Η αξιοποίηση ανενεργών στρατιωτικών ακινήτων αποκτά πλέον ουσιαστικό κοινωνικό και αναπτυξιακό περιεχόμενο.
Με τρεις αποφάσεις της Διοικητικής Επιτροπής του Ταμείου Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ) παραχωρούνται χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα πρώην στρατόπεδα και κτίρια σε εκκλησιαστικούς φορείς (Μητροπόλεις – Μονές) για δράσεις με έντονο κοινωνικό, πολιτιστικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Οι αποφάσεις αφορούν χώρους πρώην στρατοπέδων στη Θεσσαλονίκη, την Καστοριά και τη Νέα Βύσσα Έβρου, τα οποία θα αξιοποιηθούν για τη δημιουργία διοικητικών και πολιτιστικών δομών, την ενίσχυση κοινωνικών προγραμμάτων σίτισης και τη λειτουργία ιεραποστολικού κέντρου. Παράλληλα, το Δημόσιο διατηρεί πλήρως την κυριότητα των ακινήτων, ενώ προβλέπονται αυστηροί όροι για τη χρήση, τη συντήρηση και τη δυνατότητα ανάκλησης της παραχώρησης, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.
Πρέπει να τονισθεί ότι πρόεδρος της Διοικητικής Επιτροπής του ΤΕΘΑ είναι ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης, ενώ συμμετέχει ως μέλος ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.
Οι δυο πρώτες αποφάσεις ελήφθησαν τον περασμένο Μάιο, ενώ αυτή που αφορά τη Νέα Βύσσα, ελήφθη τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους.
Νέα αξιοποίηση στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά»
Η πρώτη απόφαση αφορά την παραχώρηση, χωρίς αντάλλαγμα, τμήματος έκτασης 417,58 τετραγωνικών μέτρων με υφιστάμενο κτίσμα στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά», ιδιοκτησίας του ΤΕΘΑ, προς την Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως.
Στο ακίνητο προβλέπεται να δημιουργηθεί Εκκλησιαστικό Διοικητικό – Πολιτιστικό Κέντρο, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις διοικητικές, πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες της Μητρόπολης, ενισχύοντας παράλληλα την αξιοποίηση μιας ιστορικής περιοχής της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Μια απόφαση με προϊστορία
Η αξιοποίηση του κτιρίου της πρώην Ταξιαρχίας εντός του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά είχε απασχολήσει και στο παρελθόν τον Δήμο Παύλου Μελά. Συγκεκριμένα, το 2023 η Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως είχε υποβάλει αίτημα για την παραχώρηση του ερειπωμένου κτιρίου, με σκοπό τη δημιουργία Εκκλησιαστικού Πολιτιστικού – Διοικητικού Κέντρου. Παρότι το Ταμείο Εθνικής Άμυνας είχε γνωμοδοτήσει θετικά επί του αιτήματος, το θέμα προκάλεσε αντιδράσεις και τέθηκε προς συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο. Τον Απρίλιο του 2024, το Δημοτικό Συμβούλιο καταψήφισε την παραχώρηση, με αποτέλεσμα αυτή να μην προχωρήσει μέσω του Δήμου.
Η νέα απόφαση της Διοικητικής Επιτροπής του ΤΕΘΑ ουσιαστικά επαναφέρει την προοπτική αξιοποίησης του συγκεκριμένου κτιρίου, αυτή τη φορά μέσω απευθείας παραχώρησης από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας προς την Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπει η σχετική απόφαση.
Στήριξη του επισιτιστικού έργου στην Καστοριά
Ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση έχει η δεύτερη απόφαση της Διοικητικής Επιτροπής του ΤΕΘΑ, με την οποία παραχωρείται τμήμα 2.182,67 τετραγωνικών μέτρων του στρατοπέδου «Παπαθανασίου», μαζί με τα υφιστάμενα κτίσματα, στην Ιερά Μητρόπολη Καστοριάς.
Ο χώρος θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την υποστήριξη του επισιτιστικού προγράμματος της Μητρόπολης, ενισχύοντας τις δομές αλληλεγγύης προς ευάλωτους πολίτες και οικογένειες της περιοχής. Η παραχώρηση έχει διάρκεια 25 ετών, με δυνατότητα παράτασης, προσφέροντας μακροχρόνια προοπτική στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του κοινωνικού έργου.
Νέα αποστολή για στρατόπεδο στη Νέα Βύσσα
Η τρίτη απόφαση αφορά την παραχώρηση του στρατοπέδου «Αγίας Παρασκευής», συνολικής έκτασης 6.811 τετραγωνικών μέτρων, στην Ιερά Μονή Αγίας Σκέπης – Αγίας Παρασκευής Νέας Βύσσης στον Έβρο.
Στόχος είναι η δημιουργία Ιεραποστολικού Κέντρου, το οποίο θα περιλαμβάνει ξενώνες, βιβλιοθήκη, κειμηλιαρχείο και μικρό ευκτήριο οίκο. Η συγκεκριμένη αξιοποίηση αναμένεται να ενισχύσει τόσο τη θρησκευτική όσο και την πολιτιστική δραστηριότητα στην ακριτική περιοχή, συμβάλλοντας παράλληλα στην ανάδειξη της τοπικής κληρονομιάς και στην προσέλκυση επισκεπτών.
Παραχωρήσεις με σαφείς όρους και υποχρεώσεις
Κοινό χαρακτηριστικό και των τριών αποφάσεων είναι ότι το Ταμείο Εθνικής Άμυνας διατηρεί την πλήρη κυριότητα των ακινήτων, παραχωρώντας αποκλειστικά το δικαίωμα χρήσης για συγκεκριμένο κοινωφελή σκοπό. Οι φορείς που αναλαμβάνουν τα ακίνητα υποχρεούνται να χρησιμοποιούν τους χώρους μόνο για τον εγκεκριμένο σκοπό, ενώ δεν επιτρέπεται η εκμίσθωση ή η περαιτέρω παραχώρησή τους σε τρίτους.
Παράλληλα, αναλαμβάνουν με δικές τους δαπάνες τη συντήρηση, τη λειτουργία και, όπου απαιτείται, την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, καθώς και την έκδοση όλων των αναγκαίων αδειών, την καταβολή φόρων, τελών και λογαριασμών κοινής ωφέλειας και την τήρηση των κανόνων ασφάλειας και πυροπροστασίας. Κάθε κατασκευαστική ή άλλου είδους παρέμβαση στα ακίνητα απαιτεί προηγούμενη έγκριση του ΤΕΘΑ. Με τη λήξη των παραχωρήσεων, όλες οι βελτιώσεις και οι εγκαταστάσεις παραμένουν προς όφελος της δημόσιας περιουσίας, χωρίς δικαίωμα αποζημίωσης των φορέων που τις πραγματοποίησαν.
Το Ταμείο διατηρεί, επίσης, το δικαίωμα ανάκλησης των παραχωρήσεων σε περίπτωση παραβίασης των όρων ή εφόσον κάποιο από τα ακίνητα καταστεί εκ νέου επιχειρησιακά αναγκαίο για τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων, διασφαλίζοντας έτσι την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.
Μοντέλο αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας με κοινωνικό πρόσημο
Οι τρεις αποφάσεις αποτυπώνουν μια στρατηγική αξιοποίησης ανενεργών στρατιωτικών ακινήτων προς όφελος των τοπικών κοινωνιών, χωρίς το Δημόσιο να απεμπολεί τα ιδιοκτησιακά του δικαιώματα. Αντίθετα, μέσα από ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, δημιουργούνται νέες υποδομές πολιτισμού, κοινωνικής μέριμνας και φιλοξενίας, δίνοντας νέα λειτουργία σε εγκαταστάσεις που παρέμεναν αναξιοποίητες και ενισχύοντας ταυτόχρονα την κοινωνική συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Στη Θεσσαλονίκη, η δημιουργία Εκκλησιαστικού Διοικητικού – Πολιτιστικού Κέντρου στο πρώην στρατόπεδο «Παύλου Μελά» έρχεται να προστεθεί στη συνολική αξιοποίηση του ιστορικού χώρου, ο οποίος μετατρέπεται σταδιακά σε έναν σύγχρονο πυρήνα πρασίνου, πολιτισμού, αναψυχής και κοινωφελών δραστηριοτήτων για ολόκληρη τη δυτική Θεσσαλονίκη. Η νέα αυτή χρήση εμπλουτίζει τον πολυλειτουργικό χαρακτήρα της μεγάλης ανάπλασης, ενισχύει τις υποδομές που θα εξυπηρετούν τους πολίτες και συμβάλλει στην περαιτέρω αναβάθμιση μιας περιοχής που για δεκαετίες παρέμενε ανεκμετάλλευτη.
Στην Καστοριά, η παραχώρηση τμήματος του στρατοπέδου «Παπαθανασίου» προσφέρει στην Ιερά Μητρόπολη τις απαραίτητες υποδομές για την ενίσχυση του επισιτιστικού της προγράμματος, αναβαθμίζοντας τις υπηρεσίες που παρέχονται σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη δράσεων κοινωνικής αλληλεγγύης σε μια περιοχή που αντιμετωπίζει σημαντικές δημογραφικές και οικονομικές προκλήσεις.
Στη Νέα Βύσσα του Έβρου, η μετατροπή του πρώην στρατοπέδου «Αγίας Παρασκευής» σε Ιεραποστολικό Κέντρο αναμένεται να ενισχύσει τη θρησκευτική, πολιτιστική και πνευματική δραστηριότητα της ακριτικής περιοχής. Η λειτουργία ξενώνων, βιβλιοθήκης, κειμηλιαρχείου και ευκτήριου οίκου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση επισκεπτών και προσκυνητών, ενισχύοντας την εξωστρέφεια της περιοχής και προσφέροντας παράλληλα θετικές προοπτικές για την τοπική οικονομία.
Κοινός παρονομαστής των τριών αποφάσεων είναι ότι ανενεργές στρατιωτικές εγκαταστάσεις αποκτούν νέα ζωή και επιστρέφουν στις τοπικές κοινωνίες, εξυπηρετώντας ουσιαστικές τους ανάγκες.
Πηγή: makedonikanea.gr
