αποτύπωμα μιας διαφορετικής επιλογής, η οποία θα προέβλεπε τη δημιουργία ενός νέου Γενικού Νοσοκομείου για την Κοζάνη από μηδενική βάση;
Η θέση που είχα διατυπώσει τότε δεν αφορούσε την κατάργηση του Μαμάτσειου. Αντίθετα, προέβλεπε ότι, στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου υγειονομικού σχεδιασμού, θα μπορούσε να εξεταστεί ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου του υφιστάμενου νοσοκομείου, με αξιοποίηση των υποδομών προς όφελος ενός πιο λειτουργικά οργανωμένου συστήματος υγείας.
Στον δημόσιο διάλογο είναι εύλογο να αναδεικνύεται ο ιστορικός, κοινωνικός και οικονομικός ρόλος του Μαμάτσειου Νοσοκομείου, καθώς και ο ευρύτερος ιστός υπηρεσιών που έχει αναπτυχθεί γύρω από αυτό. Ωστόσο, οι αποφάσεις για κρίσιμες δημόσιες υποδομές οφείλουν να βασίζονται πρωτίστως στις μελλοντικές ανάγκες, στις δημογραφικές εξελίξεις και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του συστήματος υγείας.
Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας διαθέτει σήμερα τέσσερα γενικά νοσοκομεία το Μαμάτσειο στην Κοζάνη, το Μποδοσάκειο στην Πτολεμαΐδα, καθώς και τα νοσοκομεία Καστοριάς και Γρεβενών τα οποία αποτελούν τον βασικό κορμό του δημόσιου συστήματος υγείας διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο στην παροχή δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας στην Περιφέρεια.
Η συζήτηση για το μέλλον του υγειονομικού χάρτη δεν μπορεί επομένως να περιορίζεται σε μεμονωμένες δομές, αλλά οφείλει να αφορά το σύνολο του συστήματος και τη συμπληρωματική λειτουργία όλων των νοσοκομείων.
Στο πλαίσιο αυτό, ανακύπτει και ένα ευρύτερο στρατηγικό ερώτημα: κατά πόσο η Δυτική Μακεδονία μπορεί να διεκδικήσει έναν αναβαθμισμένο ρόλο στον εθνικό υγειονομικό χάρτη, μέσα από τη δημιουργία ενός σύγχρονου περιφερειακού νοσοκομείου τριτοβάθμιας φροντίδας υγείας, σε στενή διασύνδεση με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και τις νέες αναπτυξιακές υποδομές της περιοχής.
Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να μετατρέψει την περιοχή σε κόμβο υγείας, εκπαίδευσης και καινοτομίας, ενισχύοντας τον ρόλο της στο νέο αναπτυξιακό περιβάλλον που διαμορφώνεται.
Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σε μια περίοδο παραγωγικής και οικονομικής μετάβασης. Οι επενδύσεις της ΔΕΗ, η ανάπτυξη των data centers και οι νέες ιδιωτικές επενδύσεις διαμορφώνουν ένα νέο αναπτυξιακό πλαίσιο, το οποίο όμως δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε αντίστοιχα ορατά αποτελέσματα για την τοπική κοινωνία και οικονομία.
Ωστόσο, οι δημόσιες υποδομές εξακολουθούν να υστερούν ως προς τον συνολικό σχεδιασμό τους. Η ολοκλήρωση του οδικού άξονα Κοζάνης – Λάρισας παραμένει ζητούμενο, ενώ η σιδηροδρομική διασύνδεση της Δυτικής Μακεδονίας δεν έχει ενταχθεί ουσιαστικά στον εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό. Παράλληλα, η ενεργειακή μετάβαση εξελίσσεται χωρίς να έχει διαμορφωθεί πλήρως ένα νέο πλαίσιο που να διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή και ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής και της χώρας.
Η υγεία δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένη από αυτή τη συνολική εικόνα.
Η Δίκαιη Μετάβαση οφείλει να αφορά όχι μόνο την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και τον συνολικό επανασχεδιασμό των δημόσιων υποδομών που θα στηρίξουν τη νέα αναπτυξιακή πραγματικότητα της Δυτικής Μακεδονίας.
Η δημιουργία ενός νέου Γενικού Νοσοκομείου στην Κομοτηνή αποδεικνύει ότι, όταν υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός και θεσμική βούληση, μπορούν να υλοποιηθούν έργα που αλλάζουν ουσιαστικά τον υγειονομικό χάρτη μιας περιοχής.
Το ζητούμενο για τη Δυτική Μακεδονία δεν είναι η σύγκριση επιλογών, αλλά η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και σύγχρονου υγειονομικού σχεδιασμού για τις επόμενες δεκαετίες.
Διότι η πραγματική πρόκληση της Δίκαιης Μετάβασης δεν θα κριθεί μόνο από τις επενδύσεις που θα προσελκύσει η περιοχή, αλλά και από τις υποδομές που θα εξασφαλίσουν τη βιώσιμη ανάπτυξη της στο μέλλον.
Γιώργος Φτάκας
Πολιτευτής ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
