Σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της ενεργειακής μετάβασης της χώρας φιλοδοξεί να εξελιχθεί το Αμύνταιο, με την περιοχή να διεκδικεί πλέον έναν νέο ρόλο στη μεταλιγνιτική εποχή. Η ανάπτυξη υποδομών που συνδέονται με το ανανεώσιμο υδρογόνο και το φυσικό αέριο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση ενός νέου ενεργειακού κόμβου στη Δυτική Μακεδονία, προσελκύοντας παράλληλα επενδυτικό ενδιαφέρον από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το μεγάλο έργο παραγωγής «πράσινου» υδρογόνου που αναπτύσσει η Hellenic Hydrogen, η κοινοπραξία της ΔΕΗ και της Motor Oil, στον χώρο του πρώην Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Αμυνταίου – Φιλώτα. Πρόκειται για επένδυση ύψους περίπου 70 εκατ. ευρώ, η οποία εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει έως και 400 θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και λειτουργία της.
Οι σχεδιασμοί προβλέπουν ότι η πρώτη παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου θα ξεκινήσει το 2027, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο όχι μόνο για την περιοχή αλλά και για τη συνολική αγορά υδρογόνου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ευρωπαϊκή στήριξη και επενδυτικό ενδιαφέρον
Το έργο έχει λάβει πρόσφατα σημαντική ώθηση από τις Βρυξέλλες, καθώς εντάχθηκε μεταξύ των επενδύσεων που έλαβαν θετική αξιολόγηση στο πλαίσιο της τρίτης δημοπρασίας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου, εξέλιξη που ενισχύει τις προοπτικές χρηματοδότησής του και επιβεβαιώνει τη στρατηγική σημασία του για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, η επένδυση συγκεντρώνει τώρα αυξανόμενο ενδιαφέρον από επενδυτικά κεφάλαια, τόσο ελληνικά όσο και διεθνή. Οι συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη αφορούν κυρίως πιθανή συμμετοχή στη μετοχική βάση του project μέσω μειοψηφικών ποσοστών, χωρίς μέχρι στιγμής να εξετάζονται επιχειρησιακές ή τεχνικές συνέργειες.
Το ενδιαφέρον ξένων επενδυτών δεν είναι νέο, καθώς ήδη από το 2024 είχαν καταγραφεί οι πρώτες διερευνητικές επαφές με ευρωπαϊκά funds. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα η λίστα των ενδιαφερόμενων επενδυτών φαίνεται να διευρύνεται, καθώς το έργο αποκτά μεγαλύτερη ωριμότητα και σαφέστερο χρηματοδοτικό ορίζοντα.
Η πρώτη εμπορική μονάδα στα Βαλκάνια
Η επένδυση φιλοδοξεί να αποτελέσει την πρώτη εμπορικής κλίμακας μονάδα παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου στα Βαλκάνια, με δυνατότητα ανάπτυξης δυναμικότητας που μπορεί να φτάσει έως και τα 200 MW σε πλήρη ανάπτυξη.
Βασικός στόχος της Hellenic Hydrogen είναι να συμβάλει στη δημιουργία μιας νέας αγοράς κατανάλωσης υδρογόνου στην περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία εξετάζει συνεργασίες με βιομηχανικές μονάδες που θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν μέρος των ενεργειακών τους αναγκών με καθαρό υδρογόνο, σε μια περίοδο όπου η σχετική ζήτηση παραμένει ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Σε πρώτη φάση, το παραγόμενο καύσιμο προορίζεται να αξιοποιηθεί στη νέα μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης που κατασκευάζει η ΔΕΗ στην Καρδιά. Η εγκατάσταση έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να λειτουργεί με μείγμα που περιλαμβάνει ποσοστό υδρογόνου, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σταδιακή διεύρυνση της χρήσης του.
Στα επόμενα στάδια ανάπτυξης, το υδρογόνο θα μπορούσε να κατευθυνθεί τόσο στις βαριές μεταφορές όσο και σε εξαγωγικές αγορές της ευρύτερης περιοχής.
Οι υποδομές του έργου
Η μονάδα θα βασίζεται στην τεχνολογία αλκαλικής ηλεκτρόλυσης νερού για την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου, ενώ το συνολικό επενδυτικό σχέδιο περιλαμβάνει σειρά συνοδευτικών υποδομών.
Μεταξύ αυτών προβλέπονται εγκαταστάσεις συμπίεσης και προσωρινής αποθήκευσης υδρογόνου, δίκτυο μεταφοράς προς το εθνικό σύστημα φυσικού αερίου, ηλεκτρικές υποδομές τροφοδότησης της μονάδας, καθώς και συστήματα επεξεργασίας και καθαρισμού νερού.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, το παραγόμενο υδρογόνο θα μπορεί να εγχέεται στο δίκτυο του ΔΕΣΦΑ, δημιουργώντας τη δυνατότητα χρήσης μειγμάτων φυσικού αερίου και υδρογόνου από βιομηχανίες αλλά και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Παράλληλα, εξετάζεται η ένταξη της επένδυσης στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της χρηματοδότησής της. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι μέσα στο 2026 θα έχει διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα για το τελικό χρηματοδοτικό σχήμα και την πορεία υλοποίησης του έργου.
Στο τραπέζι και η επέκταση του φυσικού αερίου
Την ίδια ώρα, το Αμύνταιο εξετάζει και μια δεύτερη ενεργειακή προοπτική, που αφορά την ανάπτυξη δικτύου φυσικού αερίου στην περιοχή.
Η δημοτική αρχή έχει ξεκινήσει επαφές με την Enaon EDA προκειμένου να αξιολογηθούν οι τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες επέκτασης του δικτύου, με βασική προτεραιότητα την υποστήριξη του υπό σχεδιασμό Επιχειρηματικού Πάρκου στη θέση «Μεράς».
Στόχος είναι η διασφάλιση ανταγωνιστικού ενεργειακού κόστους για τις επιχειρήσεις που θα εγκατασταθούν στην περιοχή, ενισχύοντας παράλληλα την ελκυστικότητα νέων επενδύσεων. Στις πρώτες διερευνητικές συζητήσεις περιλαμβάνονται επίσης οι οικισμοί Αγίου Παντελεήμονα και Ξινού Νερού.
Δεν αποκλείεται μάλιστα σε μεταγενέστερη φάση να εξεταστεί η σύνδεση και της τηλεθέρμανσης Αμυνταίου με το φυσικό αέριο, καθώς οι αυξημένες τιμές της βιομάζας επαναφέρουν στο προσκήνιο εναλλακτικές λύσεις για τη διασφάλιση βιώσιμου κόστους λειτουργίας.
Με το υδρογόνο να αποκτά σταδιακά εμπορική υπόσταση και το φυσικό αέριο να παραμένει κρίσιμο καύσιμο μετάβασης, το Αμύνταιο επιχειρεί να μετατρέψει την πρόκληση της απολιγνιτοποίησης σε ευκαιρία ανάπτυξης, επανατοποθετώντας τη Δυτική Μακεδονία στον ενεργειακό χάρτη της επόμενης ημέρας.
