“Justitia non timet lucem”
(Η δικαιοσύνη δεν φοβάται το φως).
Για δεκαετίες, οι πλειστηριασμοί κινητών και ακινήτων στη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης αποτελούσαν μια κατεξοχήν δημόσια διαδικασία. Τα προγράμματα πλειστηριασμών δημοσιεύονταν υποχρεωτικά στις εφημερίδες, εξασφαλίζοντας ευρεία ενημέρωση, πραγματικό ανταγωνισμό και, τελικά, μεγαλύτερη διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου.
Η πρακτική αυτή καταργήθηκε στα χρόνια των μνημονίων, στο πλαίσιο μιας λογικής «απλοποίησης» και μείωσης του κόστους. Η υποχρεωτική δημοσίευση στον Τύπο αντικαταστάθηκε από μια απλή ανάρτηση σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα, το Δελτίο Δικαστικών Δημοσιεύσεων. Η αλλαγή αυτή παρουσιάστηκε ως τεχνική και ουδέτερη. Στην πράξη, όμως, αποδείχθηκε βαθιά προβληματική.
Η περιορισμένη δημοσιότητα των πλειστηριασμών οδήγησε σε συρρίκνωση του πραγματικού ενδιαφέροντος και του ανταγωνισμού. Οι πλειστηριασμοί έπαψαν να είναι γνωστοί στην τοπική κοινωνία, εκεί όπου υπάρχει ουσιαστικό ενδιαφέρον για τα ακίνητα και τα περιουσιακά στοιχεία. Το αποτέλεσμα είναι συχνά χαμηλότερα τιμήματα, εις βάρος τόσο του οφειλέτη όσο και του πιστωτή, αλλά και η ενίσχυση φαινομένων χειραγώγησης της διαδικασίας.
Παράλληλα, η αίσθηση αδιαφάνειας υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε έναν θεσμό που αγγίζει άμεσα το δικαίωμα στην περιουσία. Δεν είναι τυχαίο ότι αυξάνονται οι καταγγελίες για «κλειστά κυκλώματα», ούτε ότι εντείνονται οι νομικές αμφισβητήσεις και οι κίνδυνοι ακυρότητας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη σταθερότητα και την αποτελεσματικότητα της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Ο Σύνδεσμος Ημερήσιων Περιφερειακών Εφημερίδων, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα του προβλήματος, ανέλαβε πρωτοβουλία για την επαναφορά της υποχρεωτικής δημοσίευσης των προγραμμάτων πλειστηριασμών, τουλάχιστον στον έντυπο περιφερειακό Τύπο. Πρόκειται για μια πρόταση που δεν εξυπηρετεί συντεχνιακά συμφέροντα, αλλά στηρίζεται σε ισχυρή νομική και πολιτική επιχειρηματολογία.
Η περιφερειακή εφημερίδα δεν είναι απλώς ένα μέσο ενημέρωσης. Είναι θεσμός τοπικής δημοσιότητας, κοινωνικού ελέγχου και δημοκρατικής λογοδοσίας. Η δημοσίευση των πλειστηριασμών σε αυτήν εξασφαλίζει ότι η πληροφορία φτάνει σε εκείνους που πραγματικά ενδιαφέρονται, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της διαδικασίας
Ο ΣΗΠΕ έχει καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση, συνοδευόμενη από συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση και αιτιολογική έκθεση, προς την Πολιτεία. Στόχος είναι η αποκατάσταση μιας θεσμικής ισορροπίας που διαταράχθηκε τα προηγούμενα χρόνια και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών σε μια κρίσιμη δικαστική διαδικασία.
Η δημοσιότητα των πλειστηριασμών δεν είναι αναχρονισμός. Είναι προϋπόθεση δικαιοσύνης. Και η επαναφορά της δεν αποτελεί βήμα προς τα πίσω, αλλά αναγκαία διόρθωση μιας επιλογής που, όπως αποδείχθηκε, κόστισε περισσότερο απ’ όσο ωφέλησε.
Ο Τρύφωνας Δάρας είναι Νομικός Σύμβουλος του Συνδέσμου Ημερήσιων Περιφερειακών Εφημερίδων (ΣΗΠΕ) και της Ένωσης Ενημερωτικών Τηλεοράσεων Ελληνικής Περιφέρειας (ΕΕΤΕΠ).
