Για τον Σταύρο Κουγιουμτζή, η μεταπολίτευση απετέλεσε ένα κρίσιμο ορόσημο. Με την πτώση της δικτατορίας, ήρθαν και κατέκλυσαν τη μουσική αγορά όλα τα λογοκριμένα. Το 1976 θα συνεργαστεί με την ανερχόμενη, τότε, Χαρούλα Αλεξίου στις «Λαϊκές Κυριακές». Από τη μεριά του, παρότι αριστερός, τα άμεσα και τα στρατευμένα δεν τα ήθελε. Από την άλλη, η Αλεξίου, προσπαθούσε εναγωνίως να χτίσει έντεχνο ρεπερτόριο με κοινωνικές μπαλάντες, παρότι δοξάζονταν στο σμυρναίικο και λαϊκό. Το αποτέλεσμα ήταν, ο Κουγιουμτζής να της γράψει κυρίως έντεχνα λαϊκά τραγούδια, αλλά ο πολύ καλός αυτός δίσκος, να καταλήξει «καταραμένος». Η Αλεξίου, σχεδόν ποτέ, δεν τον στήριξε στις συναυλίες της. Οι στιχουργοί ήταν βέβαια σπουδαίοι: Μ. Ελευθερίου, Λ. Παπαδόπουλος και για πρώτη φορά, νομίζω, ο Μ. Μπουρμπούλης. Η προτίμηση της Αλεξίου, προέκρινε λόγω μπαλάντας τους στίχους του τελευταίου: «Θα΄ταν 12 του Μάρτη», «Σου στέλνω χαιρετίσματα», «Πηνελόπη». Όχι ότι ήταν ελάσσονες δημιουργίες το «Χρόνια σαν βροχή» και «Απ΄τον περασμένο Μάρτη» του Μ. Ελευθερίου ή «Τα σκούρα μάτια» του Λ. Παπαδόπουλου. Τελικά η ζωή είχε διαφορετική γνώμη, αφού η «12 του Μάρτη», πήρε την έσχατη ώρα την εκδίκησή της, έστω και λυπημένα.
Την επόμενη χρονιά, το 1977, είχαμε την συνεργασία του με τον Κ. Σμοκοβίτη. Σε αυτόν συμμετείχε και η αγαπημένη του Αιμιλία Κουγιουμτζή. Αυτή τη δουλειά ο συνθέτης την αισθάνθηκε «λιγότερη», σε σχέση με τις προηγούμενες. Δεν έλειψαν, όμως, η ποιότητα και οι επιτυχίες. Την τελευταία στιγμή, εντάχθηκε και ηχογραφήθηκε η επιτυχία του, «Το καλοκαίρι το μορτάκι» σε στίχους Ά. Δασκαλόπουλου. Αρκετά γνωστά έγιναν και τα τραγούδια «Το λεωφορείο» του Μ. Μπουρμπούλη και «Η μικρή οθόνη», επίσης του Α. Δασκαλόπουλου.
Σταδιακά ως δημιουργός, ακολουθούσε πιο εσωστρεφείς δρόμους. Επιπλέον η Minos κυριαρχούσε στην αγορά και αυτό είχε, μάλλον, αρνητικές επιπτώσεις στην κυκλοφορία δίσκων άλλων εταιριών. Το 1979, συνεργάζεται με την Lyra και την θρυλική Βίκυ Μοσχολιού. Το ελληνικό κοινό, όχι εύκολο στις αλλαγές τεχνοτροπίας των καλλιτεχνών, δεν υποδέχθηκε ανάλογα τον δίσκο. Οι στίχοι των Μ. Μπουρμπούλη, Β. Τσιμπούλη και Ντ. Χριστιανόπουλου, θα δώσουν ωραία τραγούδια, σε πολύ καλές ενορχηστρώσεις. Μέσα σε αυτά και το εξαιρετικό «Δεν είμαι εγώ», αλλά και άλλα όπως τα «Η αγάπη μου για σένα», «Όμως δεν ξέρω», «Παράπονο μανιάτικο» και το «Όταν σε περιμένω» του Ντ. Χριστιανόπουλου. Με αυτόν τον δίσκο, ο κυρ Σταύρος θα κλείσει τη δεκαετία του 70΄. Σταδιακά αρχίζει και διευρύνεται το χρονικό χάσμα μεταξύ των δισκογραφιών του.
Την δεκαετία του 80΄ θα ανοίξει δημιουργικά το «Μικραίνει ο κόσμος» του 1982. Μια εξαιρετική δουλειά ως ποιητική ανθολογία: Παπαδιαμάντης, Σαχτούρης, Χριστιανόπουλος, Κόρφης, Σεφέρης, Ριτσώνης. Οι καλοί τραγουδιστές, όμως, βρίσκονται σε άλλες εταιρίες. Αυτό είναι ευδιάκριτο στο αριστουργηματικό «Μικραίνει ο κόσμος», όπου συμμετείχε ο Α. Καλογιάννης και έτσι διασώθηκε. Η δουλειά αυτή, ήταν από τις τελευταίες που άκουσε και αποδέχθηκε ο Μ. Λοΐζος, λίγο πριν «φύγει» το Σεπτέμβριο του ιδίου έτους.
Το 1983 πραγματοποιεί την πρώτη συναυλία του στην Αθήνα ! Όπως ο ίδιος έλεγε, ο συνθέτης όφειλε να γράφει χωρίς να είναι απαραίτητο να γίνεται γνωστή η φάτσα του… Ο κόσμος κατέκλυσε το θέατρο, όπου με βασικό ερμηνευτή τον Γ. Νταλάρα, γέμισε ο αθηναϊκός ουρανός με τις μελωδίες του. Περίπου την ίδια εποχή έχουμε και τη φιλοτίμηση της κρατικής ΕΡΤ, για ένα αφιέρωμα σε αυτόν.
Το 1985, μετά από πιέσεις του Δημήτρη Μητροπάνου, η τότε Philips ψάχνοντας διαθέσιμους συνθέτες, καταλήγει από συγκυρία στον Κουγιουμτζή. Ήταν μια περίοδος που ο τραγουδιστής επιζητούσε εναγωνίως μια εναλλακτική δισκογραφική καριέρα πέρα από τα μεγάλα σουξέ του Τάκη Μουσαφίρη. Το κοινό του Μητροπάνου, πάντως, άργησε να αποδεχθεί την αλλαγή του αυτή. Έτσι ο σε στίχους του αξιόλογου Λ. Τεάζη δίσκος «Τα Νυχτέρια», αντιμετωπίσθηκε με σκεπτικισμό, όπως και «Τα Πικροσάββατα» των Μ. Θεοδωράκη-Λ. Παπαδόπουλου. Φυσικά και εδώ υπήρξαν, τραγούδια εξαιρετικά, όπως το «Παράπονό μου», «Είσαι ωραία σαν αμαρτία» κ.α.
11 χρόνια μετά την τελευταία συνεργασία τους, ο κυρ Σταύρος θα σμίξει και πάλι με τον Γ. Νταλάρα. Ο δίσκος αυτός σε στίχους Μ. Ελευθερίου, Κινδύνη, Ριτσώνη, του ίδιου του συνθέτη και της Μαρίας Κουγιουμτζή, τον επανέφερε στις υψηλές πωλήσεις. Μεγάλη επιτυχία γνώρισε το τσιφτετέλι – συμμετοχή της Ελ. Αρβανιτάκη- «Κόκκινο φουστάνι». Ελάχιστοι ξέρουν πως είναι του κυρ. Σταύρου. Ο Γ. Νταλάρας, ευτύχησε να «καθαγιάσει», όπως ο συνθέτης τόνιζε χαρακτηριστικά, τραγούδια όπως το «Οι ελεύθεροι και ωραίοι», «Μην γυρεύεις ομορφιές», «Τα κατά Ματθαίον Πάθη», «Σ΄αυτήν την πόλη» και «Τρελοί και Άγγελοι (Ντύλαν Τόμας)».
Η δεκαετία του 90΄, θα τον βρει στη Θεσσαλονίκη και τη Καλαμαριά. Είχε επιστρέψει λίγο πριν, στα 1988. Πλέον ηχογραφούσε σπάνια. Αγαπούσε τον μακρύ περίπατο της παραλίας, έκανε ραδιόφωνο και παρέδωσε εν ζωή 2 βιβλία: το «Ανοιχτά παράθυρα με κλειστά παντζούρια» και το «Στα διώροφα έμεναν οι όμορφες». Το 1993 θα γράψει ένα δίσκο για την γυναίκα της ζωής του Αιμιλία, το «Κάτι παιδιά που αγαπούνε το τραγούδι».
Το 1997 θα εκδώσει ένα μεγάλο του μεράκι, βυζαντινούς ύμνους σε λόγια μουσική. Ένα πρώτο δείγμα της, είχε παρουσιαστεί στην συναυλία του 1992 στη Θεσσαλονίκη με τον Γ. Νταλάρα και τη χορωδία του Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου σε διεύθυνση Χρ. Σταμούλη. Η επιλογή των ύμνων είχε γίνει με τη βοήθεια του Ντ. Χριστιανόπουλου. Τελικά το έργο θα ηχογραφηθεί μεν με τον ίδιο σολίστ, αλλά την χορωδία «Φον Μουσικάλις», υπό τον Α. Μυράτ. Το σε ρυθμό τσάμικου «Κύριε εκέκραξα», είναι για τον γράφοντα, η καλύτερη μεταφορά βυζαντινού ύμνου σε κοσμική μουσική.
Το 2000 θα κάνει τον προτελευταίο δίσκο του, το «Έβρεχε ο κόσμος». Οι στίχοι ήταν κυρίως δικοί του, κύρια ερμηνεύτρια η κόρη του Μαρία, ενώ σε συμμετοχές οι Γ. Χριστοδούλου και Γ. Νταλάρας. Εδώ το «Πώς να σου πω», έδειξε την δυνατότητα του για σύνθεση σε νέα ακούσματα, ενώ το πολύ αξιόλογο «Αυτός ο κόσμος», τους ανατολικούς «δρόμους». Τέλος το 2001 ηχογράφησε 18 παλαιά τραγούδια του, με την χορωδία του Δήμου Βόλου (διεύθυνση Δ. Καρκάλα). Ήρθε σαν πουλί, ηχογράφησε από αρχής με χορωδίες, έκλεισε με χορωδία, εκόμισε ως μαικήνας στην τέχνη και έφυγε σαν αποδημητικό πουλί για την αιωνιότητα !
Κόττης Κωνσταντίνος
konstantinosoa@yahoo.gr
