Σημαντική επιδείνωση των δημογραφικών δεικτών καταγράφεται στη Δυτική Μακεδονία την τελευταία δεκαετία, με την Καστοριά να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αύξηση του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων μεταξύ των περιοχών της Περιφέρειας. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, από το 2014 έως το 2025 η αναλογία των κατοίκων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 15–64 ετών αυξήθηκε αισθητά σε Καστοριά, Γρεβενά–Κοζάνη και Φλώρινα, ξεπερνώντας σε όλες τις περιπτώσεις τον αντίστοιχο πανελλαδικό δείκτη.
Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε με βάση τα ιστορικά στοιχεία της Eurostat για την περίοδο 2014–2019, τα οποία περιλαμβάνονται στο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δυτικής Μακεδονίας, και τα νεότερα διαθέσιμα στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας για το 2025.
Καστοριά: Από 34,5% σε 46,9% μέσα σε 11 χρόνια
Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στην Καστοριά, όπου ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων από 34,5% το 2014 ανέβηκε στο 38,9% το 2019 και έφτασε στο 46,9% το 2025.
Πρόκειται για αύξηση 12,4 ποσοστιαίων μονάδων σε διάστημα έντεκα ετών.
Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με τις πληθυσμιακές εκτιμήσεις του 2025, στην Καστοριά αντιστοιχούν σχεδόν 47 κάτοικοι ηλικίας 65 ετών και άνω για κάθε 100 κατοίκους ηλικίας 15 έως 64 ετών.
Στη συνδυασμένη στατιστική περιοχή Γρεβενών–Κοζάνης ο ίδιος δείκτης αυξήθηκε από 36% το 2014 σε 44,1% το 2025, καταγράφοντας άνοδο 8,1 ποσοστιαίων μονάδων.
Στη Φλώρινα η μεταβολή είναι μικρότερη, αλλά επίσης σημαντική, καθώς ο δείκτης από 33,7% το 2014 έφτασε στο 39,8% το 2025.
Αναλυτικός πίνακας: Η εξέλιξη από το 2014 έως το 2025
| Περιοχή | 2014 | 2019 | 2025 | Μεταβολή 2014–2025 |
|---|---|---|---|---|
| Καστοριά | 34,5% | 38,9% | 46,9% | +12,4 μονάδες |
| Γρεβενά–Κοζάνη | 36,0% | 39,0% | 44,1% | +8,1 μονάδες |
| Φλώρινα | 33,7% | 34,9% | 39,8% | +6,1 μονάδες |
| Σύνολο Ελλάδας | 31,6% | 34,6% | 37,4% | +5,8 μονάδες |
Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων: αριθμός κατοίκων ηλικίας 65+ προς τον πληθυσμό ηλικίας 15–64 ετών. Πηγή: Eurostat, στοιχεία 2014–2019 και 2025.
Η σύγκριση αναδεικνύει ότι και οι τρεις στατιστικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζουν υψηλότερο δείκτη από τον αντίστοιχο της χώρας.
Ιδιαίτερα στην Καστοριά, η αύξηση των 12,4 ποσοστιαίων μονάδων είναι υπερδιπλάσια της πανελλαδικής μεταβολής των 5,8 μονάδων κατά την ίδια περίοδο.
Πόσοι κάτοικοι είναι σήμερα άνω των 65 ετών;
Ένα δεύτερο σημαντικό στοιχείο προκύπτει από το ποσοστό των ηλικιωμένων στον συνολικό πληθυσμό, το οποίο αποτελεί διαφορετικό δημογραφικό δείκτη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για την 1η Ιανουαρίου 2025, η Καστοριά εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό ηλικιωμένων στη Δυτική Μακεδονία, με 28,5%.
Ακολουθεί η στατιστική περιοχή Γρεβενών–Κοζάνης με 27,1% και η Φλώρινα με 25,1%, ενώ ο πανελλαδικός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 23,7%.
| Περιοχή | Πληθυσμός 65+ το 2025 |
|---|---|
| Καστοριά | 28,5% |
| Γρεβενά–Κοζάνη | 27,1% |
| Φλώρινα | 25,1% |
| Ελλάδα | 23,7% |
Η Καστοριά βρίσκεται 4,8 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο, ενώ η περιοχή Γρεβενών–Κοζάνης τον ξεπερνά κατά 3,4 μονάδες.
Πάνω από τα 50 χρόνια η διάμεση ηλικία σε Καστοριά και Γρεβενά–Κοζάνη
Ενδεικτικό της γήρανσης είναι και το στοιχείο της διάμεσης ηλικίας, δηλαδή της ηλικίας που χωρίζει τον πληθυσμό σε δύο ίσα μέρη.
Στην Καστοριά η διάμεση ηλικία διαμορφώνεται στα 52,3 έτη το 2025, στη συνδυασμένη περιοχή Γρεβενών–Κοζάνης στα 50,5 έτη και στη Φλώρινα στα 48,6 έτη.
Στο σύνολο της Ελλάδας, η διάμεση ηλικία βρίσκεται στα 47,2 έτη.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Καστοριά και η ευρύτερη περιοχή Γρεβενών–Κοζάνης διαθέτουν αισθητά μεγαλύτερο ηλικιακά πληθυσμό σε σχέση με τον μέσο όρο της χώρας.
Η μείωση του πληθυσμού και η δημογραφική γήρανση
Η εικόνα αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν συνδυαστεί με τις μεταβολές του συνολικού πληθυσμού στη Δυτική Μακεδονία.
Σύμφωνα με τις απογραφές της ΕΛΣΤΑΤ, ο μόνιμος πληθυσμός της Περιφέρειας μειώθηκε από 283.689 κατοίκους το 2011 σε 254.595 το 2021, παρουσιάζοντας πτώση 10,3%.
Κατά το ίδιο διάστημα, ο πληθυσμός ηλικίας 30–39 ετών μειώθηκε κατά 29,2%, ενώ οι κάτοικοι ηλικίας 80 ετών και άνω αυξήθηκαν κατά 30,4%.
Η μείωση των νεότερων ηλικιακών ομάδων αποτελεί σημαντική παράμετρο για την ερμηνεία των δημογραφικών δεικτών, καθώς η αύξηση της αναλογίας των ηλικιωμένων δεν προϋποθέτει απαραίτητα αντίστοιχη αύξηση του απόλυτου αριθμού τους.
Μια δημογραφική πρόκληση για τη Δυτική Μακεδονία
Η σταδιακή μεταβολή της ηλικιακής σύνθεσης του πληθυσμού έχει ιδιαίτερη σημασία για μια περιφέρεια που βρίσκεται παράλληλα σε διαδικασία οικονομικού και παραγωγικού μετασχηματισμού.
Η αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων δημιουργεί αυξημένες ανάγκες σχεδιασμού για υπηρεσίες υγείας, κοινωνικής φροντίδας και εξυπηρέτησης κατοίκων, ιδιαίτερα σε μικρούς και απομακρυσμένους οικισμούς.
Τα στοιχεία της Eurostat αφορούν την 1η Ιανουαρίου 2025 και αποτελούν τα νεότερα διαθέσιμα περιφερειακά δημογραφικά δεδομένα της συγκεκριμένης σειράς. Για την Κοζάνη και τα Γρεβενά δημοσιεύονται σε ενιαία στατιστική περιοχή, χωρίς να προκύπτει ξεχωριστός δείκτης για κάθε Περιφερειακή Ενότητα ή δήμο από αυτόν τον πίνακα.
Η σύγκριση της τελευταίας δεκαετίας, ωστόσο, αναδεικνύει μια σαφή εξέλιξη: η Δυτική Μακεδονία παρουσιάζει αυξανόμενη δημογραφική γήρανση, με την Καστοριά να καταγράφει την εντονότερη μεταβολή μεταξύ των περιοχών που εξετάστηκαν.
