Χωρίς αμφιβολία ζούμε στην εποχή της τεχνολογικής έξαρσης και εξάρτησης. Καθημερινά ξεπετιούνται καινούργια gadgets και νέες εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης. Facebook, Instagram, Twitter, Snapchat, Viber, Whatsapp, Hangout, Skype, Messenger και ο κατάλογος αυξάνεται μέρα με την μέρα. Είναι όμως τόσο αθώες; Ή κρύβουν παγίδες για τα παιδιά και τους εφήβους; Είναι πολύ δύσκολο να είσαι μέσα στις εξελίξεις, πόσο μάλλον όταν είσαι γονιός ενός εφήβου να μπορείς να ελέγξεις και να προστατεύεις το παιδί σου. Ένα νέο φαινόμενο είναι αυτό του Sextortion, το οποίο δεν έχει πάρει ακόμη μεγάλες διαστάσεις στην Ελλάδα είναι όμως ευρέως διαδεδομένο στην Ευρώπη και στην Αμερική.
Αρχικά ας ξεκινήσουμε δίνοντας ορισμένα χρήσιμα στοιχεία:
- Sextortion: Είναι ο σεξουαλικός διαδικτυακός εξαναγκασμός και εκβιασμός παιδιών. Είναι
όταν ενήλικοι ή ακόμα και ανήλικοι, κυρίως άτομα στην εφηβεία, αφού έχουν
αποκτήσει οικειότητα και εμπιστοσύνη με το θύμα, – στην πλειοψηφία τους
ανήλικα κορίτσια στην εφηβεία – μέσω λογαριασμών κοινωνικής δικτύωσης
(facebook, instagram κ.λ.π.) πείθουν το θύμα να τους στείλει γυμνή
φωτογραφία ή βίντεο και έπειτα το απειλούν προκειμένου να προσκομίσουν και
άλλο υλικό ή χρήματα.
- Το προφίλ των θυμάτων: Η πλειοψηφία των θυμάτων είναι κορίτσια ηλικίας 12-17 ετών.
Υπάρχουν και κρούσματα σε αγόρια εφήβους.
- Το προφίλ του δράστη: Ο δράστης συνήθως είναι άνδρας ενήλικας, εξοικειωμένος με την
νέα τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο όποιος
συστήνεται αρχικά στο θύμα ως συνομήλικος του και δρα αφού
αποκτήσει οικειότητα και εμπιστοσύνη με θύμα.
Ε: Και τι ακριβώς θέλει αυτός ο άνθρωπος από ένα παιδί;
Α: Αυτό που θέλει είναι είτε να αποκτήσει στην κατοχή του υλικό πορνογραφίας ανηλίκων είτε να συναντηθεί με τα θύματά του είτε να βγάλει χρήματα εκβιάζοντας ότι θα δημοσιεύσει το υλικό στο διαδίκτυο που έχει στα χέρια του ή θα το αποστείλει στο οικείο περιβάλλον του. Για να ξεκινήσει όλο αυτό ο δράστης θα εκμεταλλευτεί την οικειότητα που έχει αποκτήσει με το θύμα και θα πρέπει να έχει στην κατοχή του τουλάχιστον μια γυμνή φωτογραφία του ή βίντεό.
Ε: Και γιατί να κάνει ένα παιδί κάτι τέτοιο;
Α: Συνήθως στόχος των δραστών είναι τα παιδία που βρίσκονται στο στάδιο της εφηβείας. Ο δράστης αποκτά πρόσβαση στις φωτογραφίες είτε με την συγκατάθεση του θύματος είτε, σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, να έχει «χακάρει» τον υπολογιστή ή το προφίλ του θύματος, για να βρει από εκεί το υλικό που θέλει. Τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία είναι αφελή και επηρεάζονται εύκολα. Ο δράστης μπορεί να ζητήσει το υλικό δήθεν για προσωπική χρήση ή για επαγγελματική προώθηση, μέσω «ειδικών» (μόντελινγκ, ηθοποιία κ.λ.π.). Δεν είναι καθόλου σπάνιο φαινόμενο το θύμα να ενθουσιαστεί αν ο δράστης του πει ότι μπορεί πολύ εύκολα να το προωθήσει ως μοντέλο ή να μπει στον καλλιτεχνικό χώρο (να γίνει τραγουδίστρια ή ηθοποιός).
Ε: Και τι μπορεί να γίνει στην συνέχεια;
Α: Αφού ο δράστης παραλάβει το υλικό, στη συνέχεια ζητάει και νέες φωτογραφίες ή βίντεο, με πορνογραφικό όμως αυτή τη φορά περιεχόμενο. Εφόσον το θύμα ενδώσει, τότε ο δράστης αποκαλύπτει τους πραγματικούς του σκοπούς, που είναι κυρίως σεξουαλικού ή οικονομικού ενδιαφέροντος.
Ε: Είμαι γονιός, δεν ξέρω να χειρίζομαι καλά τις νέες τεχνολογίες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πως μπορώ να καταλάβω αν το παιδί μου έχει πέσει θύμα Sextortion;
Α: Η αλήθεια είναι ότι στην σημερινή εποχή τα παιδιά είναι πιο εξοικειωμένα με την τεχνολογία και μπορεί να έχουν ακόμα και 2 ή 3 διαφορετικούς λογαριασμούς σε κάθε ένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το σημαντικό είναι ο γονιός να γνωρίζει τους κωδικούς και να μπορεί να έχει πρόσβαση ανά πάσα στιγμή στους λογαριασμούς αυτούς από το κινητό ή το τάμπλετ. Ακόμα όμως και αυτό δεν είναι εξασφαλίζει ότι ένα παιδί είναι ασφαλής και μπορεί να μην πέσει θύμα Sextortion. Το βασικό είναι να υπάρχει επαφή και επικοινωνία με το παιδί ώστε σε περίπτωση που παρουσιαστεί το φαινόμενο να υπάρχει εμπιστοσύνη και να το αναφέρει όσο το δυνατόν γρηγορότερα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Ε: Έχω πέσει θύμα Sextortion και ντρέπομαι να το πω. Μπορεί να μπλέξω;
Α: Είναι λογικό να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Δεν είναι λίγα τα περιστατικά σεξουαλικού διαδικτυακού εκβιασμού και εξαναγκασμού τα οποία δεν καταγγέλλονται στις αρμόδιες Αρχές είτε γιατί το θύμα αισθάνεται ντροπή για το υλικό που κλήθηκε να παράγει, είτε γιατί δε γνωρίζει (λόγω της ανηλικότητας) ότι έχει διαπραχθεί έγκλημα σε βάρος του. Ο δράστης διαπράττει σοβαρό ποινικό αδίκημα. Δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση το θύμα να αισθάνεται ότι έχει συμμετέχει στην εγκληματική ενέργεια. Το θύμα σε καμία περίπτωση δεν κατηγορείται, αν και ο δράστης βασίζεται σε αυτό (στο ότι δηλαδή το θύμα δεν θα καταγγείλει το περιστατικό από ντροπή). Από τις Αστυνομικές και Δικαστικές Αρχές υπάρχει εχεμύθεια και προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα του θύματος.
Ε: Έχω πέσει θύμα Sextortion τι μπορώ να κάνω;
Α: Σε περίπτωση που κάποιος πέσει θύμα διαδικτυακού σεξουαλικού εξαναγκασμού και
εκβιασμού προτείνεται να ακολουθήσει τα παρακάτω βήματα:
να μην μοιράσει άλλο υλικό,
να αναζητήσει βοήθεια,
να μην διαγράψει τα αποδεικτικά στοιχεία (συνομιλίες, e-mail κτλ.),
να διακόψει κάθε επικοινωνία, «μπλοκάροντας» τον επιτήδειο διαδικτυακό δράστη
να αναφέρει το συμβάν στις αρμόδιες Αστυνομικές ή Δικαστικές Αρχές.
Ε: Πως μπορώ να προστατευτώ προκειμένου να μην πέσω θύμα Sextortion;
Α: Είναι σημαντικό να ακολουθούμε τις παρακάτω συμβουλές:
- κάνουμε φίλους μόνο όσους γνωρίζουμε καλά,
- δεν ανταγωνιζόμαστε με την παρέα μας για το ποιος θα κάνει τους περισσότερους
φίλους, - ορίζουμε στις Ρυθμίσεις Απορρήτου της συσκευής μας τι περιεχόμενο θέλουμε να
φαίνεται στους άλλους, - αποφεύγουμε το «check-in» σε χώρους που κινούμαστε (σχολείο, πάρκο κ.λ.π.),
- δε δημοσιεύουμε φωτογραφίες που “μαρτυρούν” τοποθεσίες, (π.χ. το σπίτι μας, το
σχολείο μας), - ποτέ δεν κάνουμε chat με κάποιον που δε γνωρίζουμε,
- σκεφτόμαστε πολύ πριν δημοσιεύσουμε κάποια εικόνα ή κάποιο video, σεβόμενοι πάντοτε
και τα προσωπικά δεδομένα των φίλων μας.
Από την Δευτέρα 19 Ιουνίου 2017, ξεκίνησε η πανευρωπαϊκή εκστρατεία «Say No!» για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με το φαινόμενο του σεξουαλικού εκβιασμού και εξαναγκασμού των παιδιών, μέσω του διαδικτύου, η οποία υλοποιείται με πρωτοβουλία της Europol και συμμετέχουν οι αρμόδιες Αρχές από το σύνολο των Κρατών – Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενώ από τη χώρα μας συμμετέχει ενεργά η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας.
Που μπορούμε να απευθυνθούμε:
Αν διαπιστώσουμε ότι πέσαμε θύμα Sextortion ενημερώνουμε τους γονείς μας. Δεν διαγράφουμε τίποτα και καταγγείλουμε το περιστατικό στο αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα, είτε μπορούμε να απευθυνθούμε σε ειδικευμένο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας, στο Τμήμα Προστασίας Ανηλίκων της Διεύθυνσης Ασφαλείας Αττικής, (Λ. Αλεξάνδρας 173, Αθήνα. Τηλ: 210 647 6270 – 210 647 6271) ή στην Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (Λ.Αλεξάνδρας 173, Αθήνα. Τηλ: 210 647 6959 ή στο 11012).
Ο Λόφτσαλης Γιώργος
είναι Αρχιφύλακας και υπηρετεί στην
Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων/
Τμήμα Αντιμ-σης Παραβ-τητας Ανηλίκων
και φοιτητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου
