Ο Αναστάσιος Στάμκος γεννήθηκε στην Ερμακιά το 1853. Οι δύσκολες συνθήκες της ζωής του και το ανήσυχο πνεύμα του τον έσπρωξαν σε μικρή ηλικία μακριά από το γενέθλιο τόπο του, την Ερμακιά, στην Αμερική όπου πρόκοψε, απέκτησε μεγάλη περιουσία χάρη στο εμπορικό του δαιμόνιο και έγινε ένας από τους ευεργέτες της Κοζάνης.
Στην Τοπική Κοινότητα της Ερμακιάς δεν υπάρχει πια το οικογενειακό όνομα Στάμκος, γιατί όπως πιθανόν γνωρίζετε, μετά το ολοκαύτωμα της Ερμακιάς την Άνοιξη του 1944 το χωριό εγκαταλείφτηκε για πολλούς μήνες και ένας μόνο μικρός αριθμός από αυτούς επέστρεψε.
Ο Αναστάσιος Στάμκος δεν ήταν ο μόνος Ερμακιώτης που αποφάσισε να αποχωριστεί την οικογένειά του και την πατρίδα του για να κυνηγήσει τα όνειρα του στην Αμερική. Σύμφωνα με τις διηγήσεις των κατοίκων της Ερμακιάς, ήταν τόσο φτωχός ώστε πήρε χρήματα από το παγκάρι της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου για να πληρώσει το εισιτήριο της αναχώρησης του.
Έξυπνο παιδί ο Ανάστασης, δραστήριο και εργατικό, κατάφερε να προκόψει στην ξενιτιά με μεγάλες προσπάθειες και πολύ μόχθο. Με σκληρή δουλειά απέκτησε σημαντικό πλούτο, αλλά ποτέ δεν ξέχασε τον τόπο του. Όπως αναφέρουν υπερήλικες Ερμακιώτες, με τα πρώτα χρήματα που απέκτησε στην Αμερική έστειλε ένα σεβαστό ποσό ως δωρεά στην εκκλησία του χωριού.
Μετά την επανεγκατάσταση του στην Ελλάδα συνέχισε τη οικονομική του δραστηριότητα στην πόλη της Κοζάνης, όπου παντρεύτηκε την Αναστασία Βαρδάκα, κόρη του Ιωάννη Βαρδάκα, με την οποία έζησε το υπόλοιπο της ζωής του αλλά δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν τέκνα.
Οι Κοζανίτες έτρεφαν μεγάλο σεβασμό και αγάπη προς το πρόσωπό του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι ο μητροπολίτης Κοζάνης Φώτιος Μανιάτης του ανέθεσε την επιστασία για την ανέγερση του παρθεναγωγείου, το σημερινό δημοτικό σχολείο Χαρίσιου Μούκα.
Διέθετε μεγάλη ακίνητη περιουσία και διακατεχόμενος από ευγενή αισθήματα προς τους συμπολίτες του και τη γενέτειρα του, διοχέτευσε την ενεργειά του στην ανάπτυξη της Κοζάνης. Παρέμεινε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του πιστός στις παραδόσεις του τόπου, καθώς φορούσε μέχρι το τέλος της ζωής του την παραδοσιακή Κοζανίτικη φορεσιά.
Όταν πλησίαζε το τέλος της ζωής του, αποφάσισε στις 28/3/1930 να καθορίσει τους όρους της διαθήκης του και να ορίσει τους κληρονόμους του, έχοντας ως μάρτυρα τον φίλο του τον τραπεζίτη Δημήτριο Μπλιούρα. Ένα τμήμα της περιουσίας του κληροδότησε στηγυναίκα του Αναστασία και ένα δεύτερο στο νεοϊδρυθέν «Στάμκειο Ίδρυμα».
Στο χωριό του την Ερμακιά, που το υποστήριζε υλικά, άφησε στη διαθήκη του το ποσό των 1.000 δρχ. για την καμπάνα της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου και σύμφωνα με μαρτυρίες συγχωριανών του έθεσε προφορικό όρο να υπάρχουν πάντα διαθέσιμες 14 κλίνες του Στάμκειου Ιδρύματος για την περίθαλψη άπορων Ερμακιωτών.
Ο επιφανής αυτός Κοζανίτης διέθεσε όλη του την περιουσία για τη βελτίωση της ζωής των φτωχών συμπολιτών του και αποτέλεσε το «Στάμκειο Κληροδότημα» το οποίο στόχευε κατά κύριο λόγο στην κατασκευή νοσοκομείου για την παροχή ιατρικής περίθαλψης στους πολίτες. ώστε να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε άπορους συμπολίτες χωρίς πληρωμή και στους εύπορους με πληρωμή. Έτσι το «Στάμκειο Ίδρυμα» απέκτησε πρόσβαση σε ενοίκια, εμπορεύματα, απαιτήσεις κατά τρίτων κλπ και σημαντική ακίνητη περιουσία η οποία αποτελούνταν από ένα νεόδμητο ισόγειο κατάστημα, μια νεόκτιστη οικοδομή, μια ισόγεια αποθήκη, ένα ισόγειο κατάστημα, δυο οικόπεδα και έναν αγρό. Η εκποίηση της ακίνητης περιουσίας του απέφερε το ποσό των 2.000.000 δρχ., τα οποία παραχωρήθηκαν στο κεντρικό νοσοκομείο της πόλης.
Στην έκτακτη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Κοζάνης στις 3 Ιουλίου 1934 λόγω του θανάτου του ευεργέτη Αναστάσιου Στάμκου αποφασίστηκε να κυματίζει μεσίστια η σημαία του δημαρχείου ως ένδειξη πένθους, να γίνει η κηδεία του δημοτική δαπάνη, να συλλυπηθούν την οικογένεια του, να παρευρεθεί όλο το Δημοτικό συμβούλιο στην κηδεία του και να κατατεθεί στεφάνι, να αναγραφεί το όνομα του Αναστάσιου Στάμκου στη στήλη των μεγάλων ευεργετών της πόλης, να προσκληθούν στην κηδεία όλοι οι σύλλογοι και τα σωματεία της πόλης, να ονομαστεί μια οδός Αναστάσιου Στάμκου και να δοθούν αντίγραφα των αποφάσεων της συνεδρίασης στην οικογένεια του και στις εφημερίδες.
Το 1938 ανοίγεται η από 28-3-1930 μυστική διαθήκη του Κοζανίτη Στάμκου Αναστασίου (ΦΕΚ 366/38), με την οποία μεταβιβάζει όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία του στο Νοσοκομείο για ανέγερση νέου κτιρίου.
Το έτος 1938 το νοσοκομείο επιχορηγείται από το Υπουργείο Υγιεινής με το ποσό των 5.000.000 δραχμών, για την ανέγερση καινούριου νοσοκομειακού κτιρίου στην Κοζάνη. Το έτος 1939 έγινε από το Δήμο Κοζάνης απαλλοτρίωση οικοπέδου συνολικής έκτασης 16.420 τ.μ., το οποίο παραχωρήθηκε στο νοσοκομείο με δωρεά, για την ανέγερση νοσοκομειακού κτιρίου. Το έτος 1949 ο Δήμαρχος Κοζάνης Τέρπος πήγε στην Αμερική σε μια προσπάθεια εγγραφής συνδρομητών των ομογενών για την ανέγερση νοσοκομείου στην Κοζάνη. Δηλώθηκε προσφορά 45.000 δολαρίων. Ο Κοζανίτης Κωνσταντίνος Μαμάτσιος που βρίσκεται στην Αμερική από το 1907, δήλωσε ότι θα προσφέρει 100.000 δολάρια για τον ίδιο σκοπό. Και τέλος το Υπουργείο το επιχορήγησε με άλλες 700.000 δραχμές.
Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 27 Ιουνίου 1954 από τους Κων/νο Μαμάτσιο (1888 – 1963) μέγα ευεργέτη του Νοσοκομείου, Ανδρέα Στράτο Υπουργό Βορείου Ελλάδος και Αλέξανδρο Φλώρο Πρόεδρο του Δ.Σ. του Νοσοκομείου, ιερουργούντος του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης κ.κ. Κωνσταντίνου, στο οικόπεδο που δώρισε ο Δήμος Κοζάνης.
Το μεγαλοπρεπές κτίριο περατώθηκε και άρχισε να λειτουργεί από 1 Οκτωβρίου 1958. Τα εγκαίνια έγιναν την 31 Μαΐου 1959.
Η Μαιευτική πτέρυγα φέρει το όνομά του «Στάμκειος» και το 1970 τοποθετήθηκε η προτομή του στη σάλα του νοσοκομείου, δίπλα στην προτομή του άλλου μεγάλου ευεργέτη Κων/νου Μαμάτσιου.
Δημήτρης Σακελλάρης
Πρόεδρος ΤΚ Ερμακιάς
