Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 4ου επιμορφωτικού σεμιναρίου του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών για τους δασκάλους της ποντιακής διαλέκτου, που πραγματοποιήθηκε στο Κιλκίς, με την υποστήριξη του τοπικού Δήμου.
Το απόγευμα της Παρασκευής 23 Σεπτεμβρίου συνεδρίασε το Διοικητικό μας Συμβούλιο, το οποίο εξέτασε κυρίως προβλήματα που συνδέονται με τη διδασκαλία της ποντιακής διαλέκτου και την εκκαθάριση του μητρώου μελών του Συνδέσμου. Ακολούθησε ανοιχτή πανηγυρική εκδήλωση, στο πλαίσιο του σεμιναρίου, κατά την οποία παρουσιάστηκε η γενικότερη δράση του Συνδέσμου, αλλά και ειδικότερα ο αγώνας για τη διάσωση της ποντιακής διαλέκτου μέσω της διδασκαλίας της καθώς και η σημασία πραγματοποίησης των επιμορφωτικών σεμιναρίων. Κατά την εκδήλωση ο Δήμαρχος Κιλκίς μίλησε με θερμά λόγια για τις δραστηριότητες του Συνδέσμου, τον οποίο τίμησε για το έργο του, επιδίδοντας σχετική πλακέτα στον Πρόεδρο.
Οι εργασίες του Σεμιναρίου πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου, πρωί και απόγευμα, στο 8ο Δημοτικό Σχολείο Κιλκίς. Σ’ αυτές έλαβε μέρος ένας σημαντικός αριθμός εκπαιδευτικών, από διάφορα σημεία της Ελλάδας. Αναπτύχθηκε πλούσιος και έντονος προβληματισμός. Τα ιδιαίτερα θετικά συμπεράσματα της επιμορφωτικής συνάντησης μπορούν να συνοψιστούν στα εξής:
Γενικές διαπιστώσεις:
-Η ποντιακή κοινότητα – και ιδιαίτερα η νεολαία – έχει αγκαλιάσει αυτά τα μαθήματα, πράγμα που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι τα αιτήματα για δημιουργία νέων τμημάτων, σε διάφορες περιοχές, συνεχώς αυξάνονται.
-Από όλους τους εισηγητές, αλλά και από αρκετούς συμμετέχοντες, παρουσιάστηκαν έξυπνες ιδέες και πρωτότυπες διδακτικές πρακτικές και προτάσεις, γεγονός που ικανοποίησε τους εκπαιδευτικούς που παρευρέθηκαν και είναι βέβαιο ότι θα τους βοηθήσει να βελτιώσουν τη διδασκαλία τους.
-Μετά από οκτώ χρόνια διδασκαλίας της ποντιακής διαλέκτου, έχει συσσωρευτεί σημαντική πείρα, τόσο σχετικά με τις ανάγκες του μαθήματος, όσο και με τις ανάγκες και επιθυμίες των μαθητών. Μέσα από τη διδακτική μας εμπειρία διαπιστώσαμε ότι επειδή οι νέες τεχνολογίες κυριαρχούν πλέον στη ζωή μας, οφείλουμε να εκσυγχρονίσουμε τα εκπαιδευτικά μας εργαλεία και μεθόδους. Για παράδειγμα, είναι σημαντική η εμπειρία που απέκτησαν κάποια μέλη μας με την εκπαίδευση από απόσταση, διαδικτυακά, ιδιαίτερα με μαθητές από διάφορες περιοχές και από το εξωτερικό, που διαφορετικά θα ήταν αδύνατο να διδαχθούν την ποντιακή διάλεκτο. Για να είναι αποτελεσματικότερη η διδασκαλία, είναι καλό να ακολουθούμε σύγχρονες διδακτικές, όπως την επικοινωνιακή προσέγγιση, τη συνεργατική μάθηση και τα παιχνίδια ρόλων. Ειδικά το τελευταίο προσφέρεται πολύ στη διδασκαλία της ποντιακής διαλέκτου.
-Εκτιμήθηκε ότι ο Δάσκαλος της ποντιακής οφείλει όχι μόνο να μελετά και να γνωρίζει την ιστορία του Πόντου, αλλά και να αξιοποιεί το τεράστιο απόθεμα της ποντιακής λογοτεχνίας, όπου μέσα της θα βρει το γλωσσικό, λαογραφικό και ηθογραφικό της πλούτο, που θα τον βοηθήσουν σημαντικά στη διδασκαλία. Πρέπει επίσης να μελετά και να γνωρίζει καλά τη γραμματική, χωρίς όμως να τη διδάσκει ξεχωριστά, χωρίς δηλαδή η γραμματική να είναι αυτοσκοπός, αλλά να την ενσωματώνει στη γενικότερη διδασκαλία. Τονίστηκε επίσης η ανάγκη ο Δάσκαλος να προετοιμάζεται καλά για το μάθημα, ακόμη κι αν το έχει διδάξει πρόσφατα.
-Ο συνολικός αριθμός των 150 ωρών που διαρκεί το πρόγραμμα διδασκαλίας της ποντιακής διαλέκτου για ένα έτος, ανταποκρίθηκε αρχικά σε κάποιες ανάγκες, αποδείχθηκε όμως μη λειτουργικός. Εκτιμήθηκε ότι πρέπει να αναπροσαρμοστεί. Για παράδειγμα θα μπορούσε να διαιρεθεί σε δύο έτη και στο πρώτο να διδαχθούν τα μισά περίπου μαθήματα, με τα κυριότερα γραμματικά φαινόμενα, ενώ στο δεύτερο έτος, των πιο «προχωρημένων», κυρίως ποντιακή λογοτεχνία, σύμφωνα και με τις εμπειρίες και ιδέες που παρουσιάστηκαν στο σεμινάριο. Με τη λογοτεχνία δίνεται η ευκαιρία στους συμμετέχοντες να ασκηθούν κυρίως στον προφορικό λόγο και δευτερευόντως στο γραπτό.
-Συζητήθηκε και υπήρξε σύγκλιση απόψεων στην ανάγκη λειτουργίας των τοπικών τμημάτων διδασκαλίας της ποντιακής διαλέκτου με το συντονισμό του Συνδέσμου, για περαιτέρω στήριξη των εκπαιδευτικών που θα διδάσκουν στα τμήματα, φυσικά εκτός των Κέντρων Δια Βίου Μάθησης.
Ειδικότερα ζητήματα:
-Σχετικά με τη χρήση της λογοτεχνίας στη διδασκαλία, υπήρξε συγκεκριμένη πρόταση για χρονική διάρκεια δύο ώρες σε κάθε μάθημα και για αποκλειστική χρήση της ποντιακής διαλέκτου κατά τη διάρκεια των μαθημάτων. Επίσης προτάθηκε τα βιβλία που επιλέγονται για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας αρχικά να είναι μικρής έκτασης και στη συνέχεια μεγαλύτερης (ενδεικτικά: «οι Κλωστοί», «η Καμπάνα του Πόντου», «Το καλαντόνερον» και «Το ψωμίν» του Ζερζελίδη, «η Οδύσσεια», «η Ιλιάδα» και «ο μικρόν ο Πρίγκηπας» της Καριπίδου, «το Ροδάφ’νον», «τ’ Αναντί του ρου» και «η Λυσιστράτη» του Διαμαντίδη, η τριλογία «Μαύρα καιρούς και μαύρα ημέρας» του Χρ. Χριστοφορίδη κ.ά.). Στην αρχή την επιλογή την κάνει ο Δάσκαλος, στη συνέχεια όμως καλό είναι αυτή να γίνεται μετά από συζήτηση και συνεργασία με τους μαθητές.
-Μετά την επιλογή του βιβλίου, ο δάσκαλος προετοιμάζεται μελετώντας το σε βάθος. Στην τάξη συζητούνται τα προσδιοριστικά του στοιχεία (περιεχόμενο, συγγραφέας κ..α.), οι μαθητές διαβάζουν και μελετούν το βιβλίο στο σπίτι. Στην τάξη χωρίζεται το βιβλίο σε ενότητες και η συζήτηση συνεχίζεται σε επίπεδο ενότητας, οι οποίες χωρίζονται σε αποσπάσματα επειδή συνήθως είναι μεγάλες και σε κάθε απόσπασμα ακολουθούμε τη γνωστή πορεία (Ανάγνωση / Περίληψη /Λέξεις / Γραμματικά Φαινόμενα / Εμβάθυνση). Για περισσότερη και ουσιαστικότερη εξάσκηση (προφορική ή γραπτή) «χτίζουμε» με τις λέξεις του κειμένου μικρές και στη συνέχεια μεγαλύτερες προτάσεις, συνδυάζουμε τις προτάσεις κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να βγαίνει μια ιστορία και τέλος δίνοντας 4-5 ουσιαστικά ή ρήματα, ζητάμε από τους μαθητές να «κατασκευάσουν» μια ιστορία ως εργασία στο σπίτι.
-Γενική εκτίμηση ήταν ότι στην εκμάθηση της ποντιακής διαλέκτου, ο ρόλος του ποντιακού τραγουδιού και κυρίως του ποντιακού θεάτρου είναι πολύ σημαντικός. Επίσης σύγχρονες τεχνικές (σταυρόλεξα, δίστιχα, κ.ά.)
-Υπήρξε σύγκλιση στη χρήση των εμπρόθετων άρθρων και συγκεκριμένα στην ανάγκη προσαρμογής τους στα δεδομένα της δημοτικής, όπως μας προτείνει ο κ. Δ. Τομπαΐδης κι όχι στην καθαρεύουσα: (όχι « ’ς σον» που προέρχεται από το «εις τον»), αλλά «σον», (όχι « ’ς σο», που προέρχεται από το «εις το»), αλλά «σο» κ.ο.κ., εννοείται αναλύοντας, κάθε φορά, την προέλευσή του.
-Ο Σύνδεσμος προτίθεται να επεξεργαστεί ένα πρόγραμμα διδασκαλίας σε ομογενείς μαθητές, που θα περιλαμβάνει ταυτόχρονη διδασκαλία ελληνικής γλώσσας και ποντιακής διαλέκτου, αφενός μεν για να μάθουν όσο είναι δυνατόν την ποντιακή διάλεκτο και αφετέρου να βοηθηθούν στην ελληνική γλώσσα, επειδή έχουν μεγάλα κενά, εξαιτίας των μεγάλων περικοπών στις αποσπάσεις Ελλήνων Εκπαιδευτικών στα σχολεία του εξωτερικού.
