Η εκδήλωση υλοποιείται μέσα από μια ουσιαστική σύμπραξη φορέων και συλλόγων: του Δήμου Κοζάνης, της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, του ΣΠΟΣ Δυτικής Μακεδονίας & Ηπείρου και των οκτώ Συλλόγων που συνέβαλαν καθοριστικά στην ένταξη και την ανάδειξη του δρώμενου ως στοιχείου άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο Δήμος Εορδαίας επενδύει σταθερά σε δράσεις που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική συνέχεια και την αυθεντική συμμετοχική εμπειρία. Οι «Γιορτές του Μώμου» αποτελούν συλλογικό ραντεβού με την ιστορία μας και μια καθαρή υπενθύμιση: οι κοινωνίες αντέχουν όταν κρατούν ζωντανή τη μνήμη και γιορτάζουν μαζί.
Η γιορτή των Μωμόγερων ξεκινά την Τρίτη 6 Ιανουαρίου 2026 (Θεοφάνεια) στις 13:30, δίνοντας ρυθμό από νωρίς και μεταφέροντας το γλέντι στους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Η κορύφωση της εκδήλωσης θα πραγματοποιηθεί στις 17:00, στο προαύλιο του 1ου Δημοτικού Σχολείου Πτολεμαΐδας.
Συμμετέχουν οι οκτώ σύλλογοι που πέτυχαν την εγγραφή του δρώμενου στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας (2015) και στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO (2016): Άγιος Δημήτριος – Ρυάκιο, Αλωνάκια, Ασβεστόπετρα, Καρυοχώρι, Κομνηνά, Πρωτοχώρι, Σκήτη και Τετράλοφος.
Την εκδήλωση παρουσιάζουν οι Θέμης Απατσίδης και Άρης Προσκυνητόπουλος.
Στον πυρήνα των «Γιορτών του Μώμου» βρίσκεται το λαϊκό δρώμενο των Μωμόγερων (Μωμοέρια): μια σατυρική κωμωδία του Δωδεκαημέρου που δεν είναι ένας ακόμη χορός αλλά μια ολοκληρωμένη θεατρική πράξη με υπόθεση, ρόλους, σάτιρα και μελοποιημένα δίστιχα. Θεωρείται λείψανο αρχαίας αγροτικής γιορτής που συνδέεται με την αναγέννηση της φύσης μετά τη χειμωνιάτικη νάρκη. Το δρώμενο λειτουργεί ως μια υπενθύμιση ότι η σάτιρα δεν είναι κακία, αλλά είναι ο κοινωνικός καθρέφτης, που διορθώνει χωρίς να κηρύττει, ξεμπλοκάρει την πίεση της καθημερινότητας και αφήνει χώρο να αναπνεύσει η κοινότητα.
Το έθιμο απλωνόταν με διάφορες παραλλαγές σε ολόκληρο τον Εύξεινο Πόντο. Η παραλλαγή που επιτελείται στα μέρη μας προέρχεται από το χωριό Λιβερά του Πόντου και ξεχωρίζει από τους φουστανελοφόρους, με τα στολισμένα γιλέκα και τις περικεφαλαίες με τα καθρεφτάκια, που χορεύουν ακούραστα κρατώντας μια πολύχρωμη βέργα. Στο κέντρο του κυκλικού σχηματισμού βρίσκεται καλά φυλαγμένη η Νύφη, που δεν θα αποφύγει τελικά το πεπρωμένο της, την αρπαγή της από κάποιον από τους θεατές που συμμετέχουν ενεργά στο δρώμενο. Ενώ ανάμεσα τους ο ζωόμορφος Πράγκαλης, σκορπά το κέφι, σπάει τη ρουτίνα και φέρνει την αναστάτωση που δεν προσβάλει, αλλά οδηγεί στην κάθαρση.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του δρώμενου είναι ότι αποτελεί το πρώτο “ξεριζωμένο” έθιμο που αναγνωρίστηκε από την UNESCO, γιατί γεννήθηκε στον Εύξεινο Πόντο και αναγνωρίστηκε στην Ελλάδα.
