Το Τακτικό Ευρωβαρόμετρο 70 διεξήχθη στο διάστημα μεταξύ της 6ης Οκτωβρίου και 6ης Νοεμβρίου 2008, κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας, Ανάλυση της Κοινής Γνώμης).
Η έρευνα διεξήχθη στα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε τρεις υποψήφιες για ένταξη χώρες (Κροατία, Τουρκία και Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας), καθώς και στην «περιοχή όχι υπό τον άμεσο έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας (Τουρκοκυπριακή Κοινότητα)», καλύπτοντας δειγματοληπτικά τον πληθυσμό των χωρών, ηλικίας 15 ετών και άνω. Για τους σκοπούς της έρευνας χρησιμοποιήθηκε αντιπροσωπευτικά τυχαίο δείγμα, αναλογικό του μεγέθους του πληθυσμού και της πληθυσμιακής πυκνότητας της κάθε χώρας.
Όσον αφορά στο ελληνικό τμήμα της έρευνας, στο τυχαία επιλεγμένο ελληνικό δείγμα συμμετείχαν 1000 πολίτες, από αντιπροσωπευτικές περιοχές της ελληνικής επικράτειας, εκ των οποίων 991 (99%) δήλωσαν ελληνική εθνικότητα. Για τη λήψη των στοιχείων χρησιμοποιήθηκαν τυποποιημένα ερωτηματολόγια, ενώ η επικοινωνία με τους συμμετέχοντες είχε τη μορφή της προσωπικής συνέντευξης.
Επιδείνωση της οικονομίας και της εργασιακής κατάστασης στην Ελλάδα προβλέπουν οι περισσότεροι Έλληνες (66% & 64% αντίστοιχα). Και στις δύο περιπτώσεις, οι έλληνες πολίτες συγκεντρώνουν από τα υψηλότερα αρνητικά ποσοστά του συνολικού δείγματος της έρευνας.
Οι απαισιόδοξες προβλέψεις των Ελλήνων δεν περιορίζονται στην κατάσταση που επικρατεί στη χώρα τους καθώς προβλέπουν χειροτέρευση, τόσο σε ευρωπαϊκό (EL: 55% – EU27: 41%) όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, της γενικότερης οικονομικής κατάστασης (EL: 64% – EU27: 49%).
Χειρότερες εξελίξεις προβλέπουν και για την κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα (EL: 52% – EU27: 27%).
Αναφορικά με την οικονομική κατάσταση των οικογενειών τους, την προσωπική τους επαγγελματική κατάσταση και τη ζωή τους εν γένει, έλληνες και ευρωπαίοι πολίτες δε φαίνεται να ανησυχούν, καθώς δεν προβλέπουν κάποια διαφοροποίηση (είτε θετική είτε αρνητική).
Παρόλα αυτά, έλληνες και ευρωπαίοι πολίτες (64% & 51%) βρίσκουν ότι η αγοραστική τους δύναμη, δηλαδή τα πράγματα που το νοικοκυριό τους αντέχει οικονομικά στην καθημερινή τους ζωή, έχει χειροτερέψει συγκριτικά με αυτή προ πέντε ετών. Σημειώνεται ότι το ελληνικό ποσοστό που διαπιστώνει επιδείνωση της αγοραστικής του δύναμης είναι από τα υψηλότερα της έρευνας (Κύπρος: 78%, Βέλγιο: 65%, Γαλλία: 65%, Γερμανία: 65%, Πορτογαλία: 64% και Ελλάδα: 64%). Αντίστοιχα, 6 στους 10 Έλληνες δυσκολεύονται να πληρώσουν όλους τους λογαριασμούς που επιβαρύνουν σε μηνιαία βάση το νοικοκυριό τους (EL: 63% – EU27: 46%). Αντιθέτως, το 37% των ελλήνων και το 51% των ευρωπαίων πολιτών φαίνονται να μην αντιμετωπίζουν σχετικές δυσκολίες.
Η γενικότερη δυσαρέσκεια από την παρούσα οικονομική κατάσταση δικαιολογεί και την έντονη απαισιοδοξία που εκφράζουν 8 στους 10 έλληνες ερωτηθέντες (83%) για την επόμενη γενιά, καθώς πιστεύουν ότι η ζωή αυτών που είναι στην παιδική ηλικία σήμερα θα είναι δυσκολότερη από αυτή που βιώνουν οι ίδιοι, δηλαδή της δικής τους γενιάς (EU27: 62%). Σημειώνεται δε, ότι το ελληνικό αρνητικό ποσοστό είναι το υψηλότερο του συνολικού δείγματος της παρούσας έρευνας.
Η ελληνική κοινή γνώμη προβάλλει μια ιδιαιτέρως αρνητική εικόνα για τη γενικότερη κατάσταση που επικρατεί στη χώρα, καθώς από τις τοποθετήσεις των ερωτηθέντων, σε όλους σχεδόν του τομείς που παραθέτει η έρευνα, διαφαίνεται ότι η Ελλάδα αδυνατεί να αναδείξει το κοινωνικό της πρόσωπο στους πολίτες της χώρας.
Συγκεκριμένα, οι έλληνες πολίτες στην πλειονότητά τους εκφράζουν την έντονη δυσαρέσκεια τους για το κόστος διαβίωσης (EL: 93% – EU27: 78%), το κόστος ενέργειας (EL: 93% – EU27: 69%), την παροχή συντάξεων (EL: 91% – EU27: 58%), τον τρόπο που οι ανισότητες και η φτώχεια αντιμετωπίζονται στην Ελλάδα (EL: 89% – EU27: 67%), τα επιδόματα ανεργίας (EL: 89% – EU27: 51%), τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης (EL: 89% – EU27: 55%), το κόστος της κατοικίας (EL: 88% – EU27: 73%), την παροχή υγειονομικής περίθαλψης (EL: 78% – EU27: 43%), ακόμα και τις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων διαφορετικής πολιτιστικής ή θρησκευτικής προέλευσης ή εθνικότητας (EL: 59% – EU27: 45%).
Εντύπωση προκαλεί ότι παρά τη γενικότερη δυσαρέσκεια που εκφράζεται από το ελληνικό δείγμα για όλους τους κρίσιμους τομείς που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή του, 1 στους 2 έλληνες πολίτες (53%) δηλώνει ικανοποιημένος από την καθημερινή του ζωή (EU27: 76%). Αν και το ποσοστό ικανοποίησης παραμένει υψηλό, παρατηρείται μείωση 12 ποσοστιαίων μονάδων συγκριτικά με αυτό της προηγούμενης έρευνας του Ευρωβαρόμετρου (Άνοιξη 2008 – ΕΒ69.2: 65%).
Από τις τοποθετήσεις των ελλήνων ερωτηθέντων, σε όλους του τομείς που παραθέτει η έρευνα, διαφαίνεται ότι η χώρα τους μειονεκτεί έναντι άλλων ευρωπαϊκών χωρών-μελών, καθώς δηλώνουν ότι η κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα είναι χειρότερη συγκρινόμενη με αυτή των υπόλοιπων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στις περισσότερες περιπτώσεις (τομείς), το ελληνικό αρνητικό ποσοστό (χειρότερη) είναι από τα υψηλότερα του συνολικού ευρωπαϊκού δείγματος, όπως επίσης διαφοροποιείται σημαντικά από το ευρωπαϊκό μέσο όρο που διαμορφώνεται σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα.
. Κόστος διαβίωσης (EL: 91% – EU27: 67%)
Τιμές της ενέργειας (EL: 90% – EU27: 67%)
. Κατάσταση της απασχόλησης (EL: 88% – EU27: 59%)
. Κατάσταση της οικονομίας (EL: 88% – EU27: 55%)
. Κατάσταση του περιβάλλοντος (EL: 67% – EU27: 41%)
. Ποιότητα της ζωής (EL: 61% – EU27: 44%)
Γενικότερα 7 στους 10 Έλληνες θεωρούν ότι η χώρα τους οδεύει προς τη λάθος κατεύθυνση (EL: 69% – EU27: 49%). Αξιοσημείωτο είναι ότι, για πρώτη φορά στα πλαίσια των ερευνών του Ευρωβαρόμετρου, πολλοί έλληνες πολίτες εκφράζουν την ανησυχία τους ότι τα πράγματα δεν κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EL: 42% – EU27: 34%). Παρόλα αυτά, σημαντική είναι η μερίδα τόσο των ελλήνων (37%) όσο και των ευρωπαίων πολιτών (35%) που έχει αντίθετη άποψη καθώς εκφράζει ικανοποίηση για την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η οικονομία, η ακρίβεια και η ανεργία αποτελούν τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα.
Τα ελληνικά ποσοστά, που ιεραρχούν πρώτα στη λίστα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην παρούσα φάση η Ελλάδα την οικονομία (51%) και τον πληθωρισμό (40%), είναι ελαφρώς ενισχυμένα σε σχέση με αυτά της προηγούμενης έρευνας του Ευρωβαρόμετρου (άνοιξη 2008). Το ίδιο ισχύει και για τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ποσοστά. Ειδικότερα δε για το ζήτημα της οικονομίας, το ελληνικό (αρνητικό) ποσοστό είναι το δεύτερο υψηλότερο που καταγράφεται στα πλαίσια της έρευνας, μετά από αυτό της Ολλανδίας (64%), ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κυμαίνεται σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα (37%).
Άνοιξη 2008 Φθινόπωρο 2008
Οικονομία EL: 40% – EU27: 20% EL: 51% – EU27: 37%
Πληθωρισμός EL: 33% – EU27: 37% EL: 40% – EU27: 37%
Ανεργία EL: 40% – EU27: 24% EL: 35% – EU27: 26%
Σημειώνεται ότι η παρούσα έρευνα διεξήχθη το διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου – Νοεμβρίου 2008, δηλαδή εν μέσω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και ειδικότερα όταν ο φόβος για την είσοδο της χώρας σε περίοδο οικονομικής ύφεσης και κατά συνέπεια την ενδεχόμενη αύξηση του πληθωρισμού και της ανεργίας αποτέλεσε το κεντρικό θέμα συζήτησης στα ελληνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Το σύστημα υγείας, οι συντάξεις, το εκπαιδευτικό σύστημα και η φορολογία, αν και παραμένουν ψηλά στην ατζέντα της επικαιρότητας, φαίνεται να προβληματίζουν μόνο 1 στους 10 έλληνες πολίτες (EL: 10%, 9%, 9% και 9% αντίστοιχα – EU27: 16%, 10%, 7% και 8% αντίστοιχα).
Σε προσωπικό επίπεδο, δηλαδή τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ίδιοι οι έλληνες πολίτες, πέρα από αυτά που αντιμετωπίζει η χώρα τους, διαπιστώνεται ότι η άνοδος των τιμών / πληθωρισμός (59%) και η οικονομική κατάσταση εν γένει (43%) ιεραρχούνται πρώτα στη λίστα (EU27: 50% και 23% αντίστοιχα). Αξιοσημείωτο είναι ότι η ανεργία φαίνεται να μην αποτελεί άμεση απειλή για τους ερωτηθέντες καθώς μόνο 14% του ελληνικού και του ευρωπαϊκού δείγματος εκφράζει ανησυχία για την εργασιακή του απασχόλησή του (σε προσωπικό επίπεδο).
Ψήφος εμπιστοσύνης για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης για την κυβέρνηση, τη Βουλή, τα πολιτικά κόμματα, τις περιφερειακές / τοπικές δημόσιες αρχές καθώς και το νομικό σύστημα της Ελλάδας
• 77% των ελλήνων πολιτών τείνει να μην εμπιστεύεται την ελληνική κυβέρνηση (EU27: 61%). Tο ελληνικό ποσοστό δυσπιστίας προς την κυβέρνηση της χώρας του είναι το τρίτο υψηλότερο της παρούσας έρευνας, μετά από αυτά της Λετονίας (79%) και της Τσεχικής Δημοκρατίας (78%) και κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες αυξημένο από αυτό που κατέγραψε η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου την άνοιξη του 2008 (ΕΒ69.2: 66%).
• 7 στους 10 ερωτηθέντες τείνουν να μην εμπιστεύονται την Βουλή των Ελλήνων (EL: 68% – ΕU27: 58%). Συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με αυτά προηγούμενων ερευνών του Ευρωβαρόμετρου, διαπιστώνεται συνεχής αύξηση του ποσοστού δυσπιστίας.
• Υψηλό είναι το ποσοστό των ελλήνων πολιτών που φαίνεται να μην εμπιστεύεται τα πολιτικά κόμματα της χώρας (EL: 86% – EU27: 75%). Το ελληνικό ποσοστό δυσπιστίας είναι το τέταρτο υψηλότερο του συνολικού δείγματος της έρευνας ακολουθώντας αυτά της Λετονίας 91%, της Πορτογαλίας 89%, της Κροατίας 86% και της Βουλγαρίας 86%.
• Δυσπιστία εκφράζεται για τις περιφερειακές ή τοπικές δημόσιες αρχές (EL: 66% – EU27: 44%) όπως επίσης και το νομικό σύστημα της Ελλάδας (EL: 56% – EU27: 47%).
• Αρνητική πρωτιά για το ΝΑΤΟ και τα Ηνωμένα Έθνη, καθώς οι Έλληνες συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσοστά δυσπιστίας του συνολικού δείγματος της έρευνας. ΝΑΤΟ: (CY: 77% – EL: 74% – EU27: 38%) – ΟΗΕ: (EL: 63% – ΕU27: 35%).
• 6 στους 10 έλληνες πολίτες εμπιστεύονται την Ευρωπαϊκή Ένωση (EL: 58% – EU27: 47%). Τα ποσοστά κινούνται στα ίδια επίπεδα με αυτά της προηγούμενης έρευνας του Ευρωβαρόμετρου που έθετε το ίδιο ερώτημα. Επίσης, εμπιστοσύνη εκφράζουν και στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (EL: 59% – EU27: 51%), την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EL: 56% – EU27: 47%), το Συμβούλιο της Ε.Ε. (EL: 56% – EU27: 42%) και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (EL: 51% – EU27: 48%).
Σημαντική μερίδα της ελληνικής κοινής γνώμης επιδοκιμάζει τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EL: 45% – EU27: 53%), αν και το ελληνικό θετικό ποσοστό είναι από τα χαμηλότερα της έρευνας, όπως επίσης αποτελεί το χαμηλότερο ποσοστό που έχει συγκεντρωθεί από το ελληνικό δείγμα από το Νοέμβριο του 1999. Επίσης, ποσοστό 43% της ελληνικής και 27% της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης τοποθετείται ουδέτερα δηλώνοντας ότι δεν είναι «ούτε καλό ούτε κακό».
Σε κάθε περίπτωση, 7 στους 10 έλληνες πολίτες (70%) πιστεύουν ότι η Ελλάδα έχει ωφεληθεί από τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU27: 56%). Ποσοστά 27% του ελληνικού και 31% του ευρωπαϊκού δείγματος δεν βρίσκουν επωφελή τη συμμετοχή της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ελληνική κοινή γνώμη, στην πλειονότητά της (58%), τάσσεται υπέρ μίας Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης, με ένα νόμισμα το Ευρώ. Το ποσοστό που τάσσεται υπέρ του ευρώ καταγράφει αύξηση 7 ποσοστιαίων μονάδων συγκριτικά με την προηγούμενη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (άνοιξη 2008). Παρόλα αυτά σημαντική μερίδα του ελληνικού δείγματος εκφράζει αντίθετη άποψη καθώς φαίνεται δυσαρεστημένη από τη μέχρι τώρα χρήση του νομίσματος και τάσσεται κατά της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης (EL: 42%). Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη εμφανίζεται εξίσου θετικά διακείμενη προς το ευρωπαϊκό νόμισμα με ποσοστό 61%, ενώ αρνητικοί απέναντι στο Ευρώ φέρονται να είναι λιγότεροι ευρωπαίοι πολίτες, με ποσοστό 32%.
Για περισσότερες πληροφορίες :
Στοιχεία του Ευροβαρόμετρου: http://ec.europa.eu/ellada/index_el.htm
Κέντρο Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης – EUROPE DIRECT – Δυτικής Μακεδονίας
Τηλ. Επικοινωνίας: 23860 24141, e-mail: amyntaio@europedirect.gr
