Ο μεταφορέας, εκτός από τη βασική του υποχρέωση να παραδώσει τα εμπορεύματα στον παραλήπτη στην κατάσταση που τα παρέλαβε και στον συμφωνηθέντα χρόνο, συχνά αναλαμβάνει και επιπρόσθετες υποχρεώσεις. Η σύμβαση μεταφοράς στην πράξη καταρτίζεται κατά κανόνα για να εξυπηρετήσει μια σύμβαση πώλησης, όπου η πληρωμή δεν γίνεται χέρι με χέρι αλλά από απόσταση, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος ο πωλητής να αποστείλει τα εμπορεύματα, τα οποία θα παραλάβει ο αγοραστής, χωρίς να πληρώσει το τίμημα. Για το λόγο αυτό, συχνά στη σύμβαση μεταφοράς περιλαμβάνεται μια πρόσθετη συμφωνία, μια ρήτρα, η οποία αποκαλείται ρήτρα αποτίσεως ή αντικαταβολής, βάσει της οποίας ο μεταφορέας δεσμεύεται απέναντι στον αποστολέα-πωλητή να μην παραδώσει τα εμπορεύματα στον παραλήπτη-αγοραστή παρά μόνον έναντι καταβολής του τιμήματος. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η άμεση είσπραξη της αξίας των εμπορευμάτων και μάλιστα χωρίς τη μεσολάβηση τράπεζας. Η ρήτρα αυτή μπορεί να συμφωνηθεί όχι μόνον μεταξύ του αποστολέα και του μεταφορέα, εκείνου δηλαδή που συμφωνεί τη μεταφορά, αλλά και μεταξύ του τελευταίου και του πραγματικού μεταφορέα, εκείνου δηλαδή που αναλαμβάνει κατόπιν εντολής (υποανάθεση) να εκτελέσει τη μεταφορά, όπως το πρακτορείο μεταφορών.
Εάν ο μεταφορέας αθετήσει τη ρήτρα αντικαταβολής ευθύνεται σε αποζημίωση, γιατί στην ουσία η παράδοση των εμπορευμάτων από τον μεταφορέα χωρίς την είσπραξη του ποσού της αντικαταβολής ισοδυναμεί με απώλεια των εμπορευμάτων. Και ενώ για τις διεθνείς οδικές μεταφορές υπάρχει ρητή ρύθμιση για τις ρήτρες αντικαταβολής (άρθρα 6 παρ. 2 στχ γ΄ και 21 της διεθνούς σύμβασης CMR), για τις εθνικές οδικές μεταφορές ρύθμιση για τις ρήτρες αντικαταβολής απουσιάζει. Η έλλειψη αυτή ρητής νομοθετικής ρύθμισης δημιουργεί ποικίλα προβλήματα και ένα από αυτά είναι και ο χρόνος παραγραφής της αξίωσης αποζημίωσης σε περίπτωση αθέτησης της ρήτρας αντικαταβολής. Το κενό αυτό συμπληρώνεται μέσα από την εφαρμογή των γενικών διατάξεων, αφού τα πρόσωπα είναι έμποροι και εφαρμόζονται τα άρθρα 250 & 251 του Αστικού Κώδικα, με βάση τα οποία η παραγραφή είναι πενταετής και αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο γεννήθηκε η αξίωση αποζημίωσης. Για παράδειγμα, εάν ο μεταφορέας παραδώσει τα εμπορεύματα χωρίς την είσπραξη της αντικαταβολής την 07η.04.2017, τότε η πενταετής παραγραφεί θα ξεκινήσει να τρέχει την 01η.01.2018 και ο χρόνος της θα ολοκληρωθεί την 31η.12.2023.
Του Δημητρίου Κοτζαφίλιου
Δικηγόρου, LL.M
Διαδόχου Παύλου 11, Πτολεμαΐδα
6986733747
dimkotzafilios@gmail.com
FB: Dimitris Kotzafilios Law Office
