Με αφορμή τη συνάντηση των υπουργών Πολιτισμού της Αλβανίας, της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας στην Πρέσπα την περασμένη Παρασκευή, το PrespaNet χαιρετίζει την πρωτοβουλία για τη διερεύνηση κοινής υποψηφιότητας της διασυνοριακής περιοχής των Πρεσπών για ένταξη στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως αγαθού μικτής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η πρωτοβουλία αυτή προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία να στραφεί εκ νέου η διεθνής προσοχή σε αυτό το κοινό τοπίο με την εξαιρετική βιοποικιλότητα, την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και τις ζωντανές παραδόσεις, καθώς και να ενισχυθεί η συνεργασία για το μέλλον του.
Η αναγνώριση της διασυνοριακής Πρέσπας ως αγαθού Παγκόσμιας Κληρονομιάς θα μπορούσε να αποφέρει ουσιαστικά οφέλη στον τόπο και στους ανθρώπους του: να ενισχύσει τη διεθνή προβολή της περιοχής, να διευρύνει την κοινωνική και πολιτική υποστήριξη για τη διαφύλαξη των λιμνών, της άγριας ζωής, των μνημείων και των πολιτιστικών τοπίων της και να συμβάλει στην κινητοποίηση τεχνογνωσίας, συνεργασιών και πόρων για την προστασία της.
Για τις τοπικές κοινότητες, η αναγνώριση θα μπορούσε να δημιουργήσει ευκαιρίες ανάπτυξης του τουρισμού φύσης και του πολιτιστικού τουρισμού, με προσεκτική διαχείριση και κοινή προσέγγιση στην ερμηνεία και την προβολή της κληρονομιάς της περιοχής. Θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει το αίσθημα υπερηφάνειας για τις ποικίλες παραδόσεις της Πρέσπας και να ενδυναμώσει τους δεσμούς μεταξύ των κοινοτήτων των τριών χωρών.
Εξίσου πολύτιμη θα μπορούσε να αποδειχθεί η ίδια η διαδικασία προετοιμασίας της υποψηφιότητας. Η τεκμηρίωση των φυσικών και πολιτιστικών αξιών, η συμφωνία των τριών κρατών ως προς τις προτεραιότητες προστασίας και η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού κοινού συστήματος διαχείρισης θα μπορούσαν να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη και να βελτιώσουν τη συνεργασία πολύ πριν από οποιαδήποτε απόφαση εγγραφής στον Κατάλογο.
Η Πρέσπα διαθέτει ήδη ένα τέτοιο πλαίσιο. Πριν από είκοσι έξι χρόνια, στις 2 Φεβρουαρίου 2000, οι πρωθυπουργοί των τριών κρατών δεσμεύτηκαν για την προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής, κηρύσσοντας την ίδρυση του διασυνοριακού Πάρκου Πρεσπών. Το 2010, τα τρία παραλίμνια κράτη και η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψαν τη Συμφωνία για την Προστασία και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Περιοχής του Πάρκου Πρεσπών, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2019.
Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ αυτών των δεσμεύσεων και της εφαρμογής τους παραμένει μεγάλο. Παρά τις πρόσφατες εργασίες για την επικαιροποίηση του Στρατηγικού Σχεδίου Δράσης, οι κοινοί θεσμοί εξακολουθούν να στερούνται τη σταθερή και ενεργό συμμετοχή των κρατών και τους πόρους που απαιτούνται ώστε τα σχέδια να μετατραπούν σε συντονισμένη δράση. Οι επανειλημμένες εκκλήσεις του PrespaNet για την αποτελεσματική λειτουργία και τη σταθερή χρηματοδότησή τους δεν έχουν οδηγήσει στην αναγκαία πρόοδο.
Το PrespaNet καλεί τις τρεις κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Ένωση να συνδέσουν ρητά τη νέα πρωτοβουλία με την εφαρμογή της Συμφωνίας του 2010. Τα αρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος πρέπει να συνεργαστούν στο πλαίσιο του Πάρκου Πρεσπών, με τη συμμετοχή των τοπικών αρχών, των φορέων διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών, των επιστημόνων, της κοινωνίας των πολιτών και των κατοίκων.
Το PrespaNet είναι ένα δίκτυο που συγκροτείται από τις ΜΚΟ Macedonian Ecological Society (Βόρεια Μακεδονία), Protection and Preservation of Natural Environment in Albania (Αλβανία) και Εταιρία Προστασίας Πρεσπών (Ελλάδα), οι οποίες συνεργάζονται για την προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη στη λεκάνη των Πρεσπών και πέρα από αυτήν.
