Σκέψεις για το μάθημα της φυσικής – Γράφει ο φυσικός Θεόδωρος Παναγιωτίδης

Η ενασχόληση με την φυσική αποτελεί μια προκλητική και ιδιαίτερα συναρπαστική εμπειρία που πολλούς μαθητές τους συναρπάζει αλλά και άλλους τους ταλανίζει γιατί γίνεται αναγκαίο κακό. Δεν υπάρχει μέση κατάσταση, ή δίνεσαι με όλο τον εαυτό σου ή γίνεται εφαλτήριο για κάτι διαφορετικό.

Τι πραγματικά είναι τελικά αυτό το μάθημα, η φυσική; Οι ορισμοί πολλοί, οι απόψεις πολλές αλλά στην ουσία η βαθύτερη είναι μια:

΄΄ H ακατάπαυστη αναζήτηση του ανθρώπινου μυαλού και εσωτερικής ανάγκης να αναζητήσει και να αφομοιώσει τη λειτουργία και την προέλευση του κόσμου, του σύμπαντος να δώσει πειστικές εξηγήσεις για το ποιοι ήμαστε από που προήλθαμε, το αίτιο που υπάρχουμε και το τελικό αποτέλεσμα, που θα καταλήξουμε.

Να δώσει εξηγήσεις τι είναι τελικά αυτά τα μικροσκοπικά και απειροελάχιστα σωματίδια που δομούν με περισσή μαεστρία την ζωή και όλο αυτό που ονομάζουμε παρατηρήσιμο Σύμπαν. ΄΄ Δύσκολες έννοιες, σχεδόν ακατανόητες. Μπορεί κάποιος να σκεφτεί ή να διατυπώσει τι είναι το άπειρο, τι είναι το τίποτα, τι είναι Θεός; Αν χωρέσει στο περιορισμένο μυαλό μας η έννοια ΄΄Θεός΄΄, αν χωρέσει η έννοια ΄΄τίποτα΄΄, παύει τότε να είναι τίποτα, πολύ απλά γιατί πλέον παύει να υπάρχει ο τρισδιάστατος χώρος που υπάρχουμε και αντιλαμβανόμαστε.

Με τις σκέψεις αυτές θα δούμε πως διδάσκεται στα σχολεία στην Ελλάδα σήμερα το μάθημα της φυσικής. Αν λοιπόν χρησιμοποιούσαμε τον προκείμενο ορισμό σε απλή και κατανοητή γλώσσα, θα έπρεπε αρχικά να δίναμε απαντήσεις σύμφωνα με τα τόσα πολλά κεκτημένα της τεχνολογίας σήμερα, που μερικά όπως η Θεωρία των Κβάντα, που είναι ότι πιο δύσκολο και ανώτερο έχει συλλάβει ο ανθρώπινος νους.

Θα έπρεπε να εξηγούμε με τεκμηριωμένη άποψη τι είναι πλανήτης, αστέρι, γαλαξίας, σύμπλεγμα γαλαξιών, συμπάν, τι ηλικία έχει, τι διαστάσεις, πόση μάζα, πως γεννήθηκε και ποιο είναι το μέλλον του. Γιατί τελικά όλοι μας και όπως όλο το σύμπαν αποτελείται από κάποια μικροσκοπικά σωματίδια, (οντότητες),πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια; Γιατί βλέπουμε φως όταν κλείνουμε έναν διακόπτη; Γιατί ήμαστε ασφαλείς σε ένα αυτοκίνητο όταν έχουμε καταιγίδα με κεραυνούς; Τι είναι τελικά ηλεκτρική εκκένωση; Γιατί το αεροπλάνο ΄΄κολυμπάει΄΄ στον αέρα; Γιατί το κινητό μας δεν εκπέμπει ραδιενέργεια και τι είναι ραδιενέργεια; Γιατί τελικά δεν έχει νόημα να χρησιμοποιούμε τις έννοιες ΄΄ζεστό ή κρύο΄΄, ΄΄φωτεινό ή σκοτεινό΄΄,

Γιατί τέλος οι σταθερές της φυσικής έχουν συγκεκριμένες τιμές για να συναρμολογήσεις τον κόσμο και ποιος τις όρισε; Να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε αυτό που είπε ο μεγάλος φυσικός Albert Einstein:΄΄ Είχε ο θεός άλλη επιλογή να φτιάξει έτσι τον κόσμο ή μπορούσε και με άλλα υλικά και μαθηματικές σταθερές; ΄΄

‘’Το μυαλό δεν είναι ένα δοχείο που πρέπει να γεμίσει αλλά μια φωτιά που πρέπει να ανάψει ( Πλούταρχος ).

Γίνεται κάτι από όλα αυτά; Σαφέστατα όχι. Νόμοι της φυσικής αποκλειστικά στη μαθηματική τους διατύπωση, με περίπλοκες μαθηματικές εφαρμογές και αναλύσεις που δεν έχουν καμία σχέση με την καθημερινή, πραγματική ζωή που θα είχε άμεσο αντίκτυπο στην τεχνογνωσία και την τεχνολογία του σήμερα.
Κορωνίδα όλων αυτών φυσικά οι πανελλήνιες εξετάσεις που η μοναδική σχέση με την φυσική είναι οι μαθηματικές σχέσεις που διέπουν τα φαινόμενα.

Οι ασκήσεις χάνουν τον αυτοσκοπό τους δηλαδή την κατανόηση του νόμου και την εφαρμογή του και γίνονται απλά μαθηματικές μέθοδοι φυσικής .Το μάθημα θα μπορούσε να ονομαστεί ΄΄Τα Μαθηματικά της Φυσικής ΄΄ που δεν είναι απαραίτητα απορριπτέο γιατί τα μαθηματικά συναρπάζουν αλλά για την φυσική είναι εργαλεία που δεν φτάνουν από μόνα τους να δώσουν την συνολική εικόνα του φαινομένου.

Οι ατελείωτες παραγωγές ειδικά στις πανελλαδικές εξετάσεις αναπόφευκτα προσδιορίζουν ότι αυτό τελικά είναι το μάθημα της φυσικής και στην σημερινή εποχή η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών αναλώνει μεγάλο μέρος της ενέργειας της στην επίτευξη αυτού του στόχου. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι συγκριτικά οι μαθητές σήμερα έχουν αυξημένη ικανότητα για multitasking(δηλαδή να πραγματοποιούν πολλές διεργασίες ταυτόχρονα). Μπορούν οι εκπαιδευτικοί να το εκμεταλλευτούν, να αναλάβουν δράση να ωθήσουν τους μαθητές στην ενασχόληση με τα καλούδια των νέων τεχνολογιών: κινητά, τάμπλετ, υπολογιστές κ.α, να γίνουν θεματοφύλακες αυτού του τεχνολογικού πλούτου και να καταδείξουν σφαιρικά όλο το πεδίο ορισμού των φαινομένων γιατί πολύ απλά πρέπει ακολουθώντας τις διεθνείς τάσεις στην , καταγράφεται στροφή από την αποστήθιση και μηχανιστική αναπαραγωγή μεθοδολογίας σε θέματα που άπτονται της καθημερινότητας και σχετίζονται με την πραγματική ζωή.

Μπορεί κάποιος να ανατρέξει στα θέματα πανελληνίων φυσικής πχ της Κύπρου.

Με αυτόν τον τρόπο η προσπάθεια σύνδεσης της φυσικής με τον σύγχρονο, πραγματικό κόσμο γίνεται εφικτή όπου τόσο ο Ηλεκτρομαγνητισμός όσο και η Κβαντομηχανική, που η υλη τους αυξήθηκε αισθητά, βρίσκουν καθημερινή και διαρκή εφαρμογή.

Μόνο έτσι από μόνη της η πρώτη επαφή των μαθητών με αυτόν τον μαγευτικό κόσμο θα ανάψει τη φλόγα της αναζήτησης και της έρευνας που τόσο χρειάζεται η χώρα μας. Η ενασχόληση θα βοηθήσει τον πολύ δυναμικό και αναπτυσσόμενο κλάδο της φυσικής να αποκτήσει οπαδούς και κατά συνέπεια κύρος, και επιρροή.

Εν όψη λοιπόν των πανελλαδικών του 2023 μπορούμε να χαρακτηρίσουμε τους φετινούς υποψηφίους από το πιο τυχερούς, άτυχους των τελευταίων ετών. Ας αδράξουν τη στιγμή, ας αδράξουν την ευκαιρία, το οδοιπορικό σε αυτό στον μαγευτικό κόσμο της φυσικής, των νέων τεχνολογιών για να δώσει το έναυσμα για καλύτερες μέρες.

Καλή επιτυχία σε όλους που εξετάζονται στη φυσική.

Υ.Γ
Ας τολμήσουμε να συμπεράνουμε ότι η γνώση είναι άπειρη:
΄Όσο πιο πολλά μαθαίνω, τόσο πιο πολύ καταλαβαίνω πόσα λίγα ξέρω΄΄.
– Σωκράτης –
ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ Σ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΦΥΣΙΚΟΣ